Кіріспе
1967 жылы Стюарт Розенберг түсірген «Салқын қолды Люк» фильмі — 1967 жылы Стюарт Розенберг режиссерлік еткен, Пол Ньюман басты рөлде ойнаған және Джордж Кеннедидің Оскар сыйлығын алған американдық түрме драмасы. Ньюман Флоридадағы түрме лагерінде тұтқын болып, жүйеге бағынбайтын Люк рөлін сомдайды. 1950 жылдардың басындағы оқиғаларға негізделген бұл фильм Донн Пирстің 1965 жылғы «Салқын қолды Люк» романы бойынша түсірілген. Роджер Эберт «Салқын қолды Люк» фильмін Вьетнам соғысына қарсы наразылық күшейген кезде түсірілген, қалыпты жағдайға қарсы тұратын фильм деп атады. Фильм түсірілімі Калифорния штатының Сан-Хоакин өзенінің дельта аймағында өтті; Оңтүстік штаттарындағы түрме шаруашылығын бейнелейтін декорациялар Флорида штатының Гейнсвилл қаласындағы түрмеге жіберілген топтың фотосуреттері мен өлшемдеріне сүйенген. «Салқын қолды Люк» шыққаннан кейін жақсы пікірлер алды және кассада сәтті болды. Бұл фильм Ньюманның сол дәуірдегі ең талантты актерлердің бірі екенін көрсетіп, «заманның белгісі» деп аталды. Ньюман «Ең үздік актер» номинациясына, Кеннеди «Ең үздік қосалқы актер» номинациясына, Пирс пен Пирсон «Ең үздік бейімделген сценарий» номинациясына, ал Лало Шифрин «Ең үздік түпнұсқа музыка» номинациясына ұсынылды. 2005 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы бұл фильмін «мәдени, тарихи және эстетикалық маңызы бар» деп танып, Ұлттық кино тізіміне қосты. Rotten Tomatoes сын-пікірлер жинағыш сайты фильмге 100% баға берді, ал түрме бастығының (Стротер Мартин) «Біздің бұл жердегі мәселе – байланыс орнатудағы сәтсіздік» деген сөзі Америка кино институтының «100 жыл – 100 киноцитата» тізімінде 11-орынды иеленді.
the film
Cool Hand Luke is a 1967 American prison drama film directed by Stuart Rosenberg, starring Paul Newman and featuring George Kennedy in an Oscar winning performance. Newman stars in the title role as Luke, a prisoner in a Florida prison camp who refuses to submit to the system. Set in the early 1950s, it is based on Donn Pearce's 1965 novel Cool Hand Luke. Roger Ebert called Cool Hand Luke an anti establishment film shot during emerging popular opposition to the Vietnam War. Filming took place within California's San Joaquin River Delta region; the set, imitating a prison farm in the Deep South, was based on photographs and measurements made by a crew the filmmakers sent to a Road Prison in Gainesville, Florida. Upon its release, Cool Hand Luke received favorable reviews and was a box office success. It cemented Newman's status as one of the era's top actors, and was called the "touchstone of an era". Newman was nominated for the Academy Award for Best Actor, Kennedy won the Academy Award for Best Supporting Actor, Pearce and Pierson were nominated for the Academy Award for Best Adapted Screenplay, and Lalo Schifrin was nominated for the Academy Award for Best Original Score. In 2005, the United States Library of Congress selected the film for preservation in the National Film Registry, considering it "culturally, historically, or aesthetically significant". The film has a 100% rating on the review aggregator website Rotten Tomatoes, and the prison warden's (Strother Martin) line in the film beginning with "What we've got here is failure to communicate" was listed at number 11 on the American Film Institute's 100 Years 100 Movie Quotes list.
