Карл Черни: австриялық композитор, пианист және педагог (1791-1857). Беетховеннің шәкірті, Листтің ұстазы. Фортепианоға арналған оқулықтары бүгінгі күнге дейін қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрия композиторы, педагог және пианист (1791–1857)
Austrian composer, teacher and pianist (1791–1857)
Карл Черни (21 ақпан 1791 – 15 шілде 1857) – австриялық композитор, педагог және чех тегінен шыққан пианист. Оның музыкасы кейінгі классикалық және ерте романтикалық дәуірлерді қамтыды. Оның кең көлемді музыкалық туындылары мыңнан астам шығарманы құрайды, ал фортепианоға арналған оқулықтары бүгінгі күнге дейін фортепиано сабаларында кеңінен қолданылады. Ол Людвиг ван Бетховеннің ең белгілі шәкірттерінің бірі болды және кейіннен Франц Листтің негізгі ұстаздарының біріне айналды.
Carl Czerny (; 21 February 1791 – 15 July 1857) was an Austrian composer, teacher, and pianist of Czech origin whose music spanned the late Classical and early Romantic eras. His vast musical production amounted to over a thousand works and his books of studies for the piano are still widely used in piano teaching. He was one of Ludwig van Beethoven's best known pupils and would later on be one of the main teachers of Franz Liszt.
Балалық шағы
Карл Черный Венада (Леопольдштадт) дүниеге келді және Сент-Леопольд приходында крещениеден өтті. Оның әкесі чех тегінен, ал анасы – моравиялық. Оның ата-анасы онымен чех тілінде сөйлескен. Черный музыкалық отбасынан шыққан: оның әкесінің әкесі Праганың жанындағы Нимбургте скрипкашы болған, ал әкесі Венцель – гобойшы, органшы және пианист. Черный алты айлық болғанда, әкесі поляк поместьесінде фортепиано сабақтарын оқытуға жұмысқа орналасып, отбасы Польшаға көшті, онда олар Польшаның үшінші бөлінісіне дейін тұрды, содан кейін 1795 жылы Венаға қайтып келді. Бала кезінде дарынды болған Черный үш жасында фортепианода ойнай бастады, ал жеті жасында шығармалар жаза бастады. Оның алғашқы фортепиано мұғалімі – әкесі болды, ол оған негізінен Бах, Гайдн және Моцартты үйретті. Ол ата-анасының үйінде фортепиано концерттерін ойнай бастады. Черный 1800 жылы Моцарттың до минор тонындағы №24 фортепиано концертімен алғашқы рет көпшілік алдында өнер көрсетті.
Carl Czerny was born in Vienna (Leopoldstadt) and was baptized in St. Leopold parish. His father was of Czech origin; his mother was Moravian. His parents spoke Czech with him. Czerny came from a musical family: his grandfather was a violinist at Nimburg, near Prague, and his father, Wenzel, was an oboist, organist and pianist. When Czerny was six months old, his father took a job as a piano teacher at a Polish manor and the family moved to Poland, where they lived until the third partition of Poland prompted the family to return to Vienna in 1795. As a child prodigy, Czerny began playing piano at age three and composing at age seven. His first piano teacher was his father, who taught him mainly Bach, Haydn and Mozart. He began performing piano recitals in his parents' home. Czerny made his first public performance in 1800 playing Mozart's Piano Concerto No. 24 in C minor.
