Герман мифологиясындағы "симбель" – ежелгі дастархан, той. "Beowulf" сияқты көне деректерде кездеседі. Этимологиясы, мағынасы және діни маңызы зерттеледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германиялық пұтқа табынушылықтағы той
Feast in Germanic paganism
Британдық топ
the British band
Symbel (OE) және sumbl (ON) – "той, дастархан" деген германдық терминдер. Симбел туралы мәліметтер англосаксондық "Беовульф" (489-675 және 1491–1500 жолдар), "Родтың арманы" (141 жол) және "Джудит" (15 жол), ескі саксондық "Хелианд" (3339 жол) және ескі скандинавиялық "Локасена" (8-шумақ), сондай-ақ басқа да Эдда және Сага мәтіндерінде, мысалы, "Хеймскрингла"да король Суэйн өткізген жерлеу тойы туралы айтылады немесе "Фагринна"да сақталған. Пауль К. Баушац 1976 жылы бұл термин ерте герман халқының мәдениетінде үлкен діни маңызы бар пұтқа табынушылық ритуалын көрсетеді деп болжады.
Symbel (OE) and sumbl (ON) are Germanic terms for "feast, banquet". Accounts of the symbel are preserved in the Anglo Saxon Beowulf (lines 489 675 and 1491–1500), Dream of the Rood (line 141) and Judith (line 15), Old Saxon Heliand (line 3339), and the Old Norse Lokasenna (stanza 8) as well as other Eddic and Saga texts, such as in the Heimskringla account of the funeral ale held by King Sweyn, or in the Fagrskinna. Paul C. Bauschatz in 1976 suggested that the term reflects a pagan ritual which had a "great religious significance in the culture of the early Germanic people".
Этимология
Қазіргі кездегі басым көзқарас – көне ағылшын тіліндегі *symbel*, көне саксон тіліндегі *symbal*, *sumbal* (көне жоғарғы неміс *sumbal) және көне скандинав тіліндегі *sumbl* сөздерінің барлығы да шамамен "той, мереке, (әлеуметтік) жиын" деп аударылады. Олардың бәрі жалпы герман тіліндегі *sumlan* ("мереке") сөзінен бастау алады, бұл өз кезегінде ежелгі үнді-еуропа тіліндегі "ортақ тамақ" немесе "қауымдастық" (сөзбе-сөз, симпозиум немесе жиналыс) ұғымдарына сәйкес келеді. Көптеген ертерек зерттеушілер латын тіліндегі *symbola* сөзінен алынғанын айтқан. Алайда, П.А. Эрадес (ОЕ *symbel* сөзіне қатысты) осы туындыға қарсы шығып, бұл туыс сөздердің жалпы герман тіліндегі *sumil* немесе *sumal* ("жиналыс") сөздерінен шыққандығын, (соңғы жағдайда, жұрнақта аблаутпен) дәлелдейді. Ол *sum* германдық түбір сөзін *"бір, бірге"* деген ежелгі үнді-еуропа тіліндегі *префикстің* нөлдік деңгейінен пайда болғандығын түсіндіреді. Бұл элемент көне грек тілінде copulative *a*-ға айналған. Пауль Баушац *sum*, *sam* ("бірге") сөзін қабылдағанмен, бұл сөздің екінші құрамында *alu* ("сыра") сөзі тұрғанын, яғни ол жұрнақ емес, күрделі сөз екенін ұсынады. Осыған сәйкес, сөздің мағынасы "сыра ішіп жиналу" немесе "сыраға жиылу" болады. Көне ағылшын тіліндегі есім сөз әдетте "той" деп аударылады және *symbel wyn* ("тойдағы қуаныш"), *symbel dæg* ("той күні"), *symbel niht* ("той түні"), *symbel hūs* ("той үйі, қонақ бөлмесі"), *symbel tīd* ("той уақыты"), *symbel werig* ("тойдан шаршаған") сияқты түрлі күрделі сөздерді құрайды. Сондай-ақ, *symblian* немесе *symblan* етістігі бар, ол "тойлау, көңіл көтеру, ләззат алу" мағынасын білдіреді. Бұл *symbel*, *symble* сөздерімен шатастырылмауы керек, себебі олар "әрқашан, мәңгі" деген мағынаны білдіретін байланыссыз гомофондар.
The prevalent view today is that Old English symbel, Old Saxon symbal, sumbal (Old High German *sumbal) and Old Norse sumbl, all of which translate roughly as "feast, banquet, (social) gathering", continue a Common Germanic *sumlan "banquet", which would correspond to a PIE "joint meal" or "congregation" (literally, symposium or assembly). A number of earlier scholars have argued for a borrowing from Latin symbola, Against this derivation (in the case of OE symbel), P. A. Erades argues that these cognates go back to Common Germanic *sumil or *sumal "gathering" (in the last case, with ablaut in the suffix). He explains the Germanic stem *sum as ultimately deriving from Proto Indo European * prefix, the zero grade of ablaut of * "one, together". This is the same element which developed into copulative a in Ancient Greek. Paul Bauschatz appears to accept sum, sam "together", but proposes that the word represents a compound with alu "ale" as its second element (rather than a suffix). This would render the meaning "gathering or coming together of ale". The Old English noun is usually translated as "feast", and forms various compounds such as symbel wyn "joy at feasting", symbel dæg "feast day", symbel niht "feast night", symbel hūs "feast house, guest room", symbel tīd "feast time", symbel werig "weary of feasting" etc. There is also a derived verb, symblian or symblan, meaning "to feast, caraouse, enjoy one's self". Not to be confused is the unrelated homophone symbel, symble meaning "always, ever".