Сюжет
1950 жылдардың басында Флоридада Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері Лукас "Люк" Джексон мас күйінде бірнеше паркинг автоматтарының басын кесіп тастайды. Ол қатаң күзетші Капитан және "көзсіз адам" деп аталған, әрдайым көзілдірік киетін тыныш атқыш Годфри басқаратын түрме лагерінде екі жылға тізбекте жұмыс істеуге кесіледі. Ол жерде тіпті ұсақ бұзушылықтар үшін "көрсеткіштегі түн" жазасы беріледі – түрме ауласындағы ауасы мен кеңістігі шектеулі кішкентай ағаш кабина. Люк түрмедегі тәртіпке бағынудан бас тартып, тез арада тұтқындардың басшысы Драглайнмен қарым-қатынасын нашарлатады. Екеуі бокс сақшысында күрескенде, Люк айқын жеңіліске ұшырайды, бірақ мойынсұнбайды. Ақырында Драглайн жекпе-жекті тоқтатады, бірақ Люктің жігерлілігі тұтқындардың құрметін жеңіп алып, күзетшілердің назарын аударады. Кейін ол покерде құны жоқ қолмен блеф ойнап жеңіске жетеді, ал Драглайн оны "Cool Hand Luke" деп атайды. Ауырған анасы Арлеттадан келген хабардан кейін Люк жағдайына үмітпен қарай бастайды. Ол Капитан мен күзетшілерге қайта-қайта қарсылық көрсетеді, ал оның юморы мен тәуелсіздігі басқа тұтқындарға шабыт береді. Люктің үстемдікке ұмтылысы оның жұмысшылар тобын басқарып, бір күннен кем уақытта жол салу жұмысын аяқтағанда шарықталады. Тұтқындар оны бір сағат ішінде 50 қайнатылған жұмыртқа жей алатынына бәс тілгеннен кейін қастерлейді. Бір күні кешке Люк анасының қайтыс болғанын естіп, қайғыға батады. Люктің жерлеуге қатысу үшін қашуға тырысуы мүмкін деп күтіп, Капитан оны қорапқа қамап қояды. Бостандыққа шыққаннан кейін Люк қашуға шешім қабылдайды. 4 шілде мерекесі күні ол алғашқы қашу әрекетін жасайды. Оны жергілікті полиция ұстап алып, тізбекте жұмыс істеуге қайтарады. Капитан Люктің аяқтарына бұғау салып, тұтқындарға ескерту айтады. Бірақ көп ұзамай Люк екінші рет қашып кетеді. Бостандықта жүргенде Люк түрмеге өзінің екі әдемі әйелмен түскен суреті бар журнал жібереді. Бірақ ол көп ұзамай қайта ұсталып, сабаланип, түрмеге қайтарылады және аяқтарына екі жұп бұғау салынады. Капитан Люкке егер тағы қашуға тырысса, өлтірілетінін ескертеді. Люк басқа тұтқындардың журналдағы суретке қызығуын ұнатпайды және оның жалған екенін айтады. Басында тұтқындар ашуланады, бірақ Люк ұзақ уақыт қорапта отырғаннан кейін оралғанда, оған үлкен мөлшерде күріш жеуге мәжбүр етеді, ал басқалары оған оны аяқтауға көмектеседі. Қашу әрекеті үшін күзетшілер Люкті шаршап құлайтынша жазалайды, әсіресе түрме ауласында қабірдің көлемінде шұңқыр қазуға мәжбүрлейді. Ақырында ол күші таусылып, кешірім сұрап жалбарынады, соның салдарынан басқа тұтқындардың құрметін жоғалтады. Люк қорқып, күзетшілердің шаруашылық жұмысын істейтін адамға айналады, бірақ мүмкіндік туғанда ол тағы да жүк көлігін ұрлап қашады, оған Драглайн қосылады. Көлікті тастап кеткеннен кейін, екеуі бөлініп кетуге келіседі. Люк шіркеуге кіріп, Құдаймен сөйлеседі, оны өмірінде жеңіске жете алмайтындай етіп саботаж жасады деп айыптайды. Бірнеше сәттен кейін полиция машиналары пайда болады, ал Драглайн оған бейбіт түрде берілсе, ешқандай зиян келтірілмейтінін айтады. Бірақ Люк күлдіріп, полицияға Капитанның ескерту сөзін қайталайды. Годфри оның мойнына атып тастайды. Драглайн Люкті сыртқа шығарып, беріледі, бірақ Годфриге шабуыл жасап, күзетшілер оны тоқтағанша құшақтап өлтіреді. Люк Капитанның машинасына салынар алдында, Драглайн көз жасын төгіп, оған өмір сүруін өтінеді. Жергілікті полицияның қарсылығына қарамастан, Капитан Люкті жергілікті ауруханаға емес, алыс түрме ауруханасына апаруға шешім қабылдайды, осылайша Люк сапардан аман қалмайтынына көз жеткізеді. Көлік кетіп бара жатқанда, жартылай есінен айырылған Люк әлсіз күлімсірейді, ал дөңгелектер Годфридің көзілдірігін талқандайды. (Люк жарақаттарынан көп ұзамай қайтыс болғаны айтылады.) Біраз уақыттан кейін түрме жұмысшылары Люк атып өлтірілген жерге жақын ауылдық қиылыста жұмыс істейді, енді Драглайн аяқ темірін киіп, жаңа атқыш қадағалауда. Драглайн мен басқа тұтқындар Люк туралы жылы естеліктермен бөліседі.
