Кіріспе

Иллинойс қарсы Кабальес, 543 U. S. 405 (2005), АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі. Соттың үкімі бойынша, есірткілерді иіскейтін полиция итімен күнделікті жол қозғалысын тоқтату кезінде, тіпті бастапқы құқық бұзушылық есірткіге қатысты қылмыстармен байланысты болмаса да, АҚШ Конституциясының Төртінші түзетуін бұзбайды. Бұл жағдайда, Иллинойс штатының тумасы Рой Кабальесті штаттық полиция қызметкері мемлекетаралық магистральда жылдамдықты арттырған үшін тоқтатты. Полиция қызметкері айыппұл жаза жатқанда, оқиға орнына тағы бір офицер келіп, есірткі иіскейтін полиция итімен Кабальестің көлігімен жүрді. Иттің айтуынша, көлік ішінде есірткі иісі бар екен. Полиция машинаны ашып, есірткіден марихуана тапқан. Кабалес есірткі айналымымен айыпталды, бірақ полиция итімен табылған дәлелдерді басып тастауға тырысты, өйткені итті пайдалану төртінші түзетудің негізсіз іздеу мен тәркілеуге тыйым салғандығын бұзған деп дәлелдеді, өйткені офицерлердің оның көлігін іздеу үшін ордері жоқ еді. Сотталушы Джон Пол Стивенс алты сот көпшілігі үшін жазғандай, әдеттегі жол қозғалысын тоқтату кезінде полиция итін қолдану полиция өкілеттігін ашады, өйткені жақсы оқытылған полиция иті тек азаматтардың иелік етуге құқығы жоқ заңсыз заттардың бар екендігі туралы ескертеді. Бас судья Уильям Ренквист бұл істі қарауға қатыспады және пікір шығарған жоқ. Бұл шешім бұрынғы шешімге негізделген, АҚШ-тың Плейс ісі (1983), онда Сот полиция иттерін іздестірудің конституциялықлығын растады және полицияға иттерді адамның мүлкіне жақындату үшін негізді күдікке ие болудың қажеті жоқ екенін растады. Caballes-ке жауап ретінде Сот Rodriguez v. United States (2015) деген шешімінде сот қызметкері иттерді иіскеу үшін жол қозғалысын тоқтатудың ұзақтығын негізсіз ұзарта алмайды деп түсіндірді.

Бұрынғы сот практикасы

АҚШ Конституциясының Төртінші түзетуі федералды үкімет пен оның полиция қызметкерлері сияқты лауазымды адамдарының орынсыз іздестірулерінен және тәркілеулерінен қорғайды. Полиция қызметкерлері іздестіруді дәлелді себепсіз жүргізе алмайды және көбінесе іздестіруді бастамас бұрын іздестіру ордерін алуы керек. Алайда кейбір жағдайларда полиция қызметкерлері рұқсатсыз шектеулі түрде іздестіру жүргізе алады. 1983 жылы АҚШ-тың Плейс ісі бойынша сот адамның үйін үйренген итпен иіскеп алуы Төртінші түзету мағынасында "іздестіру" болып табылмайды деп шешті.

Іс туралы мәліметтер

1998 жылдың 12 қарашасында Иллинойс штатының полиция қызметкері Дэниел Гиллетт Рой Кабалесті 80 -ші мемлекетаралық трассада жылдамдықты арттырған үшін тоқтатты, өйткені ол ЛаСалл округі арқылы өтті. Жилет радио арқылы оның автокөлігімен жақындап келе жатқанда, оның диспетчеріне хабарлаған. Басқа бір полиция қызметкері, Мемлекеттік есірткіге қарсы күрес тобының қызметкері Крейг Грэм, хабарларды естіп, диспетчерге Гиллеттпен кездесуі керектігін айтты. Жилет Кабалесті өзінің патрульдік машинасына алып келіп, оның көлігін іздестіруге келісім сұрады, бірақ Кабалес бас тартты. Жилет диспетчерден Кабалестің лицензиясының жарамдылығын растауды және белсенді ордерлерді тексеруді сұрады. Нәтижелерді күтіп тұрған кезде, Жилет Кабалеспен "сүйлесіп", қайда бара жатқанын және неге киінгенін сұрады. Жилет Кабальестің әңгімесіндегі тұрақсыздықтарды байқады және оның жүйкелілігін "әдеттегідей емес" деп санады, бірақ тергеуді жалғастыруға ешқандай себебі жоқ еді. Грем оқиға орнына Гиллетт жылдамдықты арттырған үшін айыппұл жаза жатқан кезде келді. Грэхам өзінің есірткі иіскейтін итімен Кабалес машинасының айналасына жүрді, онда ит бір минуттан аз уақыт ішінде заңсыз есірткілердің бар екендігі туралы хабарлаған. Полиция қызметкерлері багажникті тексергенде, көше бағасымен 250 000 доллардан астам марихуана тапты. Бүкіл оқиға он минуттан аз уақытқа созылды.

