Кіріспе

Американдық барлаушы сарапшы (туған жылы 1970) Марк Гарласко (туған жылы 4 қыркүйек 1970) - голландиялық үкіметтік емес ұйым ПАКС-тың американдық әскери кеңесшісі. Карьерасының басында Гарласко Пентагонда 7 жыл қызмет етті, орта деңгейдегі барлау аналитигі, кейіннен жоғары құндылықтарды анықтау бөлімінің бастығы болды. 2003 жылы Гарласко Human Rights Watch (HRW) ұйымына жоғары әскери сарапшы ретінде қосылды, онда ол бірқатар түрлі қақтығыс аймақтарындағы адам құқықтары мәселелерін зерттеді. 2010 жылдың ақпан айында HRW-ден отставкаға кетті және содан бері азаматтық қорғау, соғыс қылмыстарын тергеу, қаруды анықтау және азаматтық зиянды азайту бойынша маман ретінде жұмыс істеді. Гарласко Нью-Йоркте тұрады.

Мансап

Гарласконың "Б" дегені бар. 1988-1992 жылдары St. John's University мемлекеттік университетінде және Джордж Вашингтон университетінің Эллиотт халықаралық істер мектебінде халықаралық қатынастар магистрі (Эллиотт) болды. Гарласко Human Rights Watch (HRW) төтенше жағдайлар бөлімінің аға әскери сарапшысы болды. Ол соғыс зардаптарын бағалау, әскери операциялар мен тергеуді жүзеге асыруда маманданған. Қорғаныс барлау агенттігінде Пентагонға жұмыс істегенге дейін, ол 9/11 шабуылдарынан аман қалды. Ол екінші шығанақ соғысы кезінде Пентагонның жоғары құндылықтарды нысанаға алу бөлімінің бастығы болғанын айтады. Барлығы, Гарласко Пентагонда жеті жыл қызмет етті. Ол "Егер мұның бәрі мұқият жүргізіліп жатса, неге соншама көп азаматтар қаза табады?" деген сұраққа жауап берді. "Талибан халықаралық заңды бұзады, АҚШ-тың жер бетінде әскерлері жеткіліксіз. Талибандар адамдардың үйінде қалқан ретінде тұр. Ал жердегі әскер саны аз. Кейде олар тек бомба тастай алады". Гарласко мен оның әріптестері Тигр мен Евфрат өзендерінің аңғарларындағы негізгі шайқас аймақтарына назар аударды, онда бейбіт тұрғындар қаза тапқандығы туралы хабарланды, барлығы он қалаға барды. 2004 жылдың қазан айында Гарласко "Рафахты қирату: Газа секторындағы үйлерді бұқаралық бұзу" атты баяндаманы Газа секторындағы, Израильдегі және Мысырдағы HRW-дің басқа екі қызметкерімен бірге зерттеу жүргізгеннен кейін жазды. Баяндамада Израильдің 2004 жылдың мамыр айында "буферлік аймақты" кеңейту жоспарын мақұлдағаннан кейін 16 мың адам үйсіз қалған Газаның оңтүстік шетіндегі қала мен босқындар лагері Рафахта "заңсыз бұзылулар үлгісі" ретінде сипатталған жағдай баяндалған. Гарласко мен оның әріптестері қиратулардың негіздері мен әсерлерін, Рафахтағы қауіпсіздік жағдайын, ИДФ-тың қиратулардың негізгі дәлелдерін, өз күштеріне шабуылға қарсы әрекет ету және оның алдын алу және Мысырдан туннельдер арқылы қару-жарақ контрабандасын басуды зерттеді және көптеген жағдайларда қиратулар халықаралық құқықтарды бұза отырып, "әскери қажеттілік болмаған жағдайда жүргізілді" деген қорытындыға келді. Ол 2006 жылы Ливандағы Израильдің осындай қаруды қолдануын айыптайтын Human Rights Watch баяндамасының және 2008 жылы Оңтүстік Осетияда тұратын азаматтардың ресейлік және грузиндік әскерлер арқылы кассеттік оқ-дәрілерді қалай қолданғанын құжаттаған баяндаманың авторы. Джорджтаун университетінің қауіпсіздік зерттеулерінің профессоры Колин Кал Гарласконың "әлемдегі әуе шабуылдары туралы әскери қызметте емес кез келген адамнан көп білетінін" айтып, "Марк бірдеңе бұзылып кеткенін айтса, әскерилер оны маңызды қабылдауы керек. Бұл әскерилерді ұстап алу үшін адам құқықтары жөніндегі топтағы кейбір ақылсыз адамдар емес". Esquire журналының жазушысы Джон Ричардсон Гарласконың Ирақтағы азаптау туралы скандалдар туралы жұмысы американдық сарбаздардың куәліктеріне әкеліп соқты, бұл Джон Маккейннің азаптауға қарсы түзетуіне тікелей әкелді деп жазады. Ричардсон сондай-ақ Гарласко Грузияның Ресеймен соғысы кезінде шекарадан өткен алғашқы шетелдіктердің бірі болғанын, ал Газа соғысы кезінде Гарласко соғыс аймағының ортасында бір пәтерде тұрып, апталар бойы ауруханалар мен бомбалау орындарына барып жүргенін жазды. Гарласко өзінің репортажы үшін кейбір сынға ұшырады, мысалы, Ottawa Citizen басылымы редакторлық мақаласында "Исраилді қылмыстық мемлекет ретінде суреттеумен мансап жасады" деп айтты. Гарласко "Керемет соңы жоқ" атты деректі фильмде сарапшы ретінде көрінді. Бұл фильмде Иракқа шабуылдан кейінгі алғашқы күндері АҚШ әскерлері мен Пентагонның қабылдаған кейбір маңызды шешімдері егжей-тегжейлі қарастырылған. Ол сондай-ақ, 2007 жылдың 28 қазанында АҚШ әскери мақсатқа жету практикасы туралы 60 минуттық оқиғада болды. Гари Гарласконың хоббиі туралы пікірлер жариялана бастады, оларды The Guardian басылымы Израиль жақтастары деп атады. Кейінгі күндері "Гардиан" және "Хаарец" сияқты басқа газеттер де бұл дауды жария етті. Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху саясатының директоры Хьюман Райтс Вотч ұйымының "нацистердің естелік заттарын сатушы және жинақтаушы адамды" өзінің жоғары әскери сарапшысы ретінде жұмысқа алуы "жаңа төменгі деңгей" екенін айтты. Кейіннен ол кешірім сұрап, "Хаффингтон Пост" сайтына жазған хатында: "Мен Екінші дүниежүзілік соғыс артефактілерін зерттейтін екі веб-сайтта жасаған бірнеше жасөспірімдік және дәмсіз жазбаларыммен ауырсыну мен ренжітуге себеп болғаныма қатты өкін�...