Англосаксон мәдениеттері
Көне ағылшын поэзиясында, әсіресе "Беовульфте", тойлар қоғамды біріктіруге, жауынгерлердің адалдығын нығайтуға және оларды батырлыққа шақыруға мүмкіндік беретін маңызды оқиғалар болатын. "Беовульфте" Унферт (Бейіріңіз: ON þulr) патша Хротгар Геаттан келген Беовульф пен оның серіктері үшін ұйымдастырған тойда патшалық қызметкер ретінде көрінеді. Ол Беовульфке қарсы шығып, оны сынап, тіл тигізді (айқасқа түсті). Оқиға кезінде ешкім араласпағандықтан, одан осындай мінез-құлық күтілген секілді. "Беовульфте" жауынгердің мақтауы (gielp, gylp) немесе оның серті (beot) көбінесе тойларда айтылады. Тойларда жиі кездесетін тағы бір рөл – скальд (сағ.: ON skald), ол әулеттерді, халық ауыз әдебиетін және ұйқасты поэзияны оқыған. Алкогольдік сусынды әйелдер немесе сыра сақтаушылар (ealu bora "сыра әкелуші") ұсынған, ал бірінші кезеңді әдетте үй иесі құйған.
In Old English poetry, especially Beowulf, feasts could be instrumental occasions to bind the community, secure the loyalty of warriors and to bolster their determination to perform heroic deeds. In Beowulf, Unferth the thyle (cf. : ON þulr) appears to act as a royal officiant at the feast which King Hrothgar organised for the Geatish newcomers, Beowulf and his companions. He challenged and questioned Beowulf, not eschewing taunts and mockery (flyting). Since no one intervenes during the incident, such behaviour appears to have been expected of him. In Beowulf, a warrior's boast (gielp, gylp) or his oath (beot) is often spoken at a feast. Another role commonly attested for during a feast was that of the scop (cf. : ON skald), who recited genealogies, folklore and metrical poetry. The alcoholic drink was served by women or alekeepers (ealu bora "ale bearer"), the first round usually poured by the lady of the house.
Мини
Минни термині – «естелік, жад» деп аударылады, ол құдайларды еске алуға арналған рәсімдік ішуге қолданылған. Бұл контексте, поэзиялық Эддада да, сагаларда да қолданылатын терминдерге мыналар жатады: minnis öl – «естелік сырасы», minnis horn – «естелік мүйізі», minnis full – «естелік тостаған», minni sveig – «естелік нәрсесі». Сигрдрифумальға түсіндірме жазған автор валькирия құдайларды шақыру алдында minisveig терминін қолданады. Олафсагада «эсирлерге арналған естелік сырасы» деп айтылады. Жеке құдайларға арналған «естелік тостағандары» – Один толы, Ниард толы, Фрей толы, сияқты атаулармен белгіленген. Христиандық қабылдағаннан кейін де бұл дәстүр үздіксіз жалғасты, енді минни Мәсіхке, Мәриямға және әулиелерге арналды (Krists minni, Michaêls minni және т.б.). Бірақ құдайлар мен әулиелерге арналған минни – бұл әдеттің ең айқын мысалы ғана еді, ол рәсімдік ішудің басында орын алды. Кейіннен, ішетіндер өздерінің қайтыс болған достарына да минни сыйлай бастады. Минни термині орта және жоғары неміс тіліндегі minne сөзімен тікелей байланысты. Немец сөзі «көшкен немесе кеткен жақындарын еске алу» мағынасын білдірген, бірақ сарай мәдениетінде «жоғары статустағы, қол жеткізе алмайтын әйелге деген романтикалық құштарлық» мағынасын алды, нәтижесінде Minnesang жанры пайда болды, ал «естелік» Frau Minne түрінде бейнеленді.
The term minni "remembrance, memory" was used for ritual drinking dedicated to the remembrance of the gods. Terms used in this context, both in the Eddaic poems and in the sagas, include minnis öl "memory ale", minnis horn "memory horn", minnis full "memory cup", minni sveig "memory draught". The term minnisveig is used by the annotator of the Sigrdrífumál before the valkyrie's invocation of the gods. Olafssaga has minniǫl signuð ásom "memory ale dedicated to the æsir". "Memory cups" dedicated to individual gods are also named Oðins full, Niarðar full, Freys full etc. The custom was continued uninterrupted by Christianization, and minni was now drunk to Christ, Mary and the saints (Krists minni, Michaêls minni, etc.) But the minni given to gods or saints was only the most prominent instance of this custom, placed at the beginning of the ritual drinking. Later on, drinkers would also give minni to their departed friends. The term minni is the exact cognate of the Middle High German minne. The German word had the same meaning of "remembrance of absent or departed loved ones", but acquired the meaning of "romantic longing for an unattainable woman of higher status" in courtly culture, giving rise to the genre of Minnesang, and the personification of "remembrance" as Frau Minne.
