Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оливерио Кастаньеда де Леон (12 қазан 1955 - 20 қазан 1978) - Гватемаланың азаматтық құқықтар үшін күрескен және генерал Ромео Лукас Гарсияның режимі кезінде Гватемала қаласында 23 жасында өлтірілген солшыл студенттік көшбасшы.
Oliverio Castañeda de León (October 12, 1955 – October 20, 1978) was a Guatemalan left wing oriented student leader, who fought for civil rights and was assassinated at the age of 23 in Guatemala City during the regime of General Romeo Lucas García.
Белсенділік
Кастаньеда Гватемала қаласында орта таптық отбасында дүниеге келген. 1975 жылы Гватемаладағы Сан-Карлос университетінің (USAC) экономика кафедрасына оқуға кірісіп, 1978 жылы 22 мамырда бас хатшы болып сайланған USAC студенттер қауымдастығының (Asociación de Estudiantes Universitarios, AEU) белсенді мүшесі болды. Ол саяси іс-шараларға белсене араласты және мемлекет қолдаған адам құқықтары бұзылуына қарсы үкіметке қарсы көптеген наразылық шерулерін ұйымдастырды. 1978 жылы қыркүйекте ол қоғамдық көліктердегі жол ақысының күрт өскеніне наразылық білдіру үшін жалпы ереуіл ұйымдастырды. Үкімет қатаң жауап беріп, ондаған наразыларды тұтқындады және тағы да көп адамды жарақаттады. Үгіт-насихаттың нәтижесінде үкімет наразылардың талаптарымен келісті, соның ішінде қоғамдық көлікке субсидия беру туралы шешім қабылданды. Бұл жеңілдіктер наразылық акцияларды күшейтуі мүмкін деп қорқып, әскери үкімет мемлекет қолдауымен құрылған жарымәскери өлім отрядтарымен бірге Кастаньеда мен басқа да қоғам басшыларына қауіп төндірді. 6 қазанда пошта және телеграф жұмысшылары синдикатының бұрынғы директорын өлім жасағы өлтірді.
Castañeda was born in Guatemala City, into a middle class family. He started attending the Department of Economics at the Universidad de San Carlos de Guatemala (USAC) in 1975, and became a dynamic member of the Students' Association (Asociación de Estudiantes Universitarios, AEU) of the USAC, to which he was elected secretary general on May 22, 1978. He was highly involved in political activities, and organized many protest marches against the government in response to state sponsored human rights violations. In September 1978 he helped organize a general strike to protest sharp increases in public transportation fares. The government responded harshly, arresting dozens of protesters and injuring many more. As a result of the campaign, the government agreed to the protesters' demands, including the establishment of a public transportation subsidy. Fearful that this concession would encourage more protests, the military government, along with state sponsored paramilitary death squads, generated an unsafe situation for Castañeda and other public leaders. On October 6, a former directive of the Mail and Telegraph Workers' Syndicate was assassinated by a death squad.
Құрлық
19 қазанда 1944 жылғы революцияны еске алу үшін дәстүрлі шерудің қарсаңында өзін-өзі коммунистік қарсы армия (Ejército Secreto Anticomunista, ESA) деп атаған 39 азаматқа өлім қаупі төндірілді. Соңғы оқиғаларға байланысты Кастаньеданы қорғау шаралары осы қауіп-қатерлерден бұрын қабылданған болатын. Алайда, ол басқа да басшылармен бірге 20 қазан наурызына қатысуға шешім қабылдады. Шеру үкіметтік сарайдың (Palacio Nacional) жанындағы Parque Centenario-да оқиғасыз аяқталды, онда Кастаньеда сөз сөйлеп, мемлекеттік қауіпсіздік күштері қатысқан адам құқықтары бұзылуын атап өтті. Оның соңғы сөздері: "Олар біздің басшыларымызды өлтіре алады, бірақ халық бар болғанша, революция болады" дегені қайғылы көрініс болды. Сағат 13.00-де ол студенттер тобымен бірге саябақтан шығып, Гватемала қаласының басты көшесі Секса авениданы кесіп өткенде, Паласио Насионалдан бір блок қашықтықта бірнеше атыс басталды, ал бір адам машинадан шығып, Кастаньедаға автоматпен оқ ашты. Соңғысына оқ тиіп, құлап кетті, содан кейін басқа көліктен шыққан тағы бір адам тоқтап, оған шабуыл жасады. Қылмыскерлер қылмыс орнын полиция қызметкерлерінің араласуынсыз қалдырды, Кастаньеда бірнеше өлімге әкелген жарақаттан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Атыс кезінде басқа адамдар да жарақат алды. Соңғы кадр Кастаньеданың басқа да студент басшыларына қатысты ұқсас жағдайларға ұқсас атаулы шабуылдың құрбаны болғанын дәлелдеді және оны үкіметтің USAC-ді бүлікшіл іс-әрекетке айыптау сөзімен байланыстырды.
On October 19, the eve of a traditional march to commemorate the 1944 Revolution, a death threat against 39 citizens was made by the self proclaimed Anti Communist Army (Ejército Secreto Anticomunista, ESA), a list including Oliverio Castañeda's name. Due to the recent events, measures had been adopted to protect Castañeda even before these threats. However, he and other leaders decided to participate in the October 20 March. The march concluded without incidents in the Parque Centenario near the government palace (Palacio Nacional), where Castañeda gave a speech in which he pointed out violations to human rights involving state security forces. The famous final words of his speech, "They can kill our leaders, but as long as there are people, there will be revolution", were tragically visionary. Around 1 p. m., he and a