Orso Ipato

Кіріспе

Венеция Республикасының 726-737 жылдардағы догтары Орсо Ипато (Ursus Hypatus; 737 жылы қайтыс болды) дәстүр бойынша Венецияның үшінші догтары (726737) және алғашқы тарихи белгілі. Он бір жылдық билік кезінде ол Венеция флотына үлкен өзгерістер әкелді, Равеннаны Ломбард басқыншыларынан қайтарып алуға көмектесті және Византия империясымен үйлесімді қарым-қатынас орнатты. Ол 737 жылы азаматтық қақтығыс кезінде қаза тапты.

Тарих

Мүмкін, Эраклияның тумасы, Орсо 726 жылы Марчелло Тегальяноның өлімінен кейін дож болып сайланды. Венеция халқы оны Византия империясының еркіне қарсы сайлады, бұл Византияның батыста иконоборшылықты орнатуға деген қарсы әрекеті. Оның билікке келгенге дейінгі өмірі туралы ештеңе де белгісіз, бірақ ол VII ғасырдың соңғы бөлігінде дүниеге келген деп болжауға болады. Бір тарихшы оның "соғысшыл" адам екенін айтады. Ол әсіресе Ломбардтарға және сол кездегі басқа да ойлы басқыншыларға қарсы теңіз флотын нығайтуға баса назар аударды. Сонымен қатар, ол әскери жаттығулардың маңыздылығын атап көрсетуге тырысты және осы мақсатта Ераклеяда мектептер құрды, онда қаланың жастары садақ пен арбалетпен атудан жаттықтырылды. Орсоның Ломбард патшасы Лиутпранд қолға алғаннан кейін Равеннаны қайтарып алуға қатысқаны ерекше назарға алынды. Екзарх Евтихийдің өтініші бойынша Орсо сексен кемеден тұратын флотты алға жіберіп, қаланы Ломбардтардың бақылауынан жеңілдетті. Бұл іс Византия империясымен қарым-қатынасты жеңілдетуге көмектесті, ал Венеция оның үстемдігін ешқашан қабылдамады, екеуі салыстырмалы келісімде өмір сүрді. Осы еңбегі үшін Орсо император Лион Исаурдан гипатос деген беделді атақ алды. Ипато деген тегін осы императорлық құрметті атаудан алған деп есептеледі. Оның билігі 737 жылы Эраклея мен Эквилио арасындағы қақтығыстың ортасында аяқталды, кейбіреулер оны толыққанды азаматтық соғыс деп сипаттады. Дож жағдайды тыныштандыруға тырыспай, Эраклеандықтар жағына шығып, соғысқа қатысты. Бұл жағдай оның көптеген қанағаттанбаған азаматтарын өз қолдарына алып, оны зорлық-зомбылықпен өлтіруге итермеледі. Оның өлімінен кейінгі жылдары бес magistri militum толғанды, олардың біріншісі Доменико Леони болды. Кейіннен дог қызметі 742 жылы Орсоның ұлы Теодаттың сайлануымен қалпына келтірілді.

Perhaps a native of Eraclea, Orso was elected Doge in 726 following the death of Marcello Tegalliano. The Venetian people had elected him against the will of the Byzantine Empire, a consequence of the Byzantines' unwelcome attempts to institute iconoclasm in the West. Virtually nothing is known of his life before his accession, though it is reasonable to assume that he was born in the latter part of the seventh century. Described by one historian as being a 'warlike man', his reign saw much innovation in the way of martial and naval matters. He focused especially on strengthening the navy against the Lombards and other like minded invaders active at the time. Additionally he strove to highlight the importance of military exercises, and to this end established schools in Eraclea where the town's youth were coached in bow and crossbow shooting. Of note was Orso's involvement in the recovery of Ravenna following its capture by the Lombard king Liutprand. It is said that, at the request of Exarch Eutychius, Orso sent a fleet of eighty ships to the fore, successfully relieving the city of Lombard control. This feat served to ease relations with the Byzantine Empire, and while Venice by no means accepted its supremacy, the two co existed in relative concord. For his efforts Orso was awarded the prestigious title hypatos by Emperor Leo the Isaurian. The surname Ipato is thought to be derived from this imperial honorific. His reign came to an end in 737 in the midst of mounting conflict between Eraclea and Equilio, described by some as being a full blown civil war. It is said that the Doge, rather than attempt to calm the situation, sided with the Eracleans and partook in the war – leading a number of his disgruntled subjects to take matters into their own hands and violently kill him. In the years following his death there was an interregnum filled by five magistri militum, the first of these being Domenico Leoni. The office of doge was later restored with the election of Orso's son, Teodato, in 742.