Кіріспе

Луис Перес Дасмариньяс и Паэз де Сотомайор - испандық сарбаз және 1593 жылдың 3 желтоқсанынан 1596 жылдың 14 шілдесіне дейін Филиппиннің губернаторы. 1596 жылы Камбоджа мен Минданаоны жаулап алу үшін сәттіліксіз экспедициялар жіберді. Перес Дасмариньяс - Алькантара орденінің рыцары. Оның әкесі Гомес Перес Дасмариньяс 1590 жылдан 1593 жылға дейін Филиппиннің губернаторы болды.

Молукка аралдарына экспедиция

1593 жылы Гомес Перес Дасмариньяс (атасы) Маниладан испан экспедициясын бастап, Молукка аралдарындағы Терренате бекінісін басып алды. Ол осы экспедицияны біраз уақыт бойы жоспарлаған, бірақ құпия түрде, және дайындықтың көп бөлігі аяқталғанша өзінің ниеті туралы айтпаған. Ол экспедицияны өзі басқаратын. Ол кемеге отырмас бұрын ұлы Луис Перес Дасмариньяны флоттың бір бөлігімен Пинтадо провинциясына жіберді. Луис Перес экспедицияның бас қолбасшысы болды, генерал-капитан атағын иеленді. Гомес Перес Маниланың және Филиппиннің қалған бөлігінің әскери істерін Диего Ронкиллоға, ал азаматтық істерді Педро де Рохасқа тапсырды. Ол Манилада 28 орындықты кеменің кемесіне дайындауға кірісті. Бұл кемені ол жақсы қытайлық ескіргендермен жалдап отырды. Антонио де Морганың айтуынша, ол ескі қайыңшылардың жақсы ниетіне ие болу үшін оларды шынжырмен бұғаулауға және тіпті белгілі бір қаруды алып жүруге көз қысыды. Кемеге қырық испандықтар отырды, ал кеменің өзі бірнеше фрегат пен жеке тұлғалар отырған кіші кемелермен бірге барды. Барлығы 200 желкенді кеменің құрамына кірді, олардың ішінде галереялар, галлиоттар, фрегаттар, вираждар және басқа да кемелер бар еді. Экспедицияда 900-ден астам испандық болды. Губернатор 1593 жылдың қазан айында Кавиттен Пинтадосқа дейін кемемен жүзіп, Луис Перес командасындағы флоттың Пинтадоста болған бөлігіне қосылды. Содан кейін олар Молукка аралдарына қарай сапар шегеді.

Көтеріліс және губернатордың өлімі

Екінші күні губернатордың флоты Маниладан 24 лигаға жақын жердегі Кака аралына жетеді. Қытайлық қайықтаушылар үш күн бойы кемені басып алуды жоспарлап отырды, ал бұл түн олардың мүмкіндігі болды. Таң атқанға дейінгі соңғы күзетте олар күзетшілер мен ұйықтап жатқан испандарға шабуыл жасап, олардың көпшілігін өлтірді, бірақ аздары жүзу арқылы немесе галереяның тендерінде құтылды. Дасмариньяс қорадан шығып, есіктің алдында тұрған бірнеше қытайлықтардың қолынан қаза тапты. Екі испандық, Хуан де Куэльяр, губернатордың хатшысы және францискандық әкес Монтилья, кеме ортасындағы каюталарында қалып, аман қалды. Кейіннен оларды көтерілісшілер жағаға шығарды. Одан кейін көтерілісшілер Қытайға бет алды, бірақ сол жаққа жете алмады. Оның орнына олар Кочин Қытайға жетті, онда патша екі қайықты, Патшалық байрағын және барлық құнды заттарды (мүсіндер, ақша және т.б.) тәркіледі. Көтерілісшілер әр түрлі жерге тарады, ал галерея тасталды. Кейіннен көтерілісшілердің бірнешеуі Малакада тұтқындалып, Манилаға қайтарылды, онда "адамзаттың алдында әділдік орнатылды".