Басқа жауаптар

Human Rights Watch-ты сынға алғандар Гарласконың нацистік дәуірдегі белгілер мен киімдерге деген құлшынысы тарихи қызығушылықтан тыс екенін және нацистік симпатия мен антисемитизмге қатысты сұрақтар тудыратындығын айтты. NGO Monitor, Израильдің адам құқықтары жөніндегі ұйымдарды саяси бейімділік үшін бақылайтын үкіметтік емес ұйымы, Гарласконың хоббиін "проблемалық" және "сезімтал" деп сипаттады. Иерусалимдегі Еврей университетінің саяси ғылымдар профессоры Ярон Езрахи Гарласконың естеліктерге қызығушылығы "қасақана бейімделді" деген айыпты растай алады деп ойламайтынын айтты, бірақ ол бұл "Хьюман Райтс Вотч" ұйымының сенімін кемітуі мүмкін екенін және бұл жариялар Израильдің әскери операцияларының әсеріне күмән келтіретін кез келген адамды "шайтандастыруға" тырысатын оңшыл фанатиктерді қаруландырғанын айтты. Адам құқықтары жөніндегі топтың нацистік жанжал туралы мақаласында Кэти Энгельхарт "Маклинс" журналында "HRW үшін бұл жайттың ашылуының уақыты нашар болуы мүмкін емес. Бұл топ БҰҰ қолдауымен әзірленген Голдстоун баяндамасын қолдап отыр. Онда Израиль мен Палестина елдері осы жылдың басында Газа секторында соғыс қылмыстарын жасады деп айыпталған. Гарласконың әрекеті, әрине, көпшіліктің топтың сенімділігіне күмән келтіретіні сөзсіз". The New York Times газетінің хабарлауынша, HRW-дің Таяу Шығыс кеңесші комитетінің мүшесі Хелена Коббан өзінің блогында Гарласконың әскери жинақтау қызметі "Хьюман Райтс Вотч сияқты жұмыс берушіге алаңдаушылық туғызатын нәрсе ме?" деп сұраған. Мен ойланып, "Иә" деп жауап беремін". Бар-Илан университетінің саяси ғылымдар профессоры, NGO Monitor бас директоры Джеральд М. Штайнберг Хьюман Райтс Вотчтың бұл мәселеге берген жауабы "өте аз, тым кеш" деп мәлімдеді. Коббан Гарласконы жұмыстан босату арқылы "Хьюман Райтс Вотч" ұйымы "Біздің үкімет Голдстоун баяндамасына қатысты не істеу керектігі туралы осы елдегі қоғамдық талқылауға қатысуға жақсы жағдайға келді" дейді. Лондондық The Sunday Times газетінің тілшісі Гарласкомен байланысуға тырысқанда, ол жауап бермеді. Гарласконың досы оның "әдетте" жұмыстан шығарылғанын, бірақ HRW-мен құпиялылық туралы келісімге қол қойғандығын, егер ол үнсіз қалса, келісімшарттың қалған бөлігі үшін ақы төлейтінін көрсетті. 2010 жылдың наурыз айының басында Гарласконың есімі сайттан алынып тасталды.

Біріккен Ұлттар Ұйымы

2011 жылдан бастап Гарласко Біріккен Ұлттар Ұйымының Ауғанстандағы көмек миссиясында (UNAMA) азаматтық қорғау жөніндегі аға офицер болып қызмет етті. БҰҰ-ның азаматтық хал хал халін қорғау басқармасының басшысы Гарласко азаматтық хал қаза тапқандарды бақылап, талибан басшысына Мұлла Мохаммад Омарды миналарды қолданудан бас тартуға шақырды. 2012 жылдың басында ол БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі кеңесінің (ХАК) Ливия бойынша тәуелсіз тергеу комиссиясының жоғары әскери кеңесшісі ретінде Ливиядағы НАТО-ның іс-әрекетін зерттеу кезінде азаматтық құрбандарды зерттеді.

Кітап

Люфтваффе мен Хирдің флак белгілері, 2008, B&D Publishing LLC. 462 бет