Кіріспе
Яһуда Сирияк (Анконаның Сирияк, Иерусалимнің Сирияк, Сирияк, Сирияк, Сирияк); lang es, ), d. ca. 360 жылы, Италияның Анкона қаласының қамқоршысы. Оның мерекесі Католик шіркеуінде 4 мамырда атап өтіледі.
Юда Сирияк, Анкона епискобы
Ол Анконаның епискобы болған, ол қасиетті жерге парызшылық сапарда қайтыс болған немесе қаза тапқан. Оның мерекесі Шығыс православие шіркеуінде 14 сәуірде атап өтіледі. (Анконалық Яһуда Сириакті көбінесе 133 жылы Иерусалимдегі бүлік кезінде қаза болған Иерусалимнің аңыздық епископы (Иерусалимнің киелі Кириак) Яһуда Сириакпен шатастырады. II ғасырдағы Иерусалим епискобы Юда Кириакос осы лауазымға иелік ету үшін соңғы болып саналады, оның кейбір алдыңғылары Исаның отбасынан шыққан. Бұл "ІІ ғасырдағы" Яһуда Кириакос Иерусалимнің яһуди тектес соңғы христиан епископы болды дегенді білдіреді.)
Яһуда Кириак пен шынайы айқыш
Анконаның жергілікті дәстүрі бұл қасиетті Яһуда Кириак немесе Кириакос деген евреймен бірдейлендірді. Аңыз бойынша, яһуди Иуда Кириакос Елена патшайымға айқышқа шегеленгеннен кейін Голгофада көмілген Шынайы айқышқа табынуға көмектесті. Яһуда Кириакостың Шынайы айқыш ағаш табылғаны туралы аңыздың ең көне сіриялық мәтіні 500 жылынан басталады. Оның соңғы редакторы мен аудармашысы бұл қолжазба "inventio crucis аңызының тарихы үшін өте құнды" деп айтады. Созомен (б.з.б. 450 жылы қайтыс болды) өзінің шіркеу тарихында: "Құдай қабірінің орналасқан жерін Шығыс жерінде тұратын еврей ашқан және оның мәліметтерін әкеден мұра етіп алған кейбір құжаттардан алған" (бірақ Созоменнің өзі бұл есепті таластырады) және өлген адам Кресттің әсерінен тірілді деп айтқан (оның кім екенін ол айтпайды). Кейіннен осы әңгіменің кең тараған нұсқаларында Еленаға көмектескен яһудидің есімі Яһуда немесе Яһуда деп аталады, бірақ кейіннен христиандыққа айналып, Кириакос (кириакос грек тілінде "болашақ" немесе "болашақ сияқты" дегенді білдіреді) деген атау алды. IV ғасырда Рим империясында тараған Шынайы айқыш ағаш табылғаны туралы үш деректің ішінде ең көп тараған екеуі Еленаның есімімен аталады. Елена Константиннің қарт анасы еді. Оны қайтару үшін сол жерде орналасқан, бәлкім, Венераға арналған ғибадатхананы бұзу қажет болды. Бірде Яһуда айқыш ағаштың орналасқан жерін білген, ол өзінің отбасының аталық желісіне берілген құпия білімді қабылдады және оны азаптау арқылы ашты. Бұл мәтіннің редакторы Дж. В. Драйверс жазғандай, "Иуда Кириакос туралы аңыз" грек тілінен шыққан, бірақ латын, сирия тілдерінде де, кейіннен көптеген жергілікті тілдерде де тараған. Бұл нұсқада Еленаның айқыш ағашты қалай тапқаны баяндалады. Ол үшінің ішіндегі ең танымал нұсқасы болды.
The Judas Kyriakos legend originated in Greek, but became also known in Latin and Syriac and later on in many vernacular languages. This version relates how Helena discovered the Cross with the help of a Jew Judas, who later converted and received the name Kyriakos. It became the most popular version of the three.
Яһуда Сириактың шейіт болуы
Еленаға Шынайы айқыш ағашты табуға көмектескеннен кейін, Яһуда Сириак шомылдыру рәсімінен өтіп, Иерусалимнің епископы болып тағайындалды және 4-ші ғасырда оның өліміне әкелетін Юлиан Апат кезінде шейіт болды. Осы ғасырда Кириак деген тағы бір әулие қайтыс болды, сондықтан екі әулие арасында шатасу болған болуы мүмкін. Оның марқұмдық жолын баяндайтын, алдымен грек тілінде жазылған, кейін латын және сирия тілдеріне аударылған "Аяқ іс" кітабында ол император Юлианмен сөйлесіп, анасы Аннамен бірге қорқынышты азаптарға ұшырағаны туралы жазылған. Императрица Галла Плацидия Анконаға Юда Сириактың монументтерін сыйлады деп айтылады. Алайда, әулиенің басы Провинсте орналасқан. Шампан патшасы Генрих I оны Иерусалимнен алып келіп, осы қалада оны сақтауға арналған шіркеу салдырды. Бұл әлі күнге дейін Сент-Квириаке колледждік шіркеуі ретінде тұр, бірақ 12 ғасырдағы құрылыс жұмыстары Филипп ле Белдің билігі кезінде қаржылық қиындықтарға байланысты аяқталмаған. 17 ғасырда күмбез қосылды, ал жоғарғы қалада тұратын Провинстің ескі отбасылары "Күмбездің балалары" деп аталды.
Сан-Сириако соборы
Монте-Гуаско, Анкона, Дуомоның орналасқан жері кириак Иудаға арналған. Бұл жерді Катулл мен Ювеналь бұл жердің қамқоршы құдайлары ретінде атаған Венера ғибадатханасының орнын алып жатыр деп айтылады. 1128 жылы бағышталып, 1189 жылы аяқталды. Кейбір жазушылар бастапқы шіркеу латын тәресі түрінде болған және VIII ғасырға тиесілі деп болжайды. 1234 жылы алғашқы қалпына келтіру жұмыстары аяқталды. Бұл - сұр тастан жасалған роман стиліне тән, гректің кресті түрінде салынған, ортасында 1270 жылы Маргаритоне д'Ареццомен сәл өзгертілген он екі бұрышты күмбез бар. Бұл мәйітті Кириактың қабірінде көруге болады.