Кіріспе

Карл Филипп, Фюрст зю Шварценберг (немесе Шарль Филип, Шварценберг князі; 18/19 сәуір 1771 - 15 қазан 1820) - Австрия генерал-сиссимусы және бұрынғы фельдмаршал. 1788 жылы түрікпен соғысқа қатысқан. Француз революциялық соғысы кезінде ол одақтастар жағында Францияға қарсы соғысты және сол кезеңде Император армиясының қатарларынан көтерілді. Наполеон соғыстары кезінде ол Ваграм шайқасында (1809) соғысты, бұл шайқаста австриялықтар Наполеонға қарсы жеңілді. Ол Наполеон үшін Городечно шайқасында (1812) ресейліктермен күресіп, жеңіске жетті. Алтыншы коалиция соғысы кезінде ол Наполеонды Лейпциг шайқасында (1813) жеңілген одақтас армияның қолбасшысы болды. Ол Наполеонды тақтан бас тартуға мәжбүр еткен Париж шайқасына (1814) қатысты. Шварценберг 1803-1815 жылдардағы Наполеонға қарсы соғыстарға қатысқаны үшін есінде сақталған. Наполеонды жеңу үшін Алтыншы коалиция соғысы кезінде Шварценберг Лейпциг шайқасында және кейіннен Наполеонға қарсы француз жерінде болған науқандарда табысқа әкелген Траченберг жоспарының ізашарсы болды. Соғыстың соңғы кезеңінде ол көптеген жеңістерге қол жеткізді, бұл оған әскер қолбасшысы ретінде атақ пен бедел әкелді, әсіресе 1814 жылғы соғыс кезінде Германия, Швейцария және Францияда жасаған науқандары кезінде. Соғыстан кейінгі жылдары Шварценберг Австрия империясының дипломаты болып қызмет етті, кейіннен Ресейге Австрия елшісі болып қызмет етті және Вена конгресінде Австрияның өкілі болды.

Отбасы

Карл Филипп 1771 жылы 18-19 сәуірде Венада Шварценберг княздігінің кадет тармағының мүшесі болған Шварценбергтің Иоганн Непомук Антонның және 11-ші ғасырдан бері Эттинген графлығы деп аталатын аймақты басқарған Эттинген Валерштейннің Мария Элеонора графшасының ұлы болып дүниеге келді. Олардың ата-бабасы Людовик де Отинген, ол орта ғасырларда Киелі Рим империясын басқарған императорлық Хогенштауфен әулетіне жататын отбасы мүшесі. Ол он үш баланың бірі, олардың жетуі ересек жасқа жетпеген. Оның отбасы Шварценбергтің атақты және асыл Шварценберг әулеті әміршілерінің ұрпақтарынан шыққан, олардың ұрпағы кем дегенде 16 ғасырға дейін жалғаса алады. Олардың тамыры орта ғасырларда Сейнсхайм иелерімен (Принцтермен) басталды және олар Франкония мен Богемияда жер мен феодалдық иеліктерді иеленді. Шварценбергтер әулетін негізін қалаушы Эркингер Сейшеймдік жерлерді және Шварценберг қалмағын Киелі Рим империясынан сатып алғаннан кейін, Эркингер 1429 жылы аймақтың фрейхеррі (барон) болды. Олар алғаш рет Рим императорының императорлық графтарына айналды, ал кейіннен 18 ғасырда неміс және австриялық дворяндар қатарына қосылды. Кейіннен Австрия императоры Франциск I Наполеон соғыстары кезінде белсенді әскери қызметі мен үлесі үшін Карл Филиппке Шварценберг ханзадасы атағын берді. Оның Шварценберг княздігінің тармағы осы күнге дейін жалғасып келеді. Шварценберг өмірінің алғашқы жылдары ерте кезден бастап әскери дайындықтан өтті. Жоғары атақ-даңқы, атақ-даңқы және отбасының Габсбургтер әулетімен байланысына байланысты ол 1788 жылы лейтенант ретінде Австрия армиясына шақырылды. Сол жылы ол өмірінде алғаш рет соғысқа барды.