Жаңа губернаторды таңдау

Губернатор Гомес Перес Филиппинге өзімен бірге өлім жағдайында уақытша мұрагерді таңдауға бағытталған патшалық бұйрық әкелді. Ол бұл ордені колониядағы белгілі испандарға көрсетіп, олардың әрқайсысына өзінің тағайындалған мұрагері екенін білдірді. Атап айтқанда, губернатордың ұлы және конкистадор капитан Эстеван Родригес де Фигероа бұл тағайындауды күтті. Родригес губернатормен бірге Молукка аралдарына экспедицияға барды. Ол Луис Переспен бірге колонияға қолбасшылық ету үшін Манилаға оралды. Осы арада Манилаға кеменің тұтқындалғаны туралы хабар жетті. Сол жерде қалған азаматтар мен сарбаздар не істеу керектігін талқылау үшін Педро де Рохастың үйіне жиналды. Алдымен Рохасты губернатор және генерал-капитан етіп сайлады. Содан кейін екі фрегат кемесін кеме іздеп жіберді. Бірақ олар оны таба алмады. Рохас сонымен қатар Пинтадостағы Луис Переске хабар жіберіп, Рохастың сайланғанын хабарлап, оған Манилаға дереу оралуға бұйрық берді, өйткені қала қорғаныссыз қалды. Рохас губернатордың құжаттарын іздеп, оның орнын басушыны атаған құжатты таба бастады. Ол құжаттарды Маниладағы августиндік монастырға тапсырған еді, бірақ Рохасқа сенбейтін премьер оны жасырын алып тастаған еді. Рохастың сайлануынан шамамен 40 күн өткен соң Луис Перес пен Эстеван Родригес көптеген адамдармен бірге портқа келді. Олар кемеден түспей, жоғалған құжатты іздеу үшін тағы да іздестіруді бұйырды. Бұл табылған, онда Перес әкесі орнын басушы ретінде аталады. Қалалық билер Рохасты танудан бас тартып, үкіметті Переске тапсырды. Бұл Пьерстің жасағы мен флотымен қосалқыланды. Рохас 40 күн билік жүргізген соң, қызметінен кетті. Педро де Рохасты Мехикода алькаде етіп, Антонио де Морганы Филиппинде оның орнына тағайындады, оның билігі артты. (Рохас сот істерінде лейтенант-ассиссер болған, ал Морга колонияның лейтенант-губернаторы болған.) Морга 1595 жылы 22 наурызда Акапулькодан (Жаңа Испания) кемеге мініп, сол жылдың 11 маусымында Кавитке жетеді.

Қытай мандариндерінің келуі

Сол кезде Манилаға сауда мақсатында қытайлық кемелер келіп жетті. Алайда олар көптеген адамдарды және аз тауарды алып жүретін, ал жеті мандарин өздерінің орнының белгілерін алып жүретін. Бұл испандықтардың қытайлықтар испандықтардың көпшілігі Молукка аралдарына кеткенін естіп, қорғанышсыз аралдарды жаулап алуға тырысатын флотты жібергеніне күдік тудырды. Алайда қала бұрынғыдай берік қорғалғандықтан, қытайлықтар ешқандай жаулық әрекеттер жасамады. Олар Қытайға сапардың нақты себептерін көрсетпей, екі жақ та нақты себептерін атамай-ақ оралды.