Төменгі сатыдағы сот ісін жүргізу

Сот алдында марихуана дәлелін жоюға тырысқаннан кейін, Кабалес есірткі сатуда айыпты деп танылып, 12 жылға бас бостандығынан айырылды және 256 136 доллар айыппұл төленді. Сот судьясы Кабалестің арызын қабылдамады, себебі полиция қызметкерлері көлік тоқтатуды қажетсіз ұзартпаған, ал иттің көліктегі есірткі туралы нұсқауы оларға Кабалестің машинасының багажын іздеуге негіз берді. Иллинойс апелляциялық соты сотты мақұлдады, бірақ Иллинойс Жоғарғы соты керісінше шешім қабылдады, өйткені ит иісі нақты және нақты фактілерге сілтеме жасамай орындалды, бұл тоқтаудың аясын есірткі тергеуіне негізсіз кеңейтті. Жоғарғы Сот төртінші түзетуде есірткі іздейтін иттерді пайдалануды негіздеу үшін негізді күдікті талап ету керек деген сұраққа жауап беру үшін істі сотқа берді.

Соттың пікірі

Төртінші түзету "негізгісіз іздестірулер мен тәркілеулерге" қарсы тұрады. Соттың Төртінші түзету заңына сәйкес, жол қозғалысын тоқтату "қамау" болып табылады және көлік жүргізушісінің жол қозғалысы заңын бұзғаны туралы негізді күдікті талап етеді. Бұл жағдайда Кабальес жылдамдықты арттырып жүргені даусыз. Осылайша, жол қозғалысын тоқтатудың өзі бастапқыдан заңды болды. Алайда, тұтқындаудың басталуында дәлелді болған тұтқындау, егер ол негізсіз ұзаққа созылса, негізсіз болып кетуі мүмкін. Егер тоқтатудың жалғыз себебі жүргізушіге ескерту жасау болса, онда тоқтату ескерту жасау үшін қажетті уақыттан артық созылса, онда ол орынсыз болып табылады. Егер осы ұзарту кезінде есірткі илеуші ит қолданылса, онда ол төртінші түзетуді бұзады. Иллинойс штатының Жоғарғы соты итті қолдану оқиғаның сипатын өзгертті деп түсіндірді, ол әдеттегі көлік тоқтатудан есірткі ісімен айналысуға айналды, және бұл өзгерісті негізді күдікпен растау керек. Жоғарғы Соттың пікірінше, ит иісі адамның жеке өмірінің басқа да қарапайым талаптарын бұзбаса, ол кездесудің сипатын өзгертпейді. Сот олай емес деп тапты. Жеке өмірдің құпиялылығын бұзуға жол бермейтін ресми іс-әрекет Төртінші түзету бойынша "іздестіру" болып табылмайды. Контрабандалық заттарды ұстау - бұл адамның жеке өмірін қорғауға заңды үміті жоқ, өйткені контрабандалық заттарды ұстау заңсыз. 1983 жылы "Америка Құрама Штаттары Place" ісі бойынша сот ит иісімен иісудің sui generis екенін, өйткені ол тек есірткілердің бар-жоғын ғана көрсетеді деп шешті. Ал, Киллоның АҚШ-қа қарсы ісі (2001) деген сотта жылуды сезімталдандыру құрылғысы арқылы ашылған ақпарат "үйдегі жеке мәліметтерді, мысалы, үйдің әйелі түнде саунаға және ваннаға қай уақытта баратынын" ашып берді. Адамдар мұндай ақпараттың құпия сақталатынын күтеді, бірақ олар контрабандалық тауарға ие болғандықтан мұндай күтуде емес. Осылайша, есірткі иіскейтін иттерді пайдалану жеке өмірдің кез келген орынды үмітіне кедергі келтірмейді, ал Иллинойс полициясының иттерді Кабаллеске ескерту жасау үшін қолданғаны орынсыз емес. Кабалес есірткі иіскейтін иттер туралы ескертулер есірткілердің бар-жоғына қатысты ақпаратты ғана ашады деп ойлау қате екенін айтты. Бірақ сот бұл дәлелді қабылдамады, өйткені оны қолдауға арналған мемлекеттік соттарда ақпарат болмаған және ол есірткі іздеуші иттің ескертуі ашатын құпиялылықты адам орынды күте алатын басқа ештеңеге назар аудармаған.