Бетховенмен зерттеулер
1801 жылы чех композиторы және скрипкашы Венцель Крумфольц Людвиг ван Бетховеннің үйінде Черни үшін қойылым жоспарлады. Бетховен Черниден «Патетикалық соната» мен «Аделаида» шығармаларын орындауын сұрады. Бетховен 10 жасар балаға әсерленіп, оны шәкірті ретінде қабылдады. Черни 1804 жылға дейін Бетховеннің жетекшілігінде болды және кейіннен ара-тұра оның сабақтарына қатысты. Ол әсіресе Бетховеннің импровизациялау қабілетіне, саусақ қою шеберлігіне, оның гаммалары мен трельдерінің жылдамдығына және өнер көрсету кезіндегі сыртқы тыныш мінезіне таң қалды. Чернидің автобиографиясы мен хаттары осы кезеңдегі Бетховен туралы көптеген маңызды сілтемелер мен егжей-тегжейлі мәліметтер береді. Бетховеннің саңырау екендігі туралы алғаш Черни хабарлаған, бұл мәселе көпшілыққа белгілі болмай тұрып бірнеше жыл бұрын. Ол Бетховенмен алғашқы кездесуі туралы былай деп жазды: «Мен балаларға тән ерекше көзге шабыттылықпен оның құлақтарында сары түсті мазьға малынған мақта бар екенін байқадым». Бетховен 1806 жылы оның 1-ші фортепиано концертінің премьерасы үшін Черниді пианист ретінде таңдады, ал 1812 жылы 21 жасында Черни Бетховеннің «Император» фортепиано концертінің Венадағы тұңғыш қойылымын жасады. Черни өзінің музыкалық жадының Бетховеннің барлық фортепианолық шығармаларын ешқандай ерекшеліксіз жатқа айтуға мүмкіндік беретінін және 1804–1805 жылдары Лихновский ханзадасының сарайында аптасына бір-екі рет осы шығармаларды ойнайтынын жазды, ханзада тек қажетті opus нөмірін атап беретін. Черни өмір бойы Бетховенмен достық қарым-қатынасын сақтап, Бетховеннің жүрегіне жақын туысы Карлға фортепианодан сабақ берді.
In 1801, Wenzel Krumpholz, a Czech composer and violinist, scheduled a presentation for Czerny at the home of Ludwig van Beethoven. Beethoven asked Czerny to play his Pathétique Sonata and Adelaide. Beethoven was impressed with the 10 year old and accepted him as a pupil. Czerny remained under Beethoven's tutelage until 1804 and sporadically thereafter. He particularly admired Beethoven's facility at improvisation, his expertise at fingering, the rapidity of his scales and trills, and his restrained demeanour while performing. Czerny's autobiography and letters give many important references and details of Beethoven during this period. Czerny was the first to report symptoms of Beethoven's deafness, several years before the matter became public. Of his first meeting with Beethoven, he wrote: "I also noticed with that visual quickness peculiar to children that he had cotton which seemed to have been steeped in a yellowish ointment, in his ears." Beethoven selected Czerny as pianist for the premiere of the former's Piano Concerto No. 1 in 1806 and, at the age of 21, in February 1812, Czerny gave the Vienna premiere of Beethoven's "Emperor" Piano Concerto. Czerny wrote that his musical memory enabled him to play virtually all of Beethoven's piano works by heart without exception and, during the years 1804–1805, he used to play these works in this manner at Prince Lichnowsky's palace once or twice a week, with the Prince calling out only the desired opus numbers. Czerny maintained a friendship with Beethoven throughout his life, and also gave piano lessons to Beethoven's nephew Carl.