Флоридадағы түрме
Пирс, кейін қалта жасаушы және сейфтерді бұзушы болған саудагер теңізші, Флорида түрмесіндегі қызметі кезінде шынжырлы топта жұмыс істеген тәжірибесі туралы "Cool Hand Luke" романын жазды. Ол осы әңгімені Warner Bros. компаниясына 80 000 долларға сатты және сценарий жазу үшін тағы 15 000 доллар алды. Он жылдан астам теледидарда жұмыс істегеннен кейін Розенберг оны өзінің кинорежиссерлік дебюті ретінде таңдады. Ол бұл идеяны Джек Леммонға тиесілі Jalem Productions компаниясына ұсынды. Пирс сценарий жазуда тәжірибесі болмағандықтан, оның жобасын Фрэнк Пирсон қайта жазды. Конрад Холл оператор ретінде, ал Пол Ньюменнің ағасы Артур – өндіріс менеджері ретінде шақырылды. Ньюменнің өмірбаяуын жазған Мари Эдельман Борден «қатал, шыншыл» сценарийдің бұрынғы фильмдерден, әсіресе Ньюменнің 1967 жылғы «Хомбре» фильмінен алынған идеяларды біріктіргенін жазды. Розенберг сценарийдің бастапқы соңын өзгертіп, «Луктің (және Ньюменнің) әйгілі күлкісін қайталайтын көтеріңкі соң» қосты.
Кастинг
Пол Ньюманның кейіпкері Люк – Флориданың шалқыма түрмесінде екі жылға сотталған, ордендермен марапатталған соғыс ардагері. Ол түрме басшылығына үнемі қарсылық көрсетіп, тұтқындар арасында көшбасшыға айналады және бірнеше рет қашуға тырысады. Сценарий жазылып жатқанда, басты рөлге бастапқыда Джек Леммон немесе Телли Савалас қарастырылған. Ньюман жоба туралы естігеннен кейін басты рөлді ойнауға өтініш білдірді. Кейіпкерін дамыту үшін ол Батыс Вирджинияға сапар шегіп, жергілікті акценттерді жазып алып, адамдардың мінез-құлқын зерттеді. Джордж Кеннеди Драглайн рөлінде Оскар сыйлығына ие болды, ол Люкпен күресіп, кейін оған құрметпен қарады. Үміткерлерді іріктеу кезінде «Камелот» және «Бонни мен Клайд» фильмдерінің кассалық табысы туралы алаңдаған Кеннеди өзін жарнамалау үшін 5000 доллар жұмсады. Кейін ол сыйлықтың арқасында жалақысы «жеңген сәттен бастап он есеге артқанын» айтып, «ең қуаныштысы – енді тек жаман рөлдерді ғана ойнауға міндетті емеспін» деп қосты. Вестерн фильмдеріндегі рөлдерімен танымал Стротер Мартин капитан рөлінде, түрме бастығы ретінде суреттелген қатыгез және бейсабыр басшы, Люкті қашулары үшін қатты жазалайды. Люктің өлім төсегінде жатқан анасы Арлетта рөлі, ол оны түрмеде бақылайды, Бетт Дэвис бас тартқаннан кейін Джо Ван Флитке берілді. Морган Вудворд Босс Годфри рөлінде, ол лаконикалық, қатыгез және кешірімсіз түрме қызметкері. Вудворд оны «жүретін Мефистофель» деп сипаттады. Оның көзілдірігі үшін тұтқындар оны «көзсіз адам» деп атады. Шашы сары Joy Harmon продюсерлермен байланысқа түскеннен кейін, оның менеджері Леон Лэнс машинасымен жуынып тұтқындарды қызықтыратын сахнаға түсті. Ол Розенберг пен Ньюманның алдында бикини киіп, сөзсіз кастингтен өтті.
