Кіріспе

Американың түпкүлкі тұрғындары балалар әдебиетінің көптеген шығармаларында суреттелген. Кейбірін жергілікті емес авторлар жазса, басқаларын жергілікті авторлар жазған немесе өз үлестерін қосқан.

Американың түпкүлкілері туралы балалар әдебиеті

Балалар әдебиетінің көптеген шығармаларында америкалықтар бейнеленген. Кейбіреулері классикалық деп саналады, мысалы, Лаура Ингаллс Уайлдердің "Прейриядағы кішкентай үй", ал кейбіреулері сыйлық иелері, мысалы, Уолтер Д. Эдмондстың "Мачлок пистолеті". Алайда, бұл классиктерде америкалықтардың бейтарап, стереотиптік және дұрыс емес бейнелері бар (Риз, 2008). Көптеген зерттеулер оң және теріс стереотиптердің басымдығын және америкалықтар туралы біртекті, негізінен дұрыс емес бейне ұсынуға деген кең таралған бейімділікті көрсетеді. Кітаптардың басым көпшілігін өздері түпкүлді америкалық емес авторлар жазды және суреттеді. Олардың түпкүлді американдықтарды бейнелеу тәсілдерін зерттеулер олардың кез-келген түпкүлді тайпалық ұлттың немесе топтың тарихынан немесе шындығынан гөрі танымал мәдениетті бейнелейтінін көрсетеді (Колдуэлл Вуд және Миттен, 1991; Доррис, 1982; Фласте, 1982; Хиршфельдер, 1993; МакКанн, 1993; Риз 2001; Слэпин және Сил, 1982). Автор және суретші Пол Гобл (және бас сақшы Эдгар Ред Клаудтың асырап алған ұлы) ежелгі аңыздарды қайта айтып беретін балалар үшін оншама кітап жазды. Оның "Жабайы жылқыларды жақсы көретін қыз" атты кітабы 1979 жылы Кальдекотт медалімен марапатталды. Лакоталық ғалым Элизабет Кук Линн (Кук Линн, 1998) және лакоталық кітапханашы Дорис Сил оның қайта баяндауларын дұрыс емес деп санайды. Олардың көңілсіздігі Американың Үнді кітапханалары қауымдастығын 2007 жылы "Американың түпкүллі халқының айы" плакаттарын және олардың суреттері бар беттерін алып тастауды сұрап, Американың кітапханалар қауымдастығына жіберді. ALA бұл өтінішті орындап, жергілікті халықтармен жұмыс істейтін ғалымдар мен практиктерге құрметпен қарайды. Алайда, Гоблдің еңбегі туралы пікірталастар бір жақты емес. Көптеген танымал америкалық авторлар оның зерттеу саласына қосқан үлесін әлі де қолдайды. Джо Медицин Кроу (Абсарока), Вивиан Арвизо Делория (Навахо), Джозеф Бручак (Абенаки), Лорен Ваукау Виллагомез (Меномини), Роберт Льюис (Чероки / Навахо / Апаче) және Альберт Уайт Хэт Сниор (Лакота) сияқты авторлар Гоблдің дәстүрлі америкалық түпкүлкілік оқиғаларын көпшілік назарына жеткізуін қолдайтынын ашық мәлімдеді, тіпті оның егжей-тегжейіне көңіл бөліп, бастапқы деректерді пайдалануын мақтады.