Камбоджаға экспедиция

1594 жылы Манилаға Сиам патшасының Камбоджаға басып кіргені туралы хабар келді. Камбоджаның Лангара патшасы Лаосқа қашуға мәжбүр болды. Пьерес Дасмариньяны Камбоджада болған испандар мен португалдар патшалықты оңай басып алуға болатынына сендірді, бұл испандықтарға Азия құрлығында табан тірейтін орын береді. Губернатор 120 испандық, жапондықтар мен филиппиндіктерді алып, орта көлемді бір кеме мен екі джанк жіберуге бұйрық берді. Бұл экспедиция 1596 жылдың басында кемеге мініп кетті. Флагман екі жонктен бөлініп кетті. Камбоджаға келген жоңғарлар сиамдықтарды камбоджалықтар қуып шыққанын біледі. Сиамға қарсы шыққан анакапархан өзін патша деп жариялады. Испаниялықтар бұл қолайлы мүмкіндік деп шешті, бірақ олар іс-қимыл жасаудан бұрын флагман кемесінің келуін күтеді. Алайда портта қытай саудагерлерімен қақтығысып, испандықтар оларға қарсы қару көтеріп, кейбіреулерін өлтірді. Бұл жаңа патшамен қақтығысқа әкелді, оны испандықтар жеңілді, бұл процесте оның астанасының көп бөлігін өртеп жіберді. 1597 жылы осы уақытта экспедицияның флагманы Камбоджаға жетеді. Командир Лангара патшаны таққа қайтару туралы өзінің қол астындағыларының өтініштерін қабылдамады және Филиппинге жөнелтілді. 1599 жылы малай мұсылман саудагерлері Камбоджадағы испан әскерлерінің барлық контингентін жеңіп, өлтіріп, Камбоджа-Испания соғысында оны жаулап алудың испандық жоспарларына тоқтам салды.

Минданаоға экспедиция

Капитан Эстеван Родригес де Фигероа губернатор Гомес Перес Дасмариньяспен екі өмір бойы билік ету құқығы үшін Минданао аралын өз есебінен жаулап алу туралы келісім жасады. Бұл келісім Испанияда расталды және оны жүзеге асыру туралы бұйрық жіберілді. 1596 жылдың ақпан айында Родригес 214 испандықтармен және көптеген филиппиндіктермен бірнеше галереяларда, галеоталарда, фрегаттарда, вирайларда, барангайларда және лапистерде өзінің жаулап алуын бастады. Көп ұзамай ол Минданао өзеніне жетіп, оған екі жергілікті елді мекеннің адамдары қосылды. Ол қазір шамамен 6000 сарбазға басшылық етеді. Бірлескен күш аралдың басты қаласы және ең маңызды әміршінің астанасы Бухахаенге қарай жүрді. Бұхахаен жақсы қорғалған. Олардың келуімен испандықтар жергілікті тұрғындармен шайқасқа түседі. Родригес әлі де флагманды кемеде болды, бірақ испандықтардың нашар жүргенін көріп, ол бірнеше адаммен бірге кемеге кірді. Ол жылдам жүруге арналған қалқанды кимеген. Ол шайқас орнына жетіп бара жатқанда, бір жергілікті адам оны күтпеген жерден ұстап алады да, семсермен басына соғады. Родригесті кемеге алып кетеді, ал келесі күні ол қайтыс болады. Осылайша Минданаодағы оның билігінің алғашқы кезеңі аяқталды. Испаниялықтар, қазір Хуан де ла Ксараның басшылығымен, жақынырақ Танкапанға кері шегінді, онда олар бекініс және Мурсия деп аталатын испан қонысы салды.

Губернатор болып қызмет еткеннен кейін

Луис Перес Дасмаринас әлі де Камбоджа мен Минданаоға экспедиция туралы хабар күтіп отырғанда, жаңа губернатор Франсиско де Тело де Гусманның келе жатқаны туралы хабар келді. Тело де Гусман Испаниядан жіберілген болатын. 1596 жылдың 14 шілдесінде ол билікті өз қолына алды. Луис Перес губернаторлық өкілеттігі аяқталғаннан кейін Камбоджаға бір рет экспедиция жасады, бірақ оның кемесі дауылға ұшырап, Қытай жағалауындағы Эль-Пиньяльге жетті. Ол Макаоның португалдықтардың ашуын туғызды және португалдықтардың шабуылына ұшырады. Камбоджаға экспедицияны тоқтатып, Манилаға оралды. Ол 1603 жылы Сангли көтерілісінде қытайлық көтерілісшілердің қолынан қаза тапты, олар Манилада Испанияның басын кесіп тастады.