Мұғалім және композитор
Он бес жасында Черный өте табысты ұстаздық мансабын бастады. Әдісін Бетховен мен Муцио Клементидің оқыту тәжірибесіне негіздеп, Черный Вена ақсүйектерінің үйлерінде күніне он екі сабаққа дейін оқытты. Оның "жұлдызды" шәкірттері Теодор Дёлер, Стивен Хеллер, Анна Сик және Нинетт де Белльвиль болды. 1819 жылы Франц Листтің әкесі ұлын Черныйға әкелді, ол былай деп еске алды: Ол ақшыл, дені нашар бала еді, ойнағанда мас болғандай орындықта дірілдеп отыратын. Оның ойнауы ретсіз, ұқыпсыз, шатастырғыш, әрі саусақтарын клавиатураға кездейсоқ тигізіп тастайтын. Бірақ оған қарамастан, табиғат оған сыйлаған талантқа таң қалдым. Лист Чернидің ең белгілі шәкірті болды. Ол баланы Бетховен, Клементи, Игнац Мошелес және Иоганн Себастьян Бахтың шығармаларымен тәрбиеледі. Листтер отбасы Чернимен бір көшеде тұрды, ол балаға қатты әсер етіп, тегін оқытты. Лист кейіннен бұл сенімін Париж концерттерінің көптеген кештерінде Чернидің музыкасын орындау арқылы қайтарды. Листтің 1823 жылғы 13 сәуірдегі Вена концертіне (сол маусымдағы соңғы концерті) аз уақыт қалғанда, Черный, қиындықтарға қарамастан (өйткені Бетховен бала дарындыларды ұнатпайтын), Листті Бетховенмен таныстыруға ұйымдастырды. Бетховен жас Листтің шеберлігіне риза болып, маңдайынан сүйді. Лист Черниге жақын болды және 1852 жылы оның "Трансценденттік орындау этюдтері" (Études d'exécution transcendante) Черниге арналып жарияланды. Черный Венадан Италияға, Францияға (1837 жылы Листтің көмегімен) және Англияға сапарлар жасады. 1840 жылдан кейін Черный өзін толығымен композицияға берді. Ол пианино техникасын дамытуға арналған көптеген пианино соло жаттығуларын жазды, олар балаларға арналған алғашқы сабақтардан бастап ең озық виртуоздың қажеттіліктерін қамтиды. (Карл Чернидің шығармаларының тізімін қараңыз).
At the age of fifteen, Czerny began a very successful teaching career. Basing his method on the teaching of Beethoven and Muzio Clementi, Czerny taught up to twelve lessons a day in the homes of Viennese nobility. His 'star' pupils included Theodor Döhler, Stephen Heller, Anna Sick, and Ninette de Belleville. In 1819, the father of Franz Liszt brought his son to Czerny, who recalled:He was a pale, sickly looking child, who, while playing, swayed about on the stool as if drunk His playing was irregular, untidy, confused, and he threw his fingers quite arbitrarily all over the keyboard. But that notwithstanding, I was astonished at the talent Nature had bestowed upon him. Liszt became Czerny's most famous pupil. He trained the child with the works of Beethoven, Clementi, Ignaz Moscheles and Johann Sebastian Bach. The Liszt family lived in the same street in Vienna as Czerny, who was so impressed by the boy that he taught him free of charge. Liszt was later to repay this confidence by introducing the music of Czerny at many of his Paris recitals. Shortly before Liszt's Vienna concert of 13 April 1823 (his final concert of that season), Czerny arranged, with some difficulty (as Beethoven increasingly disliked child prodigies) the introduction of Liszt to Beethoven. Beethoven was sufficiently impressed with the young Liszt to give him a kiss on the forehead. Liszt remained close to Czerny, and in 1852 his Études d'exécution transcendante were published with a dedication to Czerny. Czerny left Vienna only to make trips to Italy, France (in 1837, when he was assisted by Liszt) and England. After 1840, Czerny devoted himself exclusively to composition. He wrote a large number of piano solo exercises for the development of the pianistic technique, designed to cover from the first lessons for children up to the needs of the most advanced virtuoso. (see List of compositions by Carl Czerny).
Өлім
Черный 66 жасында Венада қайтыс болды. Ол ешқашан үйленбеген және жақын туыстары болған жоқ. Өзінің зор байлығын ол қайырымдылық қорына (соның ішінде есту қабілеті бұзылғандарға арналған мекемеге), үй шаруашылығына және Венадағы Музыка достары қоғамына өсиет етті, сондай-ақ өз естелігі үшін реквием әуені орындалуын қамтамасыз етті.