Түсірілім
Фильм түсірілімі 1966 жылдың 3 қазанында Сан-Хоакин өзенінің дельтасында басталды. Оңтүстік түрме фермасын имитациялайтын декорация Калифорния штатының Стоктон қаласында салынды. Фильм жасаушылар Пирс өзінің жазасын өткерген Флорида штатының Таварес қаласындағы Таварес жолы түрмесіне фотосуреттер мен өлшемдер алу үшін топ жіберді. Стоктон қаласында салынған ғимараттардың ішінде казармалар, асхана, түрме бастығының пәтері, күзетшінің бекеті және иттерге арналған үйлер болды. Декорациядағы ағаштарды өндірушілер әкелген испан есекшөптерімен безендірді. Бірақ құрылыс көп ұзамай округтік құрылыс инспекторының назарына ілігіп, оны көшпенді жұмысшыларға арналған тұрғын үй деп қате түсініп, "құрылыс ережелерін бұзғандықтан жабылды" деген бұйрық берді. Ньюманның тұрақ орындарындағы есептегіштерді кесу көрінісі Калифорния штатының Лоди қаласында түсірілді. Люктің иттің тобымен қуылған көрінісі және басқа да сыртқы көріністер Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы Каллахан жолы түрмесінде түсірілді. Люктің рөлін Флориданың түзеу департаментінен алынған иттерді пайдалана отырып, каскадер ойнады. Розенберг актерлердің тізбектегі өмірді сезінуін қалады және түсірілім алаңында әйелдердің болуына тыйым салды. Хармон түсірілім орнына келгеннен кейін, ол екі күн бойы қонақүй бөлмесінде болды және түсірілім басталғанға дейін актерлердің қалғаны оны көрмеді. Розенбергтің ниетіне қарамастан, көрініс ақырында бөлек түсірілді. Розенберг Хармонға қажетті қозғалыстар мен мінез-құлқы туралы түсіндірді. Бастапқыда жарты күнде түсірілуі жоспарланған Хармонның көрінісі үш күнге созылды. Тізбектегілерді бейнелеу үшін Розенберг бір жасөспірім қызды, ол пальто киген, алмастырды.
Саундтрек
Оскар сыйлығына ұсынылған түпнұсқа музыканы Лало Шифрин жазған, ол халықтық музыка мен джаз негізінде әндер жазды. Кейбір шығармаларда гитара, банджо және гармоника қолданылса, ал басқаларында керней, скрипка, флейта және фортепиано бар. Тар сахнасынан (мұнда тұтқындар қарқынды түрде жол төсеп жатыр) алынған музыкалық үзіндінің өңделген нұсқасы көп жылдар бойы әлемнің әртүрлі елдеріндегі жергілікті телеарналардың жаңалықтар бағдарламаларының, әсіресе АҚШ-тағы ABC телеарнасына тиесілі және басқарылатын бағдарламалардың тақырыптық музыкасы ретінде пайдаланылып келеді. Бұл музыка фильм үшін жазылғанмен, тележаңалықтармен байланысы арқасында, әсіресе оның стаккато мелодиясы телеграфтың дыбысына еліктегендіктен, көбірек танымал болды.
