Кіріспе
Медициналық зертханалық мән Медицинада, урея мен креатининнің арақатынасы (UCR), АҚШ-та BUN мен креатининнің арақатынасы деп аталады, бұл уреяның (BUN) (ммоль/л) және креатининнің (Cr) (ммоль/л) қан деңгейінің арақатынасы. BUN тек уреяның азот мөлшерін көрсетеді (MW 28) және уреяның өлшемі молекуланың бүкіл мөлшерін көрсетеді (MW 60), уреяның BUN-ы екі еседен аз (60/28 = 2,14). Құрама Штаттарда екі мөлшер де мг/дл-де көрсетіледі. Бұл қатынастың негізі - урея (BUN) мен креатининнің гломеруль арқылы еркін сүзілуі; алайда бүйрек түтікшелері арқылы сіңірілген уреяны реттеуге болады (көбейтілуі немесе азаюы), ал креатининнің сіңірілуі бірдей қалады (минималды сіңірілуі).
In medicine, the urea to creatinine ratio (UCR), known in the United States as BUN to creatinine ratio, is the ratio of the blood levels of urea (BUN) (mmol/L) and creatinine (Cr) (μmol/L). BUN only reflects the nitrogen content of urea (MW 28) and urea measurement reflects the whole of the molecule (MW 60), urea is just over twice BUN (60/28 = 2.14). In the United States, both quantities are given in mg/dL The ratio may be used to determine the cause of acute kidney injury or dehydration. The principle behind this ratio is the fact that both urea (BUN) and creatinine are freely filtered by the glomerulus; however, urea reabsorbed by the renal tubules can be regulated (increased or decreased) whereas creatinine reabsorption remains the same (minimal reabsorption).
Анықтама
Урея мен креатинин - зат алмасудың азотты соңғы өнімдері. Урея - диеталық ақуыздан және тін ақуыздарынан алынатын негізгі метаболит. Креатинин бұлшық еттегі креатин катаболизмі нәтижесінде пайда болады. Екеуі де салыстырмалы түрде кішкентай молекулалар (тиісінше 60 және 113 дальтон), олар бүкіл дене суына таралады. Еуропада мочевинаның барлық молекуласы өлшенеді, ал АҚШ-та тек мочевинаның азот компоненті (қан немесе сарысудағы мочевина азот, яғни BUN немесе SUN) өлшенеді. Демек, BUN қандағы мочевинаның шамамен жартысы (7/15 немесе 0,466) құрайды. Қан немесе сарысудағы мочевина азоттың қалыпты мөлшері 5 - 20 мг/дл немесе литрге 1,8 - 7,1 ммоль мочевинаны құрайды. Белсендіні қабылдау, эндогенді белок катаболизмі, сулану жағдайы, бауырдағы мочевина синтезі және бүйрек арқылы мочевина шығарылуының нормалық өзгеруіне байланысты диапазон кең. 15 мг/дл-нің BUN-ы жүктіліктің отызыншы аптасында әйелдің функциясының елеулі түрде нашарлауын білдіреді. Гломерлерлік сүзгілеу жылдамдығының жоғары болуы, клетка сыртындағы сұйықтық көлемінің ұлғаюы және дамушы ұрықтағы анаболизм оның 5 - 7 мг/дл құрайтын салыстырмалы түрде төмен БУН-ға ықпал етеді. Ал күн сайын 125 г-дан астам ақуыз жейтін ферма қожайындарының нормалық дене құрамы 20 мг/дл болуы мүмкін. Нормальды сарысудағы креатинин (sCr) адамның дене мүшесінің массасына және оны өлшеу әдісіне байланысты өзгереді. Ересекті еркек үшін қалыпты диапазон 0,6 - 1,2 мг/дл, немесе кинетикалық немесе ферменттік әдіспен 53 - 106 мкмоль/л, ал ескі Жаффе реакциясы бойынша 0,8 - 1,5 мг/дл, немесе 70 - 133 мкмоль/л. Ересекті әйелдің бұлшық еттері әдетте аз болғандықтан, қалыпты диапазон 0,5-1,1 мг/дл немесе ферменттік әдіспен 44-97 мкмоль/л құрайды.
Асқазан- ішек қан кетуі
Бұл қатынас қанды ашық құсусыз емделушілерде асқазан- ішек жолдарының қан кетуін диагностикалау үшін пайдалы. Балаларда 30 немесе одан жоғары BUN: Cr қатынасы жоғары асқабақ - ішек жолдарының қан кетуіне қатысты 68, 8% сезімталдығы мен 98% ерекшелігі бар. Жалпы алғанда, бұл арақатынас амин қышқылдарының қорытуынан жоғары болады, өйткені қан (суды қоспағанда) негізінен белокты гемоглобиннен тұрады және жоғарғы асқазан-ішек жолдарының ас қорыту ферменттерімен амин қышқылдарына бөлініп, амин қышқылдарына айналады, содан кейін асқазан-ішек жолдарында қайта сіңіріледі және мочевинаға бөлініп кетеді. Алайда, басқа жоғары ақуызды өнімдер (мысалы, стейк) тұтынылғанда, BUN:Cr қатынасының жоғарылауы байқалмайды. Асқазан-ішек қан кетуінен жоғалған қанға байланысты бүйрек гипоперфузиясы жоғарыланған BUN: Cr қатынасын түсіндіру үшін болжалды. Алайда басқа зерттеулер бүйрек гипоперфузиясы жоғарылауды толық түсіндіре алмайтынын көрсетті.
Жасы ұлғайған
Бұлшық ет массасының төмендеуіне байланысты, егде жастағы пациенттерде бастапқыда BUN: Cr жоғары болуы мүмкін.
Басқа себептері
Гиперкатаболиялық күйлер, жоғары дозадағы глюкокортикоидтар және ірі гематомалардың резорбциясы - барлық себептері ретінде BUN- дің креатининге қатысты шамадан тыс көтерілуіне себеп болды.