Сот төрешісінің қарсылығы

Соутер судьясы Соттың пікірін қайта қарастырудың уақыты келді деп санайды. Бұл жерде Соттың пікірін растайтын негізгі тұжырым жасалды. "Бірақ, қателіксіз ит - заңдық ойдан шығарылған жан. Олардың қателіксіздігі жақсы оқытылған жануарлардың иіскеп, ескерту жасауымен салыстырғанда, кем емес дәлдікпен сипатталған сот пікірлерімен қарама-қайшы келеді, бұл олардың ұстауында болған қателіктер, иттердің өздерінің шектеулері немесе тіпті ақшаның кокаинмен ластануы". Соутер Иллинойс штатының жауап беруде қолданатын зерттеуге назар аударды, онда "жасанды тест жағдайындағы иттер іздеу ұзақтығына байланысты кез-келген жерде 12,5% -дан 60% -ға дейін жалған оң нәтиже береді" деп көрсетілген. Егер ит қатесіз болмаса, онда Плейс пен Кабальеске негізделген sui generis ережесі үшін логикалық негіз жоқ және "ит иісімен иіскейтіндердің нақты қызметін" зерттеудің барлық себебі бар. Иттер қылмыстың дәлелін табуға бел буған үкімет агенттерінің қолында болғандықтан, ит иісі "қоқыспен әкелінген заттарды ашпай, құпия мәліметтерді ашуға мүмкіндік беретін процестің алғашқы қадамы" және осылайша Төртінші түзету мағынасында "іздестіру" болып табылады. Жол қозғалысын тоқтату кезінде, тоқтатудың бастапқы мақсатына қатысы жоқ қосымша іздестіруді жүргізу үшін негізді күдікті болу қажет. Бұл жағдайда полицияда мұндай күдік болмағандықтан, судья Саутер Иллинойс штатының Жоғарғы сотының шешімін бекіткен болар еді.

Сот төрешісі Гинзбургтің қарсылығы

Соттауға қатысқан судья Гинзбург және судья Саутер, Соттың Төртінші түзету заңына сәйкес, көлік тоқтату мен Терриге қарсы Огайода (1968) рұқсат етілген тоқтату мен іздестіру арасындағы ұзақ уақытқа созылған байланысты назарға алды. Терри аялдамасының көлемі ұзақтығымен ғана шектелмейді; аялдаманы жүргізу тәсілі де мұқият бақылауға алынуы керек. Гинзбург осы принципті осы жағдайда жол қозғалысын тоқтатуға қолданған болар еді және полиция үшін әдеттегі жол қозғалысын тоқтатуды есірткі іздеу үшін кеңінен іздеу үшін негізді күдікті қажет еткен. Иттің иісі sui generis екендігі тек "ақылға қонымды" нәрсені анықтайтын жалғыз фактор - бұл көлік тоқтатудың ұзақтығы. Егер Сот көліктерді тоқтату полиция іздеген нәрсеге және іздеуді жүргізу үшін қанша уақыт қажет екеніне шектеу қою керектігін мойындаса, ит иісімен иісудің sui generis табиғаты істі шешуге көмектеспейтін еді. "Бүгінгі шешім бойынша, әрбір жол тоқтаушы иттерді шақырудың мүмкіндігіне айналуы мүмкін, бұл заңға мойынсұнатын халықтың қасіреті мен ұяты үшін Бүгінгі шешім жолды ашып, жол бойында және көлік тұрақтарында тоқтаған көліктердің есірткіге қарсы күдіксіз, итпен бірге жүретін жолды ашады.