Христиандық бейнелер
Пирсон өзінің жобасына айқын діни символизмді енгізді. Фильмде христиандық тақырыптарға негізделген бірнеше элементтер бар, соның ішінде Луканың қасиетті адам ретінде бейнеленуі, ол халықты жеңіп, соңында құрбандыққа шалынады. Лұқа "Иса сияқты құтқарушы бейнесі" ретінде көрсетіледі. Жұмыртқа жеуге тігілгеннен кейін, ол шаршап үстелге жатыр, қолы созылып, аяқтары бір-біріне бүлінген күйде, Исаның айқышқа шегеленген бейнесін еске салады. Анасының қазасын естіген соң, Лұқа "Пластик Иса" әнін шырқайды. Грег Гаррет Лұқаны Исамен салыстырады, олар екеуі де іс-әрекеттерімен қоғамға физикалық қауіп төндірмеген, ал Исаның айқышқа шегеленуі сияқты, оның жазасы да "шамадан тыс ауыр" болды. Лұқа жолдағы жаңбыр кезінде Құдайға шақырып, оған кез келген жазаны беруге дайын екенін айтады. Кейін, окоп қазып, күзетшілермен бетпе-бет келгенде, Tramp (Гарри Дин Стэнтон) "No Grave Gonna Keep My Body Down" рухани әнін орындайды. Фильмнің соңында Лұқа Құдаймен сөйлеседі, бұл Лұқа ішіндегі Исаның Гетсимани бағындағы Құдаймен әңгімесін еске салады. Лұқаның сөзінен кейін, Драглайн Яһуда рөлінде, оны билік органдарына тапсырып, бағынуға көндіруге тырысады. Соңғы сахнада Драглайн Лұқаны мақтайды, оның өліміне қарамастан, оның ісі жүйені жеңіп шыққанын түсіндіреді. Соңғы кадрда тұтқындар жол торабында жұмыс істеп жатыр, алыстан қарағанда тораптың пішіні крестке ұқсайды. Бұған қоса, Лұқа екінші рет қашқанда жіберген фотосуреті де көрсетіледі, оның бүктемелері де крест пішінін құрайды.
Жол белгілері мен сигналдарын қолдану
Фильмде әртүрлі жол белгілері қолданылып, кейіпкерлердің әрекеттерін толықтырады. Басында Люк тұрақ метрлерінің басын кесіп тастағанда "Бұзушылық" деген сөз пайда болады. "Тоқтау" белгілері де көрінеді. Мысалдардың ішінде жол төсеу көрінісі және жолдың қиылысындағы соңғы көрініс бар. Люк тұтқындалған кезде фондық жарық көк түстен қызылға өтеді, ал соңында, оған өлім келгенде, фондық жасыл жарық қызылға айналады.
"Байланыс жасаудың бұзылуы"
Пиерсон бұл жолды жазғаннан кейін, ол бұл фразаның түрме бастығы үшін тым күрделі болып қалуынан уайымдады. Оның шығу тегін түсіндіру үшін ол сахналық көрсетімдерге қосылған арқау әңгіме жасады. Пиерсон Флорида түрме жүйесінде жоғарылау үшін офицерлер мемлекеттік университете криминология және пенология курстарын оқуға тиіс екенін түсіндірді, осылайша түрме бастығы мұндай сөздерді қалай білуі мүмкін екенін көрсетті. Стротер Мартин кейінірек бұл жолдың өзінің кейіпкерінің "баяу ойлы зиялылардан" естіген немесе оқыған нәрсеге ұқсайтынын айтты, олар оның кейіпкерінің әлеміне жаңа, прогрессивті жазалау тәсілі аясында еніп бастады. Кейбір авторлар бұл цитатаны фильм түсіріліміне сәйкес келетін Вьетнам соғысының метафорасы деп санайды, ал басқалары оны корпорацияларға, тіпті жасөспірімдерге қатысты қолданды. Бұл цитата Америка кино институтының 100 ең есте қаларлық кино сөздерінің тізімінде 11-орында тұр. Бұл жолдан үлгі Guns N' Roses әндері "Civil War" және "Madagascar" құрамына енген. Зеро Мостель "Ұлы банк тонауы" (1969) романында бұл жолдың мағынасын қайталайды. 1980 жылдың 19 сәуірінде Стротер Мартин "Saturday Night Live" бағдарламасын жүргізген кезде, ол "Cool Hand Luke" рөлін пародиалай отырып, балалар тіл лагерінің қатал иесінің рөлін сомдады. Ол фильмдегі сөзін былайша өңдеді: "Біздің бұл жердегі мәселе – екі тілде қарым-қатынас жасаудың сәтсіздігі!" Терри Пратчеттің "Ақиқат" фантастикалық-юмористик романында, жалданып жұмыс істейтін қылмыскер Мистер Пин, Анк-Морпорк қала-мемлекетінің басқарушысы Лорд Ветинари рөлін ойнауға оқытылып жатқан, ұрланған (және аса зиялы емес) дүкенші Чарлиге былай дейді: "Менің ойымша, бұл жерде біздің қарым-қатынас жасауға тырысқанымыз сәтсіз аяқталды".