Czerny died in Vienna at the age of 66. He never married and had no near relatives. His large fortune he willed to charities (including an institution for the deaf), his housekeeper and the Society of Friends of Music in Vienna, after making provision for the performance of a Requiem mass in his memory.
Шолу
Черный өте көп шығармалар жазды (мыңнан астам, Op. 861-ге дейін). Черныйдің шығармаларына фортепиано музыкасы ғана емес (этудтар, ноктюрндер, сонаталар, опера тақырыптарының аранжировкалары мен вариациялары), сонымен қатар мессалар мен хор музыкасы, симфониялар, концерттер, әндер, скрипкалық квартеттер және басқа камералық музыка да кіреді. Черныйдің репертуарының ең танымал бөлігі – оның жазған көптеген дидактикалық фортепиано шығармалары, мысалы, «Жылдамдық мектебі» және «Саусақтың шеберлігі». Ол «этуд» («оқу») атауын шығармаларына қолданған алғашқы композиторлардың бірі болды. Черныйдің шығармаларына көптеген танымал опера тақырыптарының аранжировкалары да кіреді. Черный «шындық музыка» деп атаған шығармаларының көп бөлігі (мессалар, хор музыкасы, квартеттер, оркестрлік және камералық музыка) жарияланбаған қолжазба күйінде сақталады және Венадағы Музыка достары қоғамында сақталған, Черный (баласы жоқ күйеу жігіт) өсиетімен мүлігін осы қоғамға қалдырған.
Czerny composed a very large number of pieces (more than one thousand and up to Op. 861). Czerny's works include not only piano music (études, nocturnes, sonatas, opera theme arrangements and variations) but also masses and choral music, symphonies, concertos, songs, string quartets and other chamber music. The better known part of Czerny's repertoire is the large number of didactic piano pieces he wrote, such as The School of Velocity and The Art of Finger Dexterity. He was one of the first composers to use étude ("study") for a title. Czerny's body of works also include arrangements of many popular opera themes. The majority of the pieces called by Czerny "serious music" (masses, choral music, quartets, orchestral and chamber music) remain in unpublished manuscript form and are held by Vienna's Society for the Friends of Music, to which Czerny (a childless bachelor) willed his estate.
Пианинолық музыка
Чернидің фортепиано сонаталары Бетховен мен Лист шығармалары арасындағы кезеңдік саты ретінде көрінеді. Олар дәстүрлі сонаталық форма элементтерін барокко элементтерімен, мысалы фугатомен және еркін фантазия формаларымен үйлестіреді. Осы сонаталарды Мартин Джонс, Антон Кюэрти және Дэниел Блюментал жазған. Чернидің фортепианолық ноктюрндерінде Шопен ноктюрндеріндегідей ырғақты ағылшылық және жақын мінез сипаттары бар. Шопен 1828 жылы Венада Чернимен кездесіп, оның ноктюрндерінен әсер алған болуы мүмкін. Черни шамамен 180 «Вариациялар» атты шығарма жазған. Олардың ішінде Владимир Хоровиц жазған Op. 33 нөміріндегі «La Ricordanza» бар. Черни тек өзінің ғана емес, сонымен қатар Даниэль Аубер, Людвиг ван Бетховен, Винченцо Беллини, Антон Диабелли, Гаэтано Доницетти, Джозеф Гайдн, Генрих Маршнер, Вольфганг Амадей Моцарт, Никколо Паганини, Джоахино Россини, Франц Шуберт, Карл Мария фон Вебер және тағы да көптеген композиторлардың тақырыптарын пайдаланған. Бұл шығармалар жеке фортепиано пьесаларынан бастап төрт, алты және сегіз қолға арналған фортепиано пьесаларына дейін жетеді, ал кейбір вариациялар оркестр немесе струнный квартетімен қоса орындалады. Черни кейде өз вариацияларын фантазия, рондо немесе импровизация сияқты басқа жанрлармен біріктірген. Черни 1824 жылы жарық көрген «Ватерландский Кунстлервереннің» II бөлімі үшін Антон Диабеллидің тақырыбына вариация жазған 50 композитордың бірі болды. Ол сонымен қатар жинақты аяқтау үшін кода да жазды. I бөлім Бетховеннің 33 вариациясына, оның Op. 120 нөміріндегі Диабелли вариацияларына арналған. Лист, Шопен, Анри Герц, Иоганн Петер Пиксис және Зигмонд Тальбергпен бірге Черни фортепианоға арналған вариациялар жинағы – «Гексамеронға» (1837) үлес қосты.
