Кіріспе
Индомания немесе Индофилия - бұл бүкіл әлемде, әсіресе Үндістан субконтинентінің мәдениеттері мен өркениеттері, сондай-ақ араб және батыс әлемінің мәдениеттері мен өркениеттері арасында (әсіресе Германияда) пайда болған ерекше қызығушылық. Британдықтардың жаңадан қосқан аумақтарын басқаруға деген қызығушылығы Үндістанға, әсіресе оның мәдениеті мен ежелгі тарихына деген қызығушылықты оятты. Кейіннен Үндістанның қызығушылықтарын білдіретін адамдар индологтар, ал олардың пәндері - индология деп аталды. Оның қарама-қарсысысы - Индофобия.
Indomania or Indophilia refer to the special interest that India, Indians and their cultures and traditions have generated across the world, more specifically among the cultures and civilisations of the Indian subcontinent, as well those of the Arab and Western world (particularly in Germany). The initial British interest in governing their newly absorbed territories awoke the interest in India, in particular its culture and ancient history. Later the people with interests in Indian aspects came to be known as Indologists and their subject as Indology. Its opposite is Indophobia.
Үндістанның Оңтүстік-Шығыс Азияға әсері
Индосфераның кеңейуімен Ұлы Үндістанның мәдени ықпалы, Оңтүстік-Шығыс Азияда индуизмнің таралуы және Буддизмнің жібек жолының таралуы Оңтүстік-Шығыс Азияның үнділендіруіне әкелді. Бұл Үндістанның оңтүстік-шығыс Азиядағы Үндістандық емес мемлекеттердің құрылуы арқылы болды. Бұл санскрит тілінде және басқа да үнді элементтерін қабылдады.
18-19 ғасырлар
Еуропалықтардың Үндістан тарихы мен мәдениеті туралы түсінігі 18-19 ғасырларда екі шетке ауытқыды. XIX ғасырдағы еуропалық жазушылар Үндістанды өркениеттің ошағы деп қараса да, олардың Үндістан туралы романтикалық көзқарасы біртіндеп "Индофобиямен" алмастырылды, бұл Үндістанның тарихы мен мәдениетін шетке қалдырды. Фридрих Шлегель Тиекке жазған хатында Үндістан барлық тілдердің, ой-пікірлердің және өлеңдердің қайнар көзі екенін және "барлық нәрсе" Үндістаннан келгенін жазған. XVIII ғасырда Вольтер былай деп жазды: Мен бәрі бізге Ганг жағалауынан келгеніне сенімдімін, астрономия, астрология, метемпсихоз және т.б. Бұл туралы айту өте маңызды, кем дегенде 2500 жыл бұрын Пифагор Самостан Гангке геометрияны үйрену үшін барды. Үндістан мәдениетіне деген ертедегі құлшыныстың көп бөлігі сэр Уильям Джонстың ықпалына байланысты. Джонс санскритті меңгерген екінші ағылшын, Чарльз Уилкинстен кейін. Санскрит тілінің грамматикасы мен сөздік қоры грек және латын тілдеріне ұқсас екендігі туралы түсінігі Үнді-Еуропа тілдері отбасының тұжырымдамасын әзірлеуде басты орынға ие болды. 1786 жылы ақпанда Джонс санскрит тілі грек тілінен кемелдірек, латын тілінен көп, әрі екеуінен де жақсы деп жариялады. Джонс "Калидасаның Сакунталаның танылуы" драмасын ағылшын тіліне аударған және оны 1789 жылы жариялаған. Калькуттадағы басылым бірден табысқа жетіп, үш жыл ішінде Лондонға екі рет шығарылды. Джонс шахмат пен алгебраның да түпнұсқасы үндістерден екенін анықтады. Оның әсерінен үндітанудың барлық салалары қалыптасты. Британдық Радж кезеңіндегі маңызды оқиға - индуистік дәстүрлердің батыс ойларына және жаңа діни ағымдарға әсер етуі болды. Гете "Фауст" атты "Форспьель на дем Театр" үшін Калидасадан қарыз алды. Батыста Үндістаннан шыққан ойдың алғашқы қорғаушысы Артур Шопенгауэр болды, ол 1850 жылдары "рухани өзін-өзі жеңудің арий Ведалық тақырыбына" негізделген этиканы жаһандық "еврей" рухының жер бетіндегі утопизмге деген надандыққа қарсы тұрып, жақтады. "Әлемге ерік пен бейнелеу" кітабының соңында Артур Шопенгауэр ежелгі үнді дәстүрін қайта ашу Батыс тарихындағы ең үлкен оқиғалардың бірі болатынын мәлімдеді. Гете мен Шопенгауэр ғылыми жаңалықтарды, әсіресе сэр