1788 1792 жыл

Карл Филипп 1788 жылы императорлық ат әскеріне кірді, 1789 жылы Австрия генералдары Франц Мориц Граф фон Лейси мен Эрнст Гидеон Фрайхерр фон Лаудонның басшылығымен Осман империясына қарсы соғысты. Бұл соғыс Ресей императрицасы Ұлы Екатеринаның және Ресей империясының Осман империясына қарсы агрессиясының нәтижесі болды, ал Австрия Ресейдің одақтасы болғандықтан, Австрияның қақтығысқа ашық араласуына себеп болды. Соғыста ол өзінің батылдығымен ерекшеленді, 1792 жылы майор болды және Балқанда кеңінен науқан жүргізді.

1792 1801

Француз төңкерісі басталған кезде Еуропа тарихтағы ең ерекше саяси оқиғалардың біріне тап болды, оның барысында Бурбондар үйі, француз патшалық отбасы және оның мүшелері өлтірілді немесе қашып кетті, бұл сонымен қатар француз иерархиялық жүйесінің ыдырауына және шіркеу мен дворяндарға салынған биліктің орталықсыздандырылуына әкелді. Бұл революционерлердің басшылығымен республикалық үкіметке кіретін Франция құруға әкелді. Еуропаның ірі мемлекеттері Франция Республикасына қарсы шықты, өз елдерінде осындай төңкерістер болуы мүмкін деп қорқып, Францияға соғыс жариялады және кейіннен елге басып кірді, осылайша 1792 жылдан 1801 жылға дейін созылған қақтығысты бастады.

Рейн және Төменгі елдер

1793 жылғы француз жорығында Шварценберг Кобург князі Жосияның қолбасшылығындағы әскердің алдыңғы қатарлы гвардиясында қызмет етті. 1794 жылы Le Cateau Cambrésis шайқасында оның полкінің басында, он екі британдық эскадрильяның күшті қолдауымен, француздардың бүкіл корпусын (шамамен 25 000 адамнан тұратын) сындырып, 3000 адамды өлтірді және жарақаттады және 32 жаудың қаруын басып алды. Ол дереу өзінің жүріс-тұрысы үшін Мария Терезия әскери орденінің рыцарь крестімен марапатталды. Соғыстың орта кезеңдерінде, 1796 жылы Амберг пен Вюрцбург шайқастарында Австрия жеңістеріне қатысқаннан кейін, ол генерал-майор дәрежесіне көтерілді, ал 1799 жылы ол кейіннен Generalleutnant болды. Хоэнлинден шайқасында (1800 жылы 3 желтоқсанда) Австрияның Архиегерцогы Иоаннның қол астындағы Австрия әскерлері генерал Жан Мороның қол астындағы француз армиясымен шешуші шайқасқа түсті, олар австриялықтар "жеңіп" қалды деп сенді. Алайда француздар жеңілген жоқ, бірақ австриялықтарға тұзақ құрып, австриялықтар Эберсберг орманыннан шыққан кезде шабуыл жасады. Австрияның сол жақ флангіне генерал Антуан Ришпанс дивизиясы шабуыл жасап, апатты жеңіліске ұшырады. Шара барысында Шварценберг оң жақ қанатта дивизияны басқарды. Артына шегіну кезінде оның жылдамдығы мен батылдығы Австрия армиясының оң қанатын жойылудан сақтады, ал кейіннен Австрияның эрцгерцогы Карл оған арткы қарауылға басшылықты сендірді. Соғыстан кейін австриялықтар үлкен сәтсіздікке ұшырап, Маренго шайқасында (1800 жылдың 14 маусымы) тағы бір жеңіліске ұшырады, бұл Екінші коалиция соғысының аяқталуына және 1801 жылы Луневиль шартына әкелді. Келісімнің нәтижесінде австриялықтар Рейнге дейінгі Франция үстемдігін қабылдады және Италиядағы француз марионеткалық республикаларын мойындады. Екі жыл бұрын француздық республика үкіметі, Директория, 18 Брумер төңкерісі кезінде 1799 жылы, белгілі бір жарқын және әйгілі француз генералы Наполеон Бонапартпен, өзін 1803 жылы жаңа құрылған Француз империясының бірінші консулы және кейін императоры деп жариялаған. 1804 жылы Карл Филипп өзінің ағасы Иосиф II-ге ұқсас, бірақ одан бөлек титулмен Фюрерст зу Шварценберг болды. (Шварценберг) Бұл Наполеонның 1814 жылы Эльба аралына қысқа мерзімге жер аударылуына әкелді. Парижді басып алу Наполеонның Еуропадағы билігі мен үстемдігін сәтті аяқтады, одан кейін Ұлы державалар Вена конгресінде Еуропаның саяси және географиялық құрылымын қайта құруды бастады. Келесі жылы, Наполеон Елбадан қашып, француз тағына қайта отырған жүз күндік соғыста Шварценберг Жоғарғы Рейн армиясына (аустриялық одақтас армияның шамамен төрттен бір миллион адамы) басшылық етті. Алайда одақтастар өз күштерін жинаған сайын, австриялықтарға бірде-бір шайқаста күресуге тура келмеді, өйткені Веллингтон герцогының қол астындағы англо-қатысқан армия және фельдмаршал Блюхердің қол астындағы пруссиялықтар 1815 жылы маусымда Ватерлоо шайқасында Наполеонды бірге жеңді. Осылайша Еуропадағы тұрақсыздық пен қақтығыстың жиырма жылдық кезеңі аяқталды және Вена конгрессі өз жұмысын аяқтай алды. Конгресс шарттары мен келісімдері Еуропа картасының қайта жазылуына және Еуропадағы ірі қақтығыстардың алдын алу мақсатында континенттің Ұлы державалары арасындағы жаңа теңгерімнің құрылуына әкелді. Бұл сәтті болып шықты және жарты ғасыр бойы Еуропа елдері арасында салыстырмалы тыныштық пен бейбітшілік кезеңіне әкелді.

