Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эвангелистік протестантизм Албаниядағы ресми түрде танылған бес діннің бірі болып табылады. Бұл - Иса Мәсіхті өзінің негізін қалаушы және басшысы ретінде, ал Киелі кітапты (әсіресе Жаңа Келісімді) өзінің жазу авторитеті ретінде қарастыратын христиандық сенім. АҚШ-тың 2022 жылғы Халықаралық діни еркіндік туралы баяндамасында халықтың 38% -ы (бір миллионнан астам адам) христиандық ағымнан шыққан деп атап өтті. Елде 95 христиандық топ бар, оның ішінде 174 евангелистік топтар. Албаниядағы евангелистік протестанттардың саны 1998 жылы шамамен 8000-дан 2020 жылдардың басында шамамен 14000-ға дейін өсті. Алайда 2011 жылғы санақта респонденттердің 70% -ы аталған діндердің бірде-біреуіне сенуді жариялаудан бас тартты. Албаниядағы басқа ресми діндерден айырмашылығы, евангелистік протестанттар ресми басшымен иерархиялық жүйеде ұйымдастырылмаған, бірақ әртүрлі конфессиялық немесе конфессиялық емес атаулары бар жеке шіркеулерде немесе ұйымдарда дербес жұмыс істейді. Евангелистік / протестанттық топтардың көпшілігі, бірақ барлығы емес, Албанияның Евангелистік бауырластығының (VUSH) мүшелері, бұл өзін "шіркәүлер арасындағы бірлікті насихаттау, әрбір жергілікті шіркеуді абыроймен білдіру және евангелизмді насихаттау мақсатында батаның құралы" ретінде қарастыратын ынтымақтастық ұйымы. Протестанттық ағымдарға баптистер, лютеран және англикан діндері жатады.
Evangelical Protestantism is one of five officially recognized faiths in Albania. It is a Christian faith that views Jesus Christ as its founder and head, and the Bible (especially the New Testament) as its written authority. The US International Religious Freedom Report of 2022 noted that 38% of the population (just over a million people) have a Christian background. There are 95 Christian groups in the country, 174 of which are evangelical. The number of Evangelical Protestants in Albania has risen from approximately 8000 in 1998, to approximately 14,000 in the early 2020s. However, in the 2011 census, 70% of respondents refused to declare belief in any of the listed faiths. Unlike other official religions in Albania, Evangelical Protestants are not organized under a hierarchy with an official head, but operate autonomously in separate churches or organizations bearing different denominational or non denominational names. Most, but not all Evangelical/Protestant groups are members of the Albania's Evangelical Brotherhood (VUSH), a cooperative organization which views itself as existing as "an instrument of blessing with the purpose of promoting unity amongst the churches, representing every local church with dignity, and promoting evangelism." Protestant denominations include Baptist, Lutheran and Anglican.
