Кіріспе

Америкалық ғалым Джереми Дж. Стоун (23 қараша 1935 - 1 қаңтар 2017) - 1970 жылдан 2000 жылға дейін Америка ғалымдары федерациясының президенті болған американдық ғалым. Ол қару-жарақ бақылау, адам құқықтары және сыртқы саясат саласындағы ұйымның адвокаттық бастамаларын басқарды. 2000 жылы оның орнын Генри Келли басқарды. Стоун өзінің жұмысын "Каталитикалық дипломатия" деп аталатын жаңа ұйымда жалғастырды. Стоун журналист И. Ф. Стоунның ұлы болды.

Ерте өмір және білім

1935 жылы туған Стоун Бронкстің жоғары ғылыми мектебінде оқыды (1951-53), ол осы уақыт ішінде Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде үш өлшемді шахматты оқытты. Бір жыл МТИ-де оқығаннан кейін, ол 1957 жылы маусымда Свартмор колледжін бітірді. 1958 жылы жазда РАНД корпорациясының консультанты ретінде ол сызықтық бағдарламалаудың қима әдісін ойлап тапты. Стоун филология ғылымдарының докторы атанды . 1960 жылы Стэнфорд университетінің математика ғылымдарының докторы, Стэнфорд ғылыми-зерттеу институтына (SRI) ғылыми-зерттеуші математик ретінде қосылды, онда ол қателерді түзету кодтары бойынша жұмыс істеді. 1962 жылы ол Хадсон институтында соғыс және бейбітшілік мәселесі бойынша жұмыс істеуге SRI-ден кетті.

Мансап

1963 жылы ол баллистикалық ракеталарға қарсы жүйелерді (АБМ) болдырмау үшін қару-жарақ бақылау ұсынысы бойынша жұмыс істей бастады. 1964-1966 жылдары ол Гарвардтың халықаралық істер орталығында (CFIA) ғылыми қызметкер болды, онда ол екі кітап жазды: қару-жарақ жарысын қамту: кейбір нақты ұсыныстар (MIT Press, 1966) және стратегиялық сендіру: диалог арқылы қару-жарақты бақылау (Колумбия университетінің баспасы, 1967). 1966-1968 жылдары Помона колледжінде математика және қару-жарақ бақылауын оқытты. 1970 жылы маусымда Стоун 1945 жылы атом ғалымдарымен құрылған Америка ғалымдары федерациясының (FAS) бас директоры болды. 1973 жылы маусымда Пентагонның шығындар практикасын сынға алған белсенділігінің салдарынан оның есімі президент Никсонның "душман" тізімінде 150 адамның бірі ретінде пайда болды. Стоунның 30 жылдық басқаруы кезінде ол және федерация ядролық қару-жарақ жарысы, адам құқықтары, этникалық зорлық-зомбылық және азаматтық қақтығыстар, ұсақ қару, биологиялық және химиялық қаруды бақылау, энергияны үнемдеу, жаһандық жылыну және осыған байланысты тақырыптар туралы саяси пікірталастарға үлес қосты. Стоунның қару-жарақтарды бақылау жөніндегі бірнеше бастамалары жемісті болды. 2002 жылы Мэтью Эвангелистаның "Қоралсыз күштер" атты кітабында жазылғандай, ресейліктер 1967 жылы АБМ келісімін "Джереми Стоунның ұсынысы" деп атады. Стоун 1979 жылы Вена саммиті кезінде президент Картер құпия ұсынған SALT II ("Shrink SALT II") жалғасын Картер әкімшілігінің мақұлдауын әзірледі және қамтамасыз етті. Ол START II-ді жүзеге асыруға көмектескен бір амалды (Айыз құшақтау стратегиясын) ойлап тапты. Ол ядролық қаруды бірінші рет қолданбау мәселесіне мүлдем жаңа көзқарас қалыптастырды ("No One Decision Maker"). 1970 жылдары Стоун мен ФАС 1972 жылы Қытаймен ғылыми алмасудың ашылуына септігін тигізді. Ол американдық ғылыми қауымдастықты орыс ғалымдарының құқықтарын қорғау үшін адам құқықтары жөніндегі комитеттер құруға көндірді және совет физигі Андрей Сахаровтың жетекші американдық қорғаушысы болды, ол 1976 жылы Стоунды "жаратқыштық, сөзге шешен және батыл" деп сипаттады. Стоун АҚШ үкіметінің заңсыз поштаны ашу бағдарламасын тоқтатуда маңызды рөл атқарды. Ол АҚШ-тың Камбоджаға қатысты саясатын өзгертуге үлкен үлес қосқан деп есептеледі, бұл саясат АҚШ-ты геноцидті Қызыл кхмерлерге қосып қойған кезде. Ол сондай-ақ, ЦРУ мен КГБ-ның ортақ мәселелерде бірлесіп жұмыс істеуіне ықпал ету үшін тиімді науқан жүргізді. Бірде оған Карл Саган АҚШ-тың шығыс жағалауына жер сілкінісі туралы ескерту жасауды тапсырды. 1999 жылдың сәуірінде PublicAffairs оның "Әр адам тырысуы керек": Қоғамдық мүдделер белсендісінің оқиғалары" атты естеліктерін жариялады, онда ол өзінің жетістіктері мен сәтсіздіктерін, соның ішінде жоғарыда аталғандарды да баяндады. (Китап 2004 жылы наурыз айында академик Евгений Велиховтың кіріспесімен орыс тілінде жарық көрді.) 1998 жылдың желтоқсанында ол 20 жыл ішінде Иранға алғаш рет американдық ғылыми делегацияны басқарды, ал 1999 жылдың қыркүйегінде Иран Ғылым академиясының қайталама сапарын өткізді. Бұл делегацияны Вашингтондағы көптеген ғылыми ұйымдармен, соның ішінде Ұлттық ғылым академиясымен таныстыру 1979 жылғы революциядан кейінгі ирандық-американдық ғылыми алмасуды қайта бастау туралы келісімге әкелді. 2009 жылы қазан айында Стоун өзінің екінші мемуарларын "Каталитикалық дипломатия: Ресей, Қытай, Солтүстік Корея және Иран" деп жариялады. Бұл оның 1999-2006 жылдар аралығындағы еңбектерін қамтиды.

