Кіріспе

Хакон Морис Шевалье (Hakon Maurice Chevalier; 1901 жылғы 10 қыркүйек - 1985 жылғы 4 шілде) - американдық жазушы, аудармашы және Берклидегі Калифорния университетінің француз әдебиеті профессоры. Ол 1937 жылы Берклиде кездескен физик Дж. Оппенгеймердің Шевальемен қарым-қатынасы және Шевальедің кеңес барлау қызметіне ықтимал жалдаушымен қарым-қатынасы 1954 жылы АҚШ Атом энергиясы комиссиясының Оппенгеймердің қауіпсіздік рұқсаты туралы тыңдауында айқын көрінді. Сол отырыста Оппенгеймердің қауіпсіздік рұқсаты бұзылды.

Ерте өмір

Шевалье 1901 жылы 10 қыркүйекте Нью-Джерси штатының Лейквуд қалашығында Норвегия және Франция ұрпақтары Тереза Шевалье (туған есімі Рогген) мен Эмильдің отбасында дүниеге келген. Жиырмадан асқан шағында Шевалье теңізшіліктің романтикалық жақтарына қызығады. Ол соңғы коммерциялық желкенді кемелердің бірі - төрт мачталы АҚШ шхунасы Розамондаға палуан ретінде шығып, оңтүстік мұхит пен Кейптаунда сапар шекті. Шевалье өзінің "Розамонданың соңғы сапары" атты кітабында желкендеу дәуірінің осы соңғы кезеңінің көркем және ностальгиялық куәлігін жазды.

Жұмыс

1945 жылы Шевалье Нюрнберг процесінде аудармашы болып қызмет етті. Ол Сальвадор Дали, Андре Мальро, Владимир Познер, Луи Арагон, Франц Фанон және Виктор Вазарелидің көптеген шығармаларын ағылшын тіліне аударды.

Оппенгеймермен қарым-қатынасы

Шевалье Опенгеймермен 1937 жылы Берклиде танысты, ол роман тілдерінің доценті болған кезде. Шевалье мен Оппенгеймер бірге ұстаздар одағының Берклидегі бөлімшесін құрды, ол солшыл мақсаттарға арналған жәрдемақыларды қолдады. Шевалье 1942 жылы Оппенгеймерге Джордж С. Элтентонмен болған талқылау туралы хабарлаған, бұл оны қатты мазалаған және ол Оппенгеймерді білуі керек деп ойлаған. Бұл - Кеңес Одағының Манхэттен жобасына Эльтентон арқылы енуіне тырысқаны туралы. Бұл қысқа әңгіме, Оппенгеймердің кешіктірілген баяндауы және Шевальедің жеке басын жасыруға тырысуы кейіннен Оппенгеймердің 1954 жылғы қауіпсіздік тыңдауындағы негізгі мәселелердің бірі болды. Атом энергиясы жөніндегі комиссияның алдында, оның қауіпсіздік рұқсатының күшін жоюға әкелді. Шевалье Опенгеймер мен атом бомбасы туралы "Оскар" сыйлығына ұсынылған "Троицадан кейінгі күн" (1981) деректі фильмінде сұхбат алды. Оны Джефферсон Холл Кристофер Ноланның 2023 жылы түсірілген "Оппенгеймер" фильмінде ойнады.

Жеке өмір

Шевальедің үш некеден төрт баласы болды. 1922 жылдан 1931 жылға дейін ол Рут Бослиге, содан кейін 1931 жылдан 1950 жылға дейін Барбара Лансбургке, ақырында 1952 жылы Кэрол Лансбургке тұрмысқа шықты.

Кейінгі өмір және өлім

Америкаға қарсы іс-әрекеттер жөніндегі палатаның кіші комитеті тыңдағаннан кейін Шевалье 1950 жылы Берклидегі жұмысын жоғалтты. АҚШ-та профессорлық лауазым таба алмай, Францияға көшіп барады. 1965 жылы шілдеде Шевалье Сан-Францискодағы қызының үйлену тойына қатысу үшін қысқа уақытқа АҚШ-қа оралды.

Портреттер

Джефферсон Холл 2023 жылы "Оппенгеймер" эпикалық биографиялық фильміне Шевалье рөлін ойнайды.