Уильям Джонстың еңбектерін, қолға алды. (Гете Джонстың аудармасында Калидасаның "Сакунталаны тану" атты еңбегін оқыған болса керек.) Алайда санскрит әдебиеті әлемін ашу неміс және ағылшын ғалымдары мен зиялыларынан да, тіпті гуманитарлық ғылымдардан да асып түсті. Периодикалық кестесі пайда болған алғашқы күндері ғалымдар санскрит префикстерін қолдана отырып, әлі табылмаған элементтерді атады (Менделеевтің болжалған элементтерін қараңыз). Шлегель сияқты ғалымдар Фридрих Крюзер, Жозеф Гёррес және Карл Риттер сияқты кейбір тарихшыларға әсер етті, олар әдеттегіден гөрі Үндістанға көбірек көңіл бөлген тарих кітаптарын жазды. Ол индустарды "бірдей бейбіт әрі кінәсіз халық ретінде қарастырды, олар басқаларға зиян келтіре алмайды немесе өздерін қорғап тұра алмайды" деп түсіндірді. Вольтер жануарлардың құқықтарын жақтап, вегетариандық та дінге ие болған. Ол индуизмнің ежелгі дәуірін Киелі кітаптың үкімдеріне қарсы соққы ретінде қарастырып, индуистердің жануарларға деген қарым-қатынасы еуропалық империалистердің азғындығына ұятты балама екенін мойындады. Макс Мюллер Үндістанның діні мен әдебиеті туралы бірқатар дәрістер айтты. Төртінші дәрісінде ол былай деді: Хелена Блаватская 1879 жылы Үндістанға көшіп барды, ал оның Нью-Йоркте 1875 жылы құрылған Теософиялық қоғамы өмірінің соңғы жылдарында батыс оккультизмі мен индуизмнің ерекше қоспасына айналды. Теософиядағы индуизмге негізделген элементтер, сондай-ақ, Ариософия мен Антропософияның қосалқы қозғалыстарымен мұрагерлікке ие болды және ақыр соңында 1960-1980 жылдардағы жаңа дәуірдің жаңаруына ықпал етті, Жаңа дәуір термині Блаватскийдің 1888 жылғы "Сырлы ілімнен" алынған.
I am convinced that everything has come down to us from the banks of the Ganges, – astronomy, astrology, metempsychosis, etc It is very important to note that some 2,500 years ago at the least Pythagoras went from Samos to the Ganges to learn geometry But he would certainly not have undertaken such a strange journey had the reputation of the Indians' science not been long established in Europe. Much of the early enthusiasm for Indian culture can be traced to the influence of Sir William Jones. Jones was only the second known Englishman to master Sanskrit, after Charles Wilkins. His insight that the grammar and vocabulary of Sanskrit bore a resemblance to Greek and Latin was a key point in the development of the concept of the Indo European family of languages. In February 1786 Jones declared Sanskrit to be 'more perfect than the Greek, more copious than the Latin, and more exquisitely refined than either.' Jones translated into English the drama The Recognition of Sakuntala of Kalidasa and published it in 1789. The Calcutta edition was an immediate success and two London editions followed within three years. Jones also discovered that chess and algebra were of Indian origin. Every branch of Indian studies owed something to his inspiration. An important development during the British Raj period was the influence Hindu traditions began to take on western thought and new religious movements. Goethe borrowed from Kalidasa for the "Vorspiel auf dem Theater" in Faust. An early champion of Indian inspired thought in the west was Arthur Schopenhauer, who in the 1850s advocated ethics based on an "Aryan Vedic theme of spiritual self conquest" as opposed to the ignorant drive toward earthly utopianism of the superficially this worldly "Jewish" spirit. At the end of the introduction to the World as Will and Representation, Arthur Schopenhauer claimed that the rediscovery of the ancient Indian tradition would be one of the great events in the history of the West. Goethe and Schopenhauer were riding a crest of scholarly discovery, most