Czerny's piano sonatas show themselves as an intermediate stage between the works of Beethoven and Liszt. They blend the traditional sonata form elements with Baroque elements, such as the use of fugato, and free forms of fantasy. Recordings of these sonatas have been made by Martin Jones, Anton Kuerti and Daniel Blumenthal. Czerny's piano nocturnes show some of the elements present in Chopin nocturnes, such as the rhythmic fluidity and the intimate character. Chopin met Czerny in Vienna in 1828 and may have been influenced by his nocturnes. Czerny composed approximately 180 pieces that bear the title "Variations". Among them is La Ricordanza, Op 33, which Vladimir Horowitz recorded. Czerny used not only his own themes but themes from other composers as well, including Daniel Auber, Ludwig van Beethoven, Vincenzo Bellini, Anton Diabelli, Gaetano Donizetti, Joseph Haydn, Heinrich Marschner, Wolfgang Amadeus Mozart, Niccolò Paganini, Gioachino Rossini, Franz Schubert, Carl Maria von Weber and many others. These works range from solo piano pieces to piano pieces for four, six, and eight hands, with some variations having optional accompaniment of orchestra or string quartet. Czerny sometimes combined his variations with other genres, such as fantasy, rondo, or impromptu. Czerny was one of 50 composers who wrote a Variation on a theme of Anton Diabelli for Part II of the Vaterländischer Künstlerverein (published 1824). He also wrote a coda to round out the collection. Part I was devoted to the 33 variations supplied by Beethoven, his Diabelli Variations, Op. 120. Together with Liszt, Chopin, Henri Herz, Johann Peter Pixis and Sigismond Thalberg, Czerny was a contributor to the compendium set of variations for piano, Hexameron (1837).
Басқа композициялар
Черныйдың жеті симфониясы 1990 жылдары жазыла бастады. XXI ғасырда екі жаңа симфония табылды (Симфония №6 және 1814 жылы жазылған ірі симфония); сондай-ақ екі овертура (C минорында және E майорында) және бірнеше симфониялық хор музыкасы (130-шы псалом және "Die Macht des Gesanges"). Черный – фортепианоны көбінесе қамтитын камералық музыканың өнімді авторы: скрипкалар мен фортепианоға арналған триолар, скрипкалар мен фортепианоға арналған квинтеттер, скрипка мен фортепианоға арналған сонаталар, сонымен қатар флейта, валторна және басқа да аспаптармен фортепиано вариациялары. Дегенмен, фортепианосыз жазылған көптеген шығармалар да бар, олардың ішінде соңғы жылдары жаңаша бағаланған скрипкалық квартеттер де бар. Діңге берілген католик Черный көптеген діни шығармалар жазды. Осы шығармалардың арасында бірнеше миссалар мен гимндер бар.
The seven symphonies of Czerny began to be recorded in 1990s. In the 21st century, two new symphonies came to light (Symphony No. 6 and a large Symphony written in 1814); also two overtures (in C Minor and E Major) and some symphonic choral music (Psalm 130 and "Die Macht des Gesanges"). Czerny was a prolific composer of chamber music, normally including the piano: Trios for strings and Piano, Quintets for strings and Piano, Sonatas for Violin and Piano, and also Piano Variations with Flute, Horn, and other instruments. However, there are many works without piano, including string quartets, which have enjoyed a new appreciation in recent years. Czerny, a devout Catholic, also composed many religious pieces. These works include a number of Masses and hymns.