Шығару және қабылдау
Cool Hand Luke 1967 жылдың 31 қазанында Нью-Йорктегі Лоу штаты театрында көрсетілді. Премьерадан түскен түсім қайырымдылық қорларға аударылды. Фильм кассалық табысқа ие болды, отандық прокатта $16,217,773 жинады. Variety журналы Ньюманның ойынын "тамаша" деп бағалап, қосалқы актерлерді "көп қырлы және білікті" деп атады. The New York Times фильмді жоғары бағалап, Пирс пен Пирсонның "шебер сценарийін", Розенбергтің "аса реалистік және сенімді" сахналық қоюын және режиссурасын, сондай-ақ Ньюманның "керемет" ойынын, "кемшіліксіз" актерлік құрамымен бірге атап өтті. Кеннедидің рөлі "күшті және мақұлдауға лайық" деп танылды, ал түрме қызметкерлерін ойнаған актерлердің ойыны "қорқынышты" болды. The New York Daily News фильміне үш жарым жұлдыз берді. Рецензент Энн Гуарино фильмнің Пирстің шынжырлы топпен жұмыс істеген тәжірибесіне негізделгенін айта келіп, "егер көрсетілген қатыгездік шындық болса, фильм реформаларға ынталандыруы керек" деді. Гуарино Ньюманның актерлігін "тамаша", "жағымды және сүйкімді" деп сипаттады, ал Кеннеди "күлкіні сыйлайды" деп жазды. Ол Арлеттаны ван Флиттің "тамаша ойнағанын", Мартиннің "жетілгенін" және қалған актерлердің "өз рөлдерін жақсы орындағанын" атап өтті. The Boston Globe газетінде Маржори Адамс Cool Hand Luke фильмін "қатыгез, ешқандай жеңілдік көрсетпейтін, қатыгез, садистік және бақытсыз адамдар туралы" деп сипаттады. Рецензияда Ньюман "өте тиімді" деп бағаланып, оның бейнесі "сезімталдық, адалдық және қайырымдылықпен ойналған" делінген. Адамс "Кеннеди сотталғандардың ресми емес көшбасшысы ретінде ерекшеленеді" деп атап өтті, ван Флиттің рөлін "қысқа, бірақ әсерлі" деп, ал Хармонның келбетін "әйелдердің ерлерге деген адамгершіліксіздігінің шедеврі" деп сипаттады. Адамс Розенбергтің режиссурасын "шебер, көреген және реалистік" деп бағалады. Chicago Tribune газетінде Клиффорд Терри фильм "тамаша жұмыс істейді" деп жазды, сондай-ақ ол "тірі, тартымды және өте қызықты" екенін қосты. Терри Ньюманның "әдеттегідей білікті ойыны" мен "актерлер тобының күшті қолдауы" туралы айта келіп, Кеннеди, Мартин, Аскью және Вудвардты мақтады. Ван Флиттің актерлігі "шеберлікпен ойналған" деп танылды. Розенбергтің режиссурасы "көңіл күйін зерттеуде" "әр түрлі" деп сипатталды. Терри Пирсон мен Персонның "сенімді және әсерлі диалогтары" мен Конрад Холлдың "күнге бағытталған түсірілімдері" "оңтүстік аймағының ыңғайсыздығының керемет сезімін" тудырғанын айтты. Ол Луканың монологынан тұратын "соңғы 10 минуттың" "алдыңғы 110 минутты жоятынын", "сенімсіз" монолог пен "көзілдірігін сындырған жек көретін күзетшінің" "көркемдік камерасының" сахнаның "жасандылығын күшейтетінін" айтты. Бірақ "басқаның бәрі жақсы" деп жазды Терри. Los Angeles Times газетінің рецензенты Чарльз Шамплин фильмді "керемет қызықты және әсерлі" деп атады. Ол Cool Hand Luke-тың "кемшіліктері бар" екенін, "әйтпесе ерекше жетістіктің" бұзылатынын, бірақ "бұл әлі де жетістік" екенін жазды. Ол фильмді Ньюман үшін "жеңіс" деп санады. Шамплин ван Флитпен бірге сахнаны "жазу мен актерлік шеберліктің таңғажайып үлгісі" деп бағалады. Ол түрме қызметкерлерінің рөлін "жек көруге лайық" деп, ал Кеннедиді "керемет" деп атады. Ол Хармонмен бірге сахнаны "жәбірлі сексуалдық сахна" деп сипаттады, ал Шифриннің музыкасын "жалғыздық пен аңшылық" деп атады. Шамплин Ньюманның соңғы монологын "салтанатты, сезімтал және артық" деп санады. Ол "Күлл-Хэнд Люк" фильмнің "көзге көрінетін шындық