Тарих
1816 жылы 26 тамызда Роберт Пинкертон Британдық және шетелдік және Киелі кітап қоғамына Жаңа Келісімді албан тіліне аударуға шақыру үшін хат жазды. 1857 жылы Сайрус Хамлин албандықтардың протестанттық семинарияға түсуге өтініш бергенін хабарлады. Алғашқы албан протестанты - Костадин Кристофориди, ол православие дінінен кетіп, православие, католик және протестанттық теологиялық мәтіндерді салыстыра отырып, протестантизмге өз бетінше көшті. 1856 немесе 1857 жылы Смирна протестанттық шіркеуіне қосылып, теологиялық білім алу үшін Стамбулға жіберілді. Монастырда Герасим Кириази де протестантизмге айналды. 1876 - 1877 жылдары, және ол жердегі көп ұлтты протестанттық шіркеумен бірікті. Алғашқы екі албан протестанттық евангелистік шіркеулерді Герасим Кириази құрды, алдымен 1884 жылы Монастырда, кейіннен 1890 жылы Корчада (екі қала да Осман империясының бір бөлігі). 1890 жылы сәуірде Герасим Кириази Монастырдағы жыл сайынғы жиналыста Американың шетелдік миссионерлер жөніндегі комиссарлар кеңесінің алғашқы албан евангелисті және уағыздаушысы болып тағайындалды. Корчада албандар арасында екінші шіркеу ашылды. Кириази сонымен қатар Албаниядағы алғашқы ұлттық қоғамдардың бірі - "Евангелистік бауырлас" деп аталатын қоғамның басшысы болды. Нәтижесінде Герасим Кириази албан протестант шіркеуінің атасы болып саналады. ХХ ғасырдың аяғында коммунистік режим кезінде Албания әлемдегі ең алғашқы атеистік ел деп жарияланды. 2000 дін мекемелері жабылды. Бірнеше діни жетекшілер мен уағыздаушылар тұтқындалып, түрмеге қамалып, өлім жазасына кесілді. Сол кезде Киелі кітапты сатып алу заңға қайшы еді. 1991 жылы режим құлаған кезде елде 20-дан аз евангелистік мәсіхшілер болды. 1991 жылдың шілде айында өздерін "Албандық жігерлендіру жобасы" (AEP) деп атаған он бір миссионерлік агенттіктердің халықаралық консорциумы Тиранада евангелистік жиын өткізуге үкімет рұқсатын алды. АЭП-тің құрамында 45 агенттік болды және олар бірнеше жыл бойы өз жұмысын жалғастырды.
On August 26, 1816, Robert Pinkerton wrote the British and Foreign and Bible Society to encourage them to translate the New Testament into Albanian. Cyrus Hamlin reported in 1857 that Albanians were applying to his Protestant seminary. The first documented Albanian Protestant was Kostandin Kristoforidhi, who left his native Orthodox faith and converted to Protestantism on his own while comparing Orthodox, Roman Catholic and Protestant theological texts. He joined the Protestant Church of Smyrna in 1856 or 1857, and was sent to Istanbul for theological training. In Monastir, Gjerasim Qiriazi also converted to Protestantism ca. 1876 1877, and united with the multi ethnic Protestant church there. The first two known Albanian Protestant Evangelical churches were both established by Gjerasim Qiriazi, first in Monastir in 1884 and later in Korça in 1890 (both cities then part of the Ottoman Empire). In April 1890, Gjerasim Qiriazi was ordained as the first Albanian evangelist and preacher by the American Board of Commissioners for Foreign Missions in the board's annual meeting help in Monastir. The second church among Albanians was opened in Korça. Qiriazi was also the head of one of the first national societies within Albania, named “The Evangelical Brotherhood”. As a result, Gjerasim Qiriazi is considered as the father of the Albanian Protestant Church. During the Communist regime of the late 20th century, Albania was declared as the world’s first atheist country. Over 2,000 religious institutions were closed. Several religious leaders and preachers were arrested, imprisoned and executed. It was against the law to buy a Bible at that time. When the regime ended in 1991, there were less than 20 Evangelical Christians in the country. In July, 1991 an international consortium of eleven mission agencies calling themselves the Albanian Encouragement Project (AEP) secured government permission to hold an evangelical gathering in Tirana. The AEP grew to 45 agencies and continued their work there for several years.
Дінге деген еркіндік
2023 жылы конституция діни сенім мен ар-ұждан бостандығын қамтамасыз етеді. Ол ресми дін жоқ екенін, бірақ албандық сунниттер, бекташилер, католиктер, албандық автокефальдық православие және ВУШ-ты ресми түрде танитынын айтады. 2022 жылы Албания діни еркіндік бойынша 4 баллдан 4-ке ие болды.
In 2023, the constitution provides for freedom of religion and conscience. It states that there is no official religion, but officially recognises Sunni Albanian Muslims, Bektashi Muslims, Roman Catholics, Albanian Autocephalous Orthodox and VUSH. In 2022, Albania scored 4 out of 4 for religious freedom.