Кіріспе
Қытайдағы американдық миссионер және жазушы (1845-1932) Артур Хендерсон Смит (18 шілде 1845 - 31 тамыз 1932) (қытайша аты: 明恩; пиньинь: Минг Энпу) - Қытайдағы 54 жыл миссионер болып, Қытайды шетелдік оқырмандарға таныстырған кітаптар жазғаны үшін белгілі болған Американың Шетелдік Миссиялар жөніндегі Комиссарлар Кеңесінің миссионері. Бұл кітаптарға Қытайдың ерекшеліктері, Қытайдағы ауыл өмірі және Қытайдың өрлеуі кіреді. 1920 жылдары "Қытай сипаты" кітабы сол елдегі шетелдік тұрғындар арасында Қытай туралы ең көп оқылатын кітап болды.
Arthur Henderson Smith (July18, 1845August31, 1932) (Chinese name: 明恩溥; pinyin: Ming Enpu) was a missionary of the American Board of Commissioners for Foreign Missions noted for spending 54 years as a missionary in China and writing books which presented China to foreign readers. These books include Chinese Characteristics, Village Life in China and The Uplift of China. In the 1920s, Chinese Characteristics was still the most widely read book on China among foreign residents there.
Өмірбаян
Ол Коннектикут штатының Вернон қаласында орта таптық протестанттық отбасында дүниеге келген. Ол Азамат соғысында Висконсин пехотасының сарбазы болып қызмет етті, содан кейін Белойт колледжін бітірді. 1907 жылы Смит Шанхайдағы Қытайдың жүз жылдық миссионерлік конференциясының американдық төрағасына сайланды, оған 1000-нан астам протестанттық миссионерлер қатысты. Ол Қытайға келгеннен кейін 54 жыл өткен соң 1926 жылы зейнеткерлікке шықты. Сол жылы оның әйелі қайтыс болды. Ол 1932 жылы 87 жасында Калифорнияда қайтыс болды.
In 1907 Smith was elected the American co chair of the China Centenary Missionary Conference in Shanghai, a conference attended by more than 1,000 Protestant missionaries. He retired in 1926, 54 years after his arrival in China. His wife died the same year. He died in California in 1932 at the age of 87.
Боксшылар көтерілісі
1898 және 1899 жылдары Шандоң провинциясында шетелдіктерге қарсы жергілікті қозғалыстар пайда болды. Сол жердегі миссионерлердің бірі, мүмкін Смит, атлетикалық рәсімдерінің арқасында, көбінесе фермерлер болған қатысушыларды "Боксшылар" деп атады. Боксерлер қозғалысы Қытайдың солтүстік аймақтарына тез тарады, ақырында Қытай үкіметінің қолдауына ие болды. Смит әйелімен бірге 1900 жылы мамыр айында Тонгчжоуда миссионерлік конференцияға қатысып отырғанда, Солтүстік Қытайдағы барлық миссионерлер Бейжің немесе Тяньцзиньге қашып, Боксерлерден қауіпсіздік іздеуді қажет деп тапты. Миссионер Уильям Скотт Амент Смитті, тағы 22 американдық миссионерді және Тонгчжоудағы 100-ге жуық қытайлық мәсіхшілерді құтқарып, оларды Пекинге алып барды. Олар 1900 жылдың 20 маусымынан 14 тамызына дейін елшіліктердің қоршауында болған кезде елшіліктердің тобына бас сауғалады. Смит қоршауда қақпа күзетшісі ретінде кішігірім рөл атқарды, бірақ ол өзінің Кітап үшін материал жинады, Қытайда толқу, ол Боксерлер көтерілісінің ең егжей-тегжейлі есебі. 1906 жылы Смит президент Теодор Рузвельтті Қытайдың АҚШ-қа төлейтін өтемақысын қытайлық студенттердің білім алуына жұмсауды көндіруге көмектесті. Боксшыларды өтеу стипендиясы бағдарламасына 12 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды.
Табысы мен мұрасы
Смиттің қырағы стилі мен түйіндемелі пікірлері қытайлықтарға да, батыс елдеріне де қызығушылық тудырды. "Қытайлық сипаттамалар" япон тіліне аударылды, содан кейін қытай тіліне аударылды. Бір зерттеуде ағылшын оқырмандары арасында бұл кітап Перл Бактың "Жақсы жер" (1931) кітабымен алмастырылмайынша Қытай туралы ең көп оқылатын кітап болған. Императорлық Қытайды идеалдандырған Гу Хунмин Смитті қатты сынға алды, бірақ Қытайдың жаңа әдеби тілінің ізашары Лу Сунь оның қытайлық сипаттамалардың әсеріне ұшырағанын жазды. Смит батыс тарихшылары мен сыншыларының көптеген пікірлерін білдірді. Гарольд Р. Айзекс өзінің ықпалды "Біздің санамыздағы сызаттар" (1958) еңбегінде Смит "танымдық түрде" жазуға кіріскен кезде "сабырдың сарқылуы" туралы жазды, "жалпылауларға қарсы алдын ала ескертулер және кең мәлімдемелермен толған мәтін" бар. Айзекс Смиттен көп сөз келтіріп, оның қытай қоғамын кемсітуші сипаттамасының мысалдарын атап өтті. Ол Смиттің Америка Құрама Штаттарында барлық қытайларға қатысты "Джон қытайлық" деген сөз тіркесін кеңінен қолдануды өкінішпен қабылдағанын жазды, өйткені бұл барлық қытайлар бірдей және жеке тұлғалары жоқ деген ойды таратты. Мысалы, Тимоти Чик Смиттің жұмысы Қытайдағы көптеген протестанттық миссионерлердің жазбаларында қамтылған "жасырын жамылған расизмді" мысалға келтірді деп жазды. Смит сонымен қатар қытайлық қыздарды нәресте өлтіру практикасына қарсы сөйлегені және жиі назардан тыс қалған бұл практикаға назар аударғаны үшін есінде.