деңгейінде ойналғанын" және "кинолық өнердің араласуы мүлдем дұрыс емес" деп қосты. Ол фильмнің түсірушілерінің "өздерінің идеяларын түсіндірудегі күшін ескермегенін", ал нәтижесінде "керемет әсер қалдырған фильм" шыққанын жазды. Time журналы "кереметтің жеке тұлғаларды мұқият қалыптастырудан туындайтынын" жазды. Оның рецензиясында Розенберг "оқиғаны қарапайым және тікелей айтады" делінген, ал фильмнің соңында "климатқа қарсы", "жағымсыз монтаждар" болғанына өкініш білдірілді. The St. Louis Dispatch Кеннедидің актерлігін "жақсы орындалған шынайы реализм" деп бағалап, Розенбергтің жұмысын "әдеттегі шынжырлы топтар фильмінен жоғары" деп бағалады. Рецензияда "көзбен көріп, естуге болатын суреттер" туралы мақтанышпен айтылған. The Austin American Statesman фильмді "тартымды, жақсы ойластырылған" деп атады. Сценарий "күлкі мен сезімталдықпен дәмделген, мықты және шеберлікпен өрнектелген" деп танылды, ал Розенбергтің режиссурасы "жұмысты аяусыз реалистік және кейде шикі" болып табылады. Ньюманның өнері "толық сенімді стиль ретінде сенімді" деп мақталып, фильм "кез келген деңгейде бағалана алады" деген қорытынды жасалды.
Кейінгі сын-пикирлер
Empire кинокомпаниясы фильмге бес жұлдыздың бесеуін берді, оны Ньюманның ең жақсы рөлдерінің бірі деп жариялады. Slant фильмін төрт жұлдыздың үшеуімен бағалады. Ол Ньюманның рөлін "иконалық" деп сипаттап, сонымен қатар оның операторлық жұмысын және дыбыс режиссурасын жоғары бағалады. Allmovie Ньюманның өнерін "кино тарихындағы ең ұмытылмас антиавторитарлық батырлардың бірі" деп мақтады. Роджер Эберт бұл фильмін өзінің "Ұлы фильмдер" жинағына қосты, оған төрт жұлдыздың төртеуін берді. Ол оны "тамаша" фильм деп атады, сондай-ақ Вьетнам соғысы кезінде құрылымға қарсы фильм деп сипаттады. Оның пікірінше, фильм өз заманының туындысы болған және қазіргі кезде ешбір ірі кинокомпания мұндай "дене жазасы, психологиялық қатыгездік, үмітсіздік және бірдей дәрежеде садизм мен мазохизм" сипаттамаларын қамтитын фильмді өндіруге құлшынбас еді. Ол операторлық шеберлікті, оның локацияның "қызыл ыстығын" қалай түсіргенін мақтады және "Пол Ньюманның физикалық бейнесі осы фильмнің сәтті болуының себебі: күлімдеуі, көзінің әдемі көгілдірі, мақтансаң бармайтын мінезі" екенін айтты, мұны ешбір актер осылай тиімді ойнай алмас еді. Ньюманның өмірбаяуын жазған Лоренс Дж. Квирк оны Ньюманның нашар рөлдерінің бірі деп есептеді, былай деп жазды: "Бір рет Ньюманның тіпті әйгілі харизмасы да оны ақтарды, себебі "Cool Hand Luke" фильмінде ол, мысалы, Аль Пачино "Scarecrow" фильміндегідей, ойнаған рөлінің шаршаңқылығын оңай көрсете алмайды, соның салдарынан (қайта-қайта) түрмеге түседі". Квирк Ньюманның екінші жартысында жақсы ойнағанын қосты: "Ньюманға әділдік етсек, ол ойнауға тырысқан рөл өте қиын болды, себебі Люк – тұтқынның қиялы, нағыз кейіпкер емес". Кейбір авторлар фильмде сол кездегі түрме өмірінің бейнеленуін сынады. "Жақсылықтың қате жерде болуы" деген мақалада Life журналы фильмнің суреттерін мақтағанмен, түрме лагерін бейнелеудегі визуалды стильдің ықпалын сынады. Журналдың пікірінше, ландшафт оны "еркектердің жақсы ұйықтаған, дұрыс тамақтанған және денсаулыққа пайдалы жаттығулар жасаған демалыс лагеріне" айналдырған. Сонымен қатар, күзетшілердің болуына қарамастан, "қоғам алдындағы қарызын төлеудің нашар жолдары бар екенін" көрсеткен. Рон Клуни түрмелердің "қонақүй емес екенін және әрине, "Cool Hand Luke" фильміндегідей емес екенін" атап өтті.