notably the work done by Sir William Jones. (Goethe likely read Kalidasa's The Recognition of Sakuntala in Jones' translation.) However, the discovery of the world of Sanskrit literature moved beyond German and British scholars and intellectuals—Henry David Thoreau was a sympathetic reader of the Bhagavad Gita—and even beyond the humanities. In the early days of the Periodic Table, scientists referred to as yet undiscovered elements with the use of Sanskrit prefixes (see Mendeleev's predicted elements). Scholars like Schlegel also influenced some historians like Friedrich Creuzer, Joseph Görres and Carl Ritter, who wrote history books that laid more emphasis on India than usual. Commenting on the sacred texts of the Hindus, the Vedas, Voltaire observed: The Veda was the most precious gift for which the West had ever been indebted to the East He regarded Hindus as "a peaceful and innocent people, equally incapable of hurting others or of defending themselves." Voltaire was himself a supporter of animal rights and was a vegetarian. He used the antiquity of Hinduism to land what he saw as a devastating blow to the Bible's claims and acknowledged that the Hindus' treatment of animals showed a shaming alternative to the immorality of European imperialists. Max Muller delivered a series of lectures regarding the religion and literature of India. In his fourth lecture, he said:
Helena Blavatsky moved to India in 1879, and her Theosophical Society, founded in New York in 1875, evolved into a peculiar mixture of western occultism and Hindu mysticism over the last years of her life. Hinduism inspired elements in Theosophy were also inherited by the spin off movements of Ariosophy and Anthroposophy and ultimately contributed to the renewed New Age boom of the 1960s to 1980s, the term New Age itself deriving from Blavatsky's 1888 The Secret Doctrine.
21 ғасыр
ХХІ ғасырда Үндістанның экономикалық жағдайының жақсаруы, саяси өзгерістер, белсенділік және т.б.
Саясат
Үндістан - әлемдегі ең ірі демократия. Оның демократиялық сипаты көптеген әлемдік көшбасшыларды Үндістан саясатын мақтауға итермеледі. Джордж Буш былай деп түсіндірді: "Үндістан демократияның керемет үлгісі. Ол өте діндар, әртүрлі дін басшылары бар, бірақ әркім өз дінін жақсы біледі. Әлемге Үндістан қажет". 2020 жылдың ақпан айында "Намасте Трамп" митингісі кезінде АҚШ президенті Дональд Трамп "Америка Үндістанды жақсы көреді. Америка Үндістанды құрметтейді. Америка әрдайым үнді халқының адал досы болады". Фарид Закария өзінің "Америкадан кейінгі әлем" атты кітабында Джордж Бушты "Америка тарихындағы ең үндістерді қолдаған президент" деп сипаттады. 2012 жылдың қарашасында Израиль президенті Шимон Перес: "Менің ойымша, Үндістан - тілдер мен секталар арасындағы көп айырмашылықтардың үлкен азаптарға төтеп беріп, толық еркіндікті сақтап өмір сүре алатындығының ең үлкен көрінісі".
Білім
Үнді тілдері көптеген елдерде, соның ішінде АҚШ-та оқытылады. 2012 жылы Австралияның сол кездегі премьер-министрі Джулия Гиллард Үнді және басқа да Азия тілдерін Австралияда оқыту туралы айтты. 2012 жылы BBC-дің бір хабарында Ұлыбритания мектептерінің онлайн-математика мұғалімдерімен бірлесіп жұмыс істеуі көрсетілді.
Ғылым
Пәкістанда Үндістанға қарсы сезімдер болса да, The Nation пакистандық газетінде 2013 жылдың 7 қарашасында "Басқаларды жек көрме, бағала" деген тақырыпта мақтау сөздері жарияланды. Бірақ, бәрі бітті. Біз енді жарыста емеспіз. Біздің бір ел Айға барып, қазір олардың назары Марсқа аударылған, бұл - осы жетістікті жасаған алғашқы Азия елі болу". Миссияға жауап ретінде "South China Morning Post" газетінде Үндістан "жәнегер мен өмірге қабілетті, айқын артықшылықтары мен даму әлеуеті бар" деп аталды.