FAS-тен кету

2000 жылы 1 маусымда Америка ғалымдары федерациясының президенті қызметінен кеткеннен кейін ол Catalytic Diplomacy атты коммерциялық емес ұйым құрды, ол 1999-2006 жылдары негізінен Қытай мен Тайвань арасындағы қарым-қатынастар, АҚШ-тың Ресей қару-жарағын бақылауы, АҚШ-тың Иранмен қарым-қатынасы және АҚШ-тың Солтүстік Кореямен қарым-қатынасы бойынша жұмыс істеді. 2007 жылдан бастап, Stone белсенділердің шағын тобымен бірге Мьянма (Бирма), Куба, Ауғанстан және Иранға қатысты мәселелер бойынша жұмыс істеді. 2004 жылы ол АҚШ үкіметінің өкілі Джеймс Биллингтонның Конгресс кітапханашысының ширек ғасырдан бері Иранға жасаған алғашқы ресми сапарына септігін тигізді. 2010 жылы Стоун "көмірсутек концентрациясы" деп аталатын тамақтану әдісін ілгерілету үшін "Каталитикалық ұзақ өмір сүру" атты ұйым құрды. 2014 жылы ол www. дінге катализатор. org. Бұл сайтта Батыс әлеміндегі үш үлкен діннің негізін қалаушылар - христиандық (Апостол Пауыл), ислам (Мұхаммед) және протестантизм (Мартин Лютер) - жаңа дін құруға итермелейтін психикалық бұзылудан зардап шеккен деген пікір жазылған. Бұл ауру - Geschwind синдромы деп аталатын сопақша қабырға эпилепсиясының бір түрі. Стоун Америка физикалық қоғамының Физика және қоғам форумының Ғылым және қоғам сыйлығын алды. 1985 жылы маусымда Суортмор колледжінің құрметті заң докторы дәрежесін алды. 1995 жылы Америка ғалымдарының федерациясы Стоунға жыл сайынғы қоғамдық қызмет сыйлығын берді.

Жеке өмір

Стоун журналист И. Ф. Стоун мен Эстер Стоунның ұлы, журналист және кино сыншысы Джуди Стоунның немересі. Ол өзінің әйелі Бетти Джейн Стоунмен бірге Карлсбадта (Калифорния) өмір сүрді.

Танымал мәдениетте

Стэнфорд университетінің профессоры және Майкл Крайтонның 1969 жылы шыққан "Андромеданың тұқымы" романы мен фильмінің кейіпкері "Др. Джереми Стоун" деп аталады. 1969 жылы Стоун Стэнфордта оқыды, бірақ ойдан шығарылған кейіпкерден айырмашылығы, білімі жоғары экономиканы оқыды, биологияны емес. Сондай-ақ, доктор Джереми Стоун есімді комикс-ардақты бар, оның альтер-эгосы керемет мысық Маул.