Дипломатиялық мансап

1806 - 1809 жылдары Шварценберг Австрияның Ресейдегі елшісі болды. Ол бұған дейін 1809-1814 жылдары Францияда елші болып қызмет еткен. Бесінші коалиция соғысынан (1809) кейін Австрия жеңіліске ұшырап, Іллирия, Зальцбург және Галисиядағы жерлерді беруге мәжбүр болды. Шварценберг Шёнбрунн шартына (1809 жылы 14 қазанда) қол қоюға қатысты. 1810 жылы ол 1810 жылы Наполеон мен Австрияның архигерцогинясы Мария Луизаның арасындағы неке туралы келіссөздер жүргізу үшін Парижге елші ретінде жіберілді. 1810 жылы 1 шілдеде ханзада қалыңдықтың құрметіне бала өткізді, ол өртке ұшырап, көптеген қонақтар, оның ішінде ағасы Жүсіптің әйелі, өзінің қайын қарындасы да қаза тапты.

Ауру

Француз революциясы мен Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін Шварценбергтің денсаулығы бірте-бірте нашарлай бастады. Көп ұзамай, 1816 жылы, ол қатты сүйген әпкесі Каролинаны жоғалтып алғаннан кейін, ол ауырып қалды. 1817 жылы инсульт оны мүгедек етті, ал 1820 жылы Лейпцигке (жеті жыл бұрын өзі жасаған "Халықтар шайқасы" сахнасына) қайта келгенде екінші инсульт алды. Ол 15 қазанда қайтыс болды. Оның өлімі туралы хабар алған Австрия империясы ұлы генерал мен Лейпцигтік Виктор үшін үш күндік аза тұтты. Тіпті Ресейдің императоры Александр I: "Еуропа бір батырдан, ал мен досымнан айырылдым, оны өмірім бойы сағынамын", - деп айтқан.