Кіріспе

Одессаның нумизматика мұражайы (Одеський музей нумізматики) - Украинадағы валюталық мұражай. Мұражайда Солтүстік Қара теңіз аймағы мен Рус Украинасының ежелгі жәдігерлері сақталған. Мұражай Одессаның орталығында орналасқан: Хрецка көшесі, 33 мекен-жайы. (вулиця Грецька, 33) Ежелгі және ортағасырлық монеталар, ескі және заманауи украиндық банкноттар; Солтүстік Қара теңіз аймағының көне қыш бұйымдары және Киев Русі көркем өнерінің көрінісі";. Музей коллекциясына нумизматикалық көрмелерден басқа көптеген басқа көне украиндық тарихи жәдігерлер: көне керамика және ежелгі орыс көркем өнерінің бұйымдары кіреді. Киев Русі ортағасырлық шағын өнер пластикасы мұражайдың жеке жинағын құрайды, бұл олардың тарихи дамуындағы ежелгі украин өнерінің және қолөнерінің түрлерінің әртүрлілігін көрсетеді: Киев Русі христиандық дәуірінен бұрын (арқандар, "луница" брошкалары, амулеттер, мөрлі сақиналар) Киев Русі дәуірінің әсемдіктері (иконкалар, айқыш, кресттер, амулеттер "енколпион"). Рурик әулетінің ханшайымы гербтері (екі бұрышты және үшбұрыш) бейнеленген металл кеуде тақталары өте сирек кездеседі және украин тарихшылары үшін ерекше қызығушылық туғызады. Ежелгі қыш құмыралардың шағын, бірақ танымал коллекциясы Солтүстік Қара теңіз аймағының алғашқы тұрғындары қолданған ыдыстардың әртүрлілігі мен қыш құмыра жасаудың дамуы туралы ақпаратты ашады. Жергілікті керамика грек керамикасы сияқты жоғары деңгейге жетпеген, бірақ аймақта керамика өндірісінің әдістерінде өз іздерін қалдырды.

Жарияланымдар

Одессаның нумизматикалық мұражайының зерттеулері Одессаның нумизматикалық мұражайының мерзімді бюллетенінде жарияланады. Бұл бюллетеньге Солтүстік Қара теңіз аймағының ежелгі қалаларының бірегей және сирек кездесетін монеталары туралы мақалалар, монеталарды талдау (типология, бейнелердің семантикасы, хронология, монеталық метрика және металлургия) және оны тарихи оқиғалармен, экономикамен және сол кездегі дүниетанымымен байланыстыруға тырысулар кіреді. Мұндай басылымдар бұрын білінбеген жаңалықтарды ашып, біздің аймағымыздың монеталары туралы білімді арттырады. Мұражайдың ғылыми-зерттеу қызметі атақты одессалық нумизматиктердің 200 жылға жуық зерттеу дәстүрінің жалғасы болып табылады және Солтүстік Қара теңіз аймағының тарихын зерттеуге үлкен үлес қосады. 2004 жылы "Солтүстік Қара теңіз аймағының нумизматикалық жинағы" басылып шықты. Онда "Одессаның нумизматикалық мұражайының бюллетені" басылымының 19 саны жарияланып, мұражайдың соңғы бес жылдағы зерттеулерінің нәтижелері көрсетілген. Бұл жинақтың қажеттілігі екі себеппен туындады: Украинада да, шетелде де Солтүстік Қара теңіз аймағының ежелгі нумизматикасына қызығушылықтың артуы және бастапқыда коммерциялық емес және өте шектеулі басылымда шығарылған "Бюллетеньнің" алғашқы нөмірлерінің сирек болуы. Жинақта 363 монетаның суреттері бар, олардың көпшілігі сирек кездесетін және бірегей үлгілер. Мұражайдың коллекциясы төрт томдық "Одессаның нумизматикалық мұражайының коллекциясының каталогында" жарияланды. Барлық томдар екі тілде, орыс және ағылшын тілдерінде жарық көрді. Мұражайдың жинағы негізінде көптеген басылымдар жазылды, сондай-ақ әртүрлі ғылыми конференцияларға арналған көптеген мақалалар мен лекциялар немесе қоғамдық баяндамалар жазылды.

Көрмелер мен жобалар

Мұражайда Украинаның ежелгі тарихынан қалған көптеген ескерткіштермен қатар, ежелгі және қазіргі заманғы монеталар мен банкноттар бар. Олар туралы ақпарат мұражайдың веб-сайтында орналастырылған. Біздің заманымыздан бұрынғы V-IV ғасырлар аралығында Солтүстік Қара теңіз аймағындағы грек қалаларының (полей) көбісі өз күміс және мыс монеталарын шығара бастады: Понтиялық Ольбия, Тирас, Херсонес, Пантикапеум, Фанагория, Нимфайон, Синдика және басқалары. Олбия мен Пантикапеумда да алтын монеталар соғыла бастады. Мұндай ақшаны шашу біздің заманымыздың III ғасырының екінші жартысына дейін жалғасты. Біздің заманымыздан бұрын V ғасырдың соңғы үштен бірі мен IV ғасырдың соңғы ширегі арасындағы Ольбалық ақша өнері эллиндік дәуірге тән құбылыспен сипатталады: секуляризация, эстетикалық қағидаларды насихаттау және бейнеленген бейнелердің қасиетті табиғатын арттыратын архаикалық стильдің таралуы. Музей алғаш рет 1970 жылдардың басында Одессада пайда болды. Ол "Ескі Одесса" деп аталып, Шевченко саябағында орналасқан ескі қираған бекіністің күзет мұнарасында орнатылды. Бұл мұражайдың негізін қалаушы және директоры белгілі Одесса аймақтық маманы және коллекционер Рудольф Михайлович Ципоркис болды. Ол Одессаның тарихы туралы сұрақтар бойынша энциклопедиялық білімге ие болған ең басты адам болды. Оның ескі открыткалар жинағы 1500-ден асаны құрады. Рудольф Ципоркис ұзақ, қызықты өмір сүріп, 1999 жылы 90 жасында қайтыс болды. Ерекше одесанның есінде сақталып, оның бастаған ісіне жалғасын беріп, 1999 жылы Одессаның нумизматикалық мұражайы "Ескі Одесса" галереясы деген атау берілген пошта карталары мен басқа да тарихи құжаттар көрмесін ұйымдастырды. Бұл жинаққа негізделген Одессаның мәдениеті мен тарихы туралы бірнеше телебағдарламалар шығарылды.