Кіріспе

Перудегі өнердің жалпы көрінісі Перу өнерінің бастауы Анд өркениеттерінде. Бұл өркениеттер қазіргі Перу аумағында испандықтардың келуі алдында пайда болды.

Колумбқа дейінгі өнер

Перудің ең алғашқы өнер туындылары Тынық мұхит жағалауында шоғырланған Куписник мәдениеті мен Лимадан солтүстікке қарай Анд таулары мен Кордильера Негра мен Кордильера Бланка арасында орналасқан Чавин мәдениетіне қатысты. Бұл дәуірдегі декоративтік жұмыстар шамамен б.з.д. Суретшілер алтын, күміс және керамикадан түрлі мүсіндер мен рельефті ою-өрнектер жасады. Бұл өркениеттер сәулет өнері мен ағаш мүсіндерімен де танымал болды. Біздің заманымыздан бұрынғы 9-шы ғасыр мен біздің заманымыздың 2-ші ғасыры аралығында Перудің оңтүстік жағалауында Паракас үңгірлері мен Паракас некрополі мәдениеттері дамыды. Паракас Кавернасы діни бейнелері бар күрделі көп түсті және бір түсті керамика өндірді. Паракас некрополының жерлеу орындарында күрделі маталар табылған, олардың көбі күрделі геометриялық үлгілермен жасалған. Б.з.д. 3-ғасырда Ламбайк аймағында Моче қала мәдениетінің гүлденуі болды. Мочика мәдениеті таңғажайып сәулет туындыларын шығарды, мысалы Хуакас дель Соль и де ла Луна және Сипанның Хуака Раджадасы. Олар террасаларда егіс өсіру және гидравликалық техникада машықтанған, сонымен қатар түпнұсқа керамика, тоқыма, кескіндеме және мүсін туындыларын шығарған. Тағы бір қалалық мәдениет, Вари өркениетінің, Аякучода 8 - 12 ғасырлар аралығында өркендеуі. Олардың орталықтандырылған қала құрылысы Пачакамак, Кахамаркилья және Вари Вилка сияқты басқа аймақтарға таралды. Біздің заманымыздың 9-13 ғасырлары аралығында Титикака көлінің шекарасында Тиуанаку империясы пайда болды. Қазіргі Боливиядағы осы есімді қалаға ортақ Тиуанаку монументалды типтегі тас сәулет пен мүсінді енгізді. Бұл сәулет және өнер туындылары Тиуанакудың қола өнерін дамыта түсуімен мүмкін болды, бұл оларға қажетті құралдарды жасауға мүмкіндік берді. Қалалық сәулет өнерінің жаңа биіктігіне 14-15 ғасырлар аралығында Чиму мәдениеті жеткен. Химулар Чан-Чан қаласын Моше өзенінің аңғарында, Ла-Либертад қаласында салды. Химулар алтын жасауды жақсы білген, олар гидравликалық техникада керемет жұмыстар жасаған. Перуді Испанияның жаулап алуына дейінгі ғасырларда өзінің гегемониясы астында біріктірген Инка өркениетінің өз жұмыстарына оған дейінгі өркениеттердің мәдени мұрасының үлкен бөлігі қосылды. Олардың өнерлері мен сәулетінің маңызды ескерткіштерін Куско сияқты қалаларда, Саксауаман және Мачу-Пикчу сияқты сәулет қалдықтарын және Кусконы Инка империясының қалған бөлігімен біріктірген тас тас жолдарды көруге болады.

Колониялық өнер

Перу мүсіндері мен суреттері Севильяның барокко мектебінің әсерінен монахтар құрған ательелерден басталды. Осы тұрғыда, Кафедральдық хордың дүкендері, Педро де Ногераның Лиманың басты алаңындағы фонтаны және отарлы өндірістің көп бөлігі тіркелді. Испандықтар алғаш рет Куско мектебін құрған, онда кечуа суретшілері еуропалық сурет салу стиліне үйренген. Диего Квиспе Тито (1611-1681) Куско мектебінің алғашқы мүшелерінің бірі, ал Маркос Сапата (1710-1773) соңғылардың бірі болды. Бұл кезеңдегі сурет салу Еуропалық және жергілікті әсерлердің синтезін көрсетті, бұл тұтқын Атауалпаның портреті, Д. де Мора немесе итальяндықтар Матео Перес де Алесио мен Анжелино Медороның, испандықтар Франсиско Бежарано мен Ж. де Ильескастың және креолдық Ж. Родригестің картиналарында көрінеді. 17-18 ғасырларда барокко стилі пластикалық өнер саласында да басым болды. Мәриямның Бейт-Лехемдегі бейнесі көптеген еуропалық стильді және батыс Мариямның бейнелерін қамтиды. Ол жерден жоғары көтерілген, таққа киінген және оның басының артында дөңгелек орелдің әлсіз бейнесі бар. Ол "көрнекілік" ретінде бейнеленген, керуб тәрізді фигуралар ретінде бейнеленген. Оның айналасында кішкентай херубимдер басы орналасқан, оларды Оңтүстік Америка мәдениеті жиі "пути" деп атайды. Олар балалардың кінәсіздігін бейнелейді және оның аналық қасиеттері мен Исаға еліктейді. Ол батыс, жоғары мәдениетті киім киіп, сәнді киінген. Тіпті нәресте Мәсіх те батыс киіммен суреттелген.