Жарияланымдар
1842 жылы Черни "Erinnerungen aus meinem Leben" ("Менің өмірімнен естеліктер") атты өмірбаяндық очерк жариялады. Чернидің композициялардан басқа шығармаларының ішінде: Иоганн Себастьян Бахтың "Жақсы темперленген клавир" шығармасының редакциясы; "Жас келіншекке фортепианода ойнау өнері туралы хаттар"; оның үш томдық "Практикалық композиция мектебі" (Op. 600 ретінде жарияланған), соның соңғы томы оркестрлеу туралы зерттеме; Доменико Скарлаттидің сонаталарының редакциясы (1840); және "Бетховеннің фортепианоға арналған барлық шығармаларын дұрыс орындау туралы" (1846), сондай-ақ Бетховеннің фортепианоға арналған шығармаларының бірнеше редакциясы бар.
In 1842 Czerny published an autobiographical sketch, "Erinnerungen aus meinem Leben" ("Memories from My Life"). Other works by Czerny, apart from his compositions, include: his edition of Johann Sebastian Bach's The Well Tempered Clavier; "Letters to a young lady, on the art of playing the pianoforte"; his three volume "School of Practical Composition" (published as his Op. 600), of which the last volume is a treatise on orchestration; his edition of Domenico Scarlatti's sonatas (1840); and "On the proper performance of all Beethoven's works for piano" (1846), as well as several editions of Beethoven's works for piano.
Беделі
Чернидің қайтысынан бастап 20-шы ғасырдың соңына дейін оның туындыларына қатысты теріс пікірлер басым болды. Роберт Шуман "Neue Zeitschrift für Musik" (Жаңа музыкалық газет) журналында Чернидің Op. 424 туындысы туралы: "Чернидің қиялының жетіспеушілігінен үлкен сәтсіздікті табу қиын" деді. Лист өзінің репертуарына бірнеше Черни композицияларын қосты және өзінің он екі трансценденттік этюдтерін Черниге арнады. Ол сондай-ақ Чернимен бірлесіп "Гексамерон" жобасымен жұмыс істеді. Бірақ тіпті Лист 1852 жылы Отто Янға жазған хатында: "Өте көп шығарма жазу арқылы ол өзін әлсіреткені өкінішті, және ол өзінің алғашқы сонатасының (Op. 7, Ля бемоль мажор) және сол дәуірдегі басқа да туындыларын, оларды маңызды композициялар ретінде, әдемі пішінделген және ұлық мүдделі деп жоғары бағалаймын, оларға тоқтамады." Антон Куерти, Брамс сияқты музыканттар оң пікір білдірді, ал Игорь Стравинский Черниге композитор ретінде де қызығушылық танытып былай деді: "Черниге қатысты, мен оның тамаша педагог емес, толыққанды музыкант екенін бағалаймын."
From Czerny's death until the end of the 20th century, negative views about his work have predominated. Robert Schumann in the Neue Zeitschrift für Musik (New Musical Gazette), said of Czerny's op. 424: "It would be difficult to find a failure of imagination greater than that of Czerny." Liszt included several Czerny compositions in his repertoire and also dedicated his twelve Transcendental Études to Czerny. He also collaborated with Czerny on the Hexaméron. But even Liszt suggested, in an 1852 letter to Otto Jahn: "It is a pity that, by a too super abundant productiveness, he has necessarily weakened himself, and has not gone on further on the road of his first Sonata (Op. 7, A flat major) and of other works of that period, which I rate very highly, as compositions of importance, beautifully formed and having the noblest tendency." More positive views have been offered by musicians such as Anton Kuerti, Brahms, Igor Stravinsky wrote about his admiration for Czerny also as a composer: "As to Czerny, I have been appreciating the full blooded musician in him more than the remarkable pedagogue."