Баушац теориясы
Пауль К. Баушац 1976 жылы бұл терминнің ежелгі герман халықтарының мәдениетінде зор діни маңызы бар ескі діни ғұрыпты көрсететінін айтқан.
Paul C. Bauschatz in 1976 suggested that the term reflects a pagan ritual which had a "great religious significance in the culture of the early Germanic people".
Қазіргі заманғы пагандық
Баушацтың 1970-ші жылдардағы теориясынан нәр алған "сумбел" Америка Құрама Штаттарындағы жаңа дін өкілдерінің маңызды дәстүріне айналды. Осы нұсқада сумбел – мед немесе сыраға толы мүйізді айналдырып ішу рәсімі, онда әдетте құдайларға, ата-бабаларға және/немесе діннің батырларына арнап тост айтылады. Тосттар әр топқа қарай өзгеше болады, ал кейбір топтар "қалыпты" және "жоғары" сумбелді ажыратады, олардың формальдылығының деңгейі мен тост айту ережелері әртүрлі. Қатысушылар өздерінің ерліктерімен мақтана алады, немесе болашақ істеріне ант береді немесе уәде береді. Сумбел кезінде айтылған сөздерге ерекше мән беріледі, ал берілген анттар қасиетті саналады және жиналғандардың тағдырының бір бөлігіне айналады. Сумбел (немесе симбел) атауы көбінесе аңглосаксондық көздерден шыққан. Сондықтан, бұл рәсім исландтық скандинавтық дін өкілдеріне осы атпен белгілі емес, бірақ олар өздерінің блоттарының бір бөлігі ретінде ұқсас рәсімді орындайды. Әсіресе теодизмде немесе аңглосаксондық неопаганизмде симбелдің маңызы зор, ол "мүмкін ең маңызды рәсім" немесе "ең қасиетті рәсімдердің бірі" деп есептеледі. Симбел – ырымдық ішу мен тост айтудан тұрады және әрқашан жабық кеңістікте өтеді. Әдетте, бұл рәсім үй иесі белгілегендей, үш ресми кезеңмен басталады: жиі құдайларға, содан кейін ата-бабаларға және/немесе батырларға, ал соңынан жалпы немесе жеке мақтаныш айтылады. Қажет болған жағдайда басқа мақтанулар да болуы мүмкін. Сумбел өзінің қадір-қасиетін сақтап, "жалған тойға" айналып кетпеуі үшін, ресми мақтанулар аяқталғаннан кейін ресми түрде жабылады. Мақтанудың екі түрі бар: ȝielp (айтылуы "yelp") және beot (айтылуы "bayawt", бірақ бір буынмен). Біріншісі – адамның өзінің лайықтылығымен мақтануы, мысалы, жетістіктерімен, тегімен және т.б. Екіншісі – адам жоспарлап отырған ісімен мақтану. Залдың бағын қорғау үшін мұндай мақтанулар thyle-дің сынауына ұшырайды, оның міндеті – бақытсыз мақтанулардың барлық қатысушылардың бағын бұзбауына көз жеткізу.
Inspired by Bauschatz' theory from the 1970s, the sumbel has become a central ritual of Heathenry in the United States. In this version, sumbel is a drinking ritual in which a drinking horn full of mead or ale is passed around and a series of toasts are made, usually to gods, ancestors, and/or heroes of the religion. The toasts vary by group, and some groups make a distinction between a "regular" sumbel and a "high" sumbel, which have different levels of formality, and different rules during toasting. Participants may also make boasts of their own deeds, or oaths or promises of future actions. Words spoken during the sumbel are considered carefully and any oaths made are considered sacrosanct, becoming part of the destiny of those assembled. The name sumbel (or symbel) is mainly derived from Anglo Saxon sources. For this reason, the ritual is not known by this name among Icelandic Nordic pagans, who nevertheless practice a similar ritual as part of their blot. In Theodism or Anglo Saxon neopaganism in particular, the symbel has a particularly high importance, considered "perhaps the highest rite" or "amongst the most holy rites" celebrated. Symbel consists of rounds of ritual drinking and toasting, and invariably takes place within an enclosed space of some kind. It is usually inaugurated by three formal rounds, as determined by the host; often led by toasts in honor of the Gods, then ancestors and/or heroes, and then a general or personal boast. Other boasts may take place as necessary. Symbel is always formally closed once the formal boasts are completed, in order that the symbel might maintain its dignity and not degenerate into "mere partying". The two types of boast are the ȝielp (pronounced 'yelp') and the beot (pronounced 'bayawt', but as one syllable). The former is a boast of one's own worthiness, such as one's accomplishments, ancestry, etc. The latter is a boast of an action one plans to undertake. In order to protect the luck of the hall, such boasts are subject to challenge by the thyle, whose job it is to make sure that unlucky boasts do not contaminate the luck of all present.