Марапаттар мен ұсыныстар
Наградалар санаты Номинант(тар) Нәтижесі Академия сыйлығы Ең үздік актер Пол Ньюман Ең үздік қосалқы актер Джордж Кеннеди Ең үздік сценарий – Басқа ортадан алынған материал негізінде Дон Пирс және Фрэнк Пирсон Ең үздік түпнұсқа музыкалық саз Лало Шифрин Америка Режиссерлер Гильдиясы сыйлығы Кинодағы ең үздік режиссерлік жетістік Стюарт Розенберг Алтын глобус сыйлығы Драма жанрындағы ең үздік актер Пол Ньюман Ең үздік қосалқы актер – Фильм Джордж Кеннеди Лорел сыйлығы Ең үздік драма Ең үздік ерлер драмалық рөлі Пол Ньюман Ең үздік ерлер қосалқы рөлі Джордж Кеннеди Ұлттық кино сақтау кеңесі Ұлттық кино тізілімі Ұлттық кино сыншылар қоғамы Ең үздік операторлық Конрад Л. Холл (сонымен бірге «Суық қан») 2-орын Онлайн және теледидар қауымдастығының сыйлықтары Даңқ залы – Фильм
Мұра
2003 жылы AFI-дің 100 жыл 100 Батыр мен Зұлымдар тізімінде Люк американдық кинодағы ең ұлы 30 батырдың қатарында бағаланды, ал үш жылдан кейін AFI-дің 100 жыл 100 Ылдамдату: Американың ең шабыттандыратын фильмдері тізімінде Cool Hand Luke 71-орынды иеленді. 2006 жылы Люк "Empire" журналының "100 ең ұлы кино кейіпкерлері" рейтингінде 53-орынға шықты. Бұл фильм Ньюманның кассалық жұлдыз ретіндегі беделін бекітті, ал фильм сол дәуірдің белгілі бір символы саналады. Фильм 2005 жылы Ұлттық кино мұрағатының тізіміне енді. "Хаззард герцогтері" телешоуының "Cool Hands Luke and Bo" атты эпизоды көрсетілді, онда Морган Вудвард көршілес округтің әкімі және оның түрме шаруашылығының бастығы "полковник Кассиус Клейборн" рөлін ойнады. Ол эпизодтың бойында Босс Годфридің әйгілі көзілдірігін киеді. Кітап Эмма Ривздің қолымен Вест-Энд пьесасына бейімделді. Ол 2011 жылы Лондондағы Альдвич театрында Марк Уорреннің қатысуымен ашылды, бірақ нашар сын-пикирлерге байланысты екі айдан кейін жабылды. Шоу "The Times" газеті тарапынан "Сыншылардың таңдауы" және "Сыншылар көруге төлейтін нәрсе" деп танылды. Нешвиллдегі христиандық альтернативті рок тобы Cool Hand Luke осы фильмнің құрметіне аталды. 2024 жылғы PDC дартс әлем чемпионы Люк Хамфрис өзінің лақап аты ретінде "Cool Hand Luke" аттарын пайдаланады.