19 ғасыр

XIX ғасырда француз неоклассикалық және романтикалық ағымдары Л. Монтеро, Игнасио Мерино, Даниэль Эрнандес Морильо және Франсиско Масиас.

Жергілікті қозғалыстар

Лима көркемсурет мектебінің құрылуы (1919) Перу мүсіндігі мен суретшілігіне шешуші әсер етті. Мүсін өнерінде ең танымал суретшілердің қатарына Луис Агурту, Л. Вальдеттаро, Хоакин Рока Рей, Ж. Пикерас, Альберто Гусман, Виктор Дельфин және Ф. Санчес жатады. Суретшілер арасында Даниэль Эрнандес, Р. Грау, Сесар Квиспес Асин және Хосе Сабоголь ерекше назарға ие. Сабоголь Перудің қазіргі сурет өнеріне әсер еткен негізгі қозғалыстардың бірі болған жергілікті қозғалысты басқарды. Жергілікті қозғалыстың ең танымал суретшілерінің бірі Джулия Кодесидо болды. Ең танымал суретшілердің бірі - Фернандо де Шисло, Альберто Давила, Армандо Вильегос, Сабино Спрингет, Бернардо Риверо, Ж. Альберто Тело Монтальво, Виктор Хумареда, М. А. Куадрос, Анхель Чавес, Милнер Кахауаринга, Артуро Куботта, Венансио Шинки, Альберто Квинтаньилла (вики-Эс), Г. Чавес, Тильса Цучия, Давид Херсковиц, Оскарлин, Карлос Ревилья, Алла Сервуло Гутьеррес және Амилкар Соломон Зоррилла (Перу). Фотография саласында Мартин Чамби үлкен үлес қосты.

Қазіргі заманғы өнер

Тереза Бурга 60-70 жылдардан бері концептуалды өнермен айналысатын мультимедиалық суретші. Ол Перудегі медиа-өнер, өнер және технология және инсталляциялық өнердің ізашарсы болды. Ол Перудегі сол онжылдықтардың ең маңызды объективістік емес суретшілерінің бірі болды. Кристана Гальвес мүсін өнерінде ең ықпалды суретшілердің бірі және өнер педагогтары болды. 1980 жылдары Contacta 1979 өнер фестивалінен кейін Huayco тобының құрамына Charo Noriega, Mariella Zevallos, Maria Luy, Armando Williams, Herbert Rodriguez және Juan Javier Salazar кірді. Бұл топ халықтық эстетиканың өндірісі мен иконографиясын иемденді. Перудегі қазіргі заманғы өнер тарихында 1990 жылы өткен Трюхилоның үшінші биенналы маңызды рөл атқарды. Бұл биеннальге жергілікті және көршілес елдердің суретшілері қатысты. Хорхе Эдуардо Эйльсон мен Хорхе Пикерас осы биеннальға қатысу үшін Еуропадан Перуге оралған көркемөнерпаздар қатарында болды. Бұл - Трухильодағы соңғы биенналь. 1992 жылы суретші Хайме Хига Лимадағы Италия өнерінің мұражайында Густаво Бунтинкс құрған көрме ұсынды. 80-ші жылдары азаматтық соғыс болды, суретшілер саяси жағдайға жауап берді. Бұл суретшілердің арасында Эдуардо Токеши, Рикардо Виессе және Альфредо Маркес бар. Кейін 1997 жылы Луис Ламаның режиссерлігімен Лима қаласында Бірінші ибероамерикандық биенналь ұйымдастырылды. Бұл биенналь Перу суретшілерінің пікір алмасуына және кеңінен танылуына мүмкіндік берді. Бұл биеннальдің естен кетпес сәттері - Перу өнерінің тарихындағы маңызды оқиғаға айналған Елена Техада Херрераның күтпеген қойылымы. 1999 жылы Техада Эррера Лима көшелерінде өнер көрсететін көше сатушыларын жалдаған қойылымымен "Паспорт және суретші" байқауында бірінші орынды иеленді. Перудің қазіргі заманғы өнер тарихындағы тағы бір маңызды оқиға - философ және трансвестит Джузеппе Кампузано 2003 жылы жасаған Травестит мұражайы.

Халықтық өнер

Чулукананың қыш бұйымдары Пюра аймағынан шыққан. Инканың керамикасына дейінгі кезеңнің әсерінен жасалған бұл көркем керамика қазір бүкіл әлемге экспортталады. Дизайн әр түрлі, бірақ көбінесе қара және ақ. Бірнеше ірі компания бар, бірақ көптеген кішігірім өндірістер Чулуканас қаласында және жақын маңдағы Кватро Эскинас ауылдарында орналасқан. Аякучо аймағы өзінің ретаблолары, яғни ғибадат суреттерімен танымал. Аякучодағы Сан-Педро-де-Кахас коллекциялық тоқыма станоктарын шығарады. Кусколық суретшілер құшақталған жануарлар мен қуыршақтарды жасайды. Кочас Хуанкайо - қымыз өнерінің көрнекті қаласы.