Ел бойынша
2007 жылы GlobeScan компаниясы BBC World Service телеарнасының сұрақтарына жауап бергенде, Индонезияда Үндістанға деген көзқарастың ең күшті екені анықталды. Үндістан мен Бангладеш арасында мәдени, тілдік және тарихи байланыстар бар. 1971 жылы Үндістан Бангладештің тәуелсіздік жолындағы күресін қолдады, ал Бангладештің пікірлері жалпы алғанда Үндістанға жағымды. 2014 жылы Pew Research Center зерттеулер орталығы Израиль мен Ресейдің әлемдегі ең көп Үндістанға деген көзқарасын көрсетті, олардың 90% және 85% Үндістанға оң көзқарас білдіреді.
Gallup 2016 жылғы сауалнамасы
Gallup зерттеулерінен америкалықтардың сүйікті елдері бойынша Үндістан алтыншы орынды иеленді, 75% -ы оң көзқараспен, 18% -ы теріс көзқараспен қарады.
BBC World Service сауалнамалары
BBC World Service сауалнамасының нәтижелері. Үндістанның ықпалы туралы қорытынды пікірлерЖыл Оң % Теріс % Оң Теріс % 2007 37 26 +11 2008 42 28 +14 2009 39 33 +6 2010 36 30 +6 2011 40 27 +13 2013 34 35 1 2014 37 39 2
BBC сауалнамасы 2017
BBC World Service 2017 жылғы сауалнамасының нәтижелері. Үндістанның елге әсер етуі туралы пікірлерПозитивті терісСұралған ел Позитивті теріс Бейтарап Позитивті терісАҚШ493714Германия 1 33 66 Пакистан 11 62 27 Испания 23 35 42 Мексика 42 33 25 Франция 39 53 8 Қытай 35 56 9 Канада 41 44 15 Австралия 49 34 17 Ұлыбритания 56 38 6 Бразилия 23 57 20 Түркия 32 44 24 Индонезия 50 18 32 Кения 48 26 26 Ресей 41 10 49 Нигерия 47 39 14 Үндістан56440Грекия192754 Әлемдік орташа (Индия жоқ) 373924
BBC сауалнамасы 2014
2014 жылғы BBC World Service сауалнамасының нәтижелері. Үндістанның елге әсер етуі туралы пікірлерПозитивті терісСұралған ел Позитивті теріс Бейтарап Позитивті теріс Германия 16 32 52 16 Пакстан 21 58 21 37 Испания 20 50 30 Израиль 9 34 57 25 Мексика 26 37 37 11 Оңтүстік Корея 36 47 17 11 Франция 40 49 11 9 Қытай 27 35 38 8 Канада 38 46 16 8 Перу 26 31 43 5 Австралия 44 46 10 2 Ұлыбритания 45 46 9 1 Бразилия 41 36 23 5 Түркия 35 29 36 6 Чили 35 21 44 14 Индонезия 47 24 29 23 Жапония 34 9 57 25 Кения 53 23 24 30 Гана 53 22 25 31 Ресей 45 9 46 36 Нигерия 64 22 14 42
BBC-нің 2007 жылғы сауалнамасы
Сауалнаманы жүргізуді BBC World Service тапсырған GlobeScan халықаралық сауалнама компаниясы жүргізді. 2007 жылғы BBC World Service сауалнамасының нәтижелері. Үндістанның елге әсер етуі туралы пікірлерПозитивті терісСұралған ел Позитивті теріс Бейтарап Позитивті теріс Индонезия 61 39 +22 Канада 59 30 11 +29 Франция 40 30 11 +10 Германия 39 30 11 +9 Ұлыбритания 47 50 30 3 Ресей 26 37 37 11 Нигерия 36 47 17 11 Бразилия 40 49 11 9 Португалия 27 35 38 8 Венгрия 38 46 16 8