Кіріспе

Тұз өнеркәсібі комиссиясы - 758 жылы құрылған ұйым, Тан династиясының құлдырауы кезінде Қытай, тұз саудасының мемлекеттік монополиясынан салықтық кірістерді көтеру үшін пайдаланылды. Комиссия тұзды жеке саудагерлерге төмен, бірақ жиынтық түрде едәуір салықты қамтитын бағамен сатты, оны саудагерлер сату орнында өткізді. Бұл мемлекеттік қызметкерлердің бақылауымен жеке саудагерлер жинаған жанама салықтың негізгі механизмі 20-ғасырдың ортасына дейін сақталды. Тұз салығы әлсіз үкіметке өзін ұстап тұруға мүмкіндік берді; үкімет тұз өндіретін бірнеше аймақты ғана бақылауға тиіс.

Тарих

Ан-Лушан көтерілісінен кейін (756-763) жер салығынан түсетін түсімдер төмендей бастады. Жер салығын ұстап тұрған тең жер жүйесі аристократия мен буддалық монастырлар үлкен жер учаскелерін сатып алып, салық салынатын жердің мөлшерін азайта бастады. Бұл жағдайды өтеу үшін мемлекет тұзға салық салудың жаңа механизмін тапты. 758 жылы Лю Янь тұз және темір комиссиясын құрды. Лю Хуаи мен Сары өзендерді байланыстыратын ұзақ уақыттан бері сазданған каналды қазу үшін таңғалған жұмыс күшін пайдаланып, өзінің құндылығын дәлелдеген болатын; бұл жоба көлік шығындарын төмендетеді, азық-түлік тапшылығын жеңілдетеді және мемлекеттік инвестициялар аз салықтық кірістерді арттырады. Хуай өзені Солтүстік Цзянсу арқылы ағып, тұздың негізгі көзі болған жағалаудағы тұзды батпақтар орналасқан. Лю егер үкімет бұл аймақтарды бақылай алса, тұзды саудагерлерге монополиялық бағамен сата алатынын, ал олар баға айырмашылығын өздерінің тұтынушыларына бере алатынын түсінді. Бұл монополиялық баға тұзды тұтыну аймақтарын бақылаудың қажетісіз алдын ала жиналған жанама салық болды. Жаңа схеманы қадағалау үшін құрылған комиссияға қаржы маманы тұз комиссары (янти ши) басқарды, бұл Танның маманданбаған саяси әкімшілігіне тән емес еді.