Америка тумасы жазған немесе сурет салған балалар әдебиеті

Американың түпкүлкілі халқының тілін, мәдениетін және тарихын ұрпақтан ұрпаққа жеткізу арқылы сақтап қалудың ауызша дәстүрі бар. Оксфорд энциклопедиясында айтылғандай, 1881 жылы "Американың түпкүлкілік бала әдебиеті" деген бөлімде түпкүлкілік авторлар балаларға арналған әңгімелер жазды, олардың көбісі стереотиптік бейнелерге қарсы болды. Бұл әңгімелер журналдар мен кітаптарда жарық көрді. 1881 жылдың қаңтар айында Омаха тайпасының Сузетт ЛаФлеш "Сент-Николас" атты балалар журналына "Нэдави" деп жазды. Оның Омаха аты Иншата Теумба, ағылшынша аударғанда "Жарқын көздер" дегенді білдіреді. Оның "Nedawi" атты әңгімесі Омаханың аңшылық лагерінде өмір сүрген жас қыздың көзқарасынан баяндалады. Чарльз Александр Истменнің бірнеше әңгімелері 1893 және 1894 жылдары Сент-Николас журналында жарық көрді. Кейін олар "Индиандық балалық шақ" (1902, 1933, 1971) деп аталатын кітапта жарияланды, ол скаут бағдарламаларында сүйікті болды. Истман - Дакоталық үнділік, оның Дакоталық аты - Охиеса. Охиессаның балалық шағы туралы суреттелген балалар кітабы, Майкл О. Фицджеральд редакциялаған Сиу балалық шағы: Сиу балалық шағының шынайы оқиғасы, 2016 жылы жарық көру жоспарланған. 1931 жылы Лютер Стэндинг Берстің "Менің үнділік балалық шағым" (1931) атты автобиографиялық кітабы жарық көрді. Ол лакота еді, оның лакоталық аты Ота Кте еді. Ол Лакотаның дәстүрлі мәдениетін сипаттайтын тағы екі кітап жазды: My People the Sioux (1928) және Land of the Spotted Eagle (1939). Мен Пуэблолық үнді қызымын (1939) - 13 жасар Луиза Абеита жазған, ол өз халқына "Көк жүгері" деп аударылатын Е Е Шуре деп танымал болған. Онда ол Пуэбло индейлерінің күнделікті өмірі мен мәдениеті туралы жазады. Кітаптағы суреттер Алан Хаузер сияқты жерлестер суреттерінде суреттелген суреттер еді, олардың жұмыстары ақырында халықаралық деңгейде танымал болды. Америкалық үнділік суретшілер де осы стереотипті бейнелерге қарсы тұруды көздеді. 1940 жылдары АҚШ-тың Үндістан істері бюросы АҚШ-тың мемлекеттік мектептерінде және мектептерде қолдану үшін "Индиандық өмір оқушылары" деп аталатын екі тілді оқушылардың сериясын шығарды. Кітаптардың көпшілігін жергілікті емес автор Энн Нолан Кларк жазған, бірақ оқырман туралы тайпаның жергілікті суретшілері сурет салған. Мысалы, Хок Денетозизи былай деді: "Навахо халқының өмірін қамтыған сериалдар сөздің барлық мағынасында шынайы суреттерді қажет етті. Мен суреттерде навахоларды басқа тайпалардан ерекшелендіретін ерекшеліктерді байқап, суретке түсіруім керек болды. Сонымен қатар, жағдай. жергілікті өзгерістерді білдіру үшін өзгеруі керек еді, өйткені отбасы бір жерден екінші жерге көшіп-қонып жүрді. Үй жануарлары . оларды резервацияда көрінетіндей, дұрыс жағдайда көрсету керек еді. Қойлар жайылымда жайылып жүргенін, жылқылар қорада отырғанын көрсету мүмкін емес, өйткені мұндай нәрселер навахо емес". Бастапқыда Үшінші сыныптың үй географиясы деп аталатын оқырмандардың бірі 1941 жылы негізгі баспасөзде басылып шықты, оның атауы "Менің анамның үйінде" деп өзгертілді. Pueblo суретшісі Velino Herrera суреттеген бұл Tesuque Pueblo өмірінің көрінісі. 1954 жылы Чиппева Кридің азаматы ДАрси МакНикл өзінің тарихи романы Runner in the Sun-ты жариялады. 1960 жылы Санта-Клара Пуэблодан шыққан әлемге әйгілі суретші Паблита Веларде өзінің әжесі "Старик, аңызшы" атты шығармасында айтып берген оқиғаларды қайта айтып, суреттеп берді. 1970 жылдары Американдық үнді тарихи қоғамы "The Wee Wish Tree" атты балалар журналын шығарды. Онда америкалықтар, көбісі балалар, жазған әңгімелері, өлеңдері мен очерктері бар еді. Сол уақытта, Балалар үшін нәсілдер аралық кітаптар жөніндегі кеңес Роузбуд сиуксінің Вирджиния Драйвинг Хоук Снивтің еңбегін жариялауға ықпал етті. Ол 1972 жылы "Жоғарғы Елік қазынасы", 1974 жылы "Түндер дауылы естілгенде" және 1975 жылы "Чичи Хуху Богиман" атты кітаптар жазды. Снейвке 2000 жылы Ұлттық гуманитарлық медаль берілді. Саймон Ортистің "Халық жалғастыра береді" атты поэмасы 1977 жылы жарық көрді. Ол түпкүлді американдықтардың жаратылысынан бастап қазіргі күнге дейінгі тарихын қамтиды, сонымен қатар Құрама Штаттардың қоныстануы туралы басқа да баяндамалардағы мазмұнды алып тастайды немесе жасырады. Ортиске жергілікті халықтарды өздерінің отанынан күштеп шығару, алғашқы үкіметтік бақылаудағы мектеп-интернаттардың қатыгез кезеңдері және 1960 жылдардың әлеуметтік қозғалыстары кіреді. Ортис Акома Пуэблодан. 1980 жылдары Абенакидің көп өлең жазған жазушысы Джозеф Бручак балаларға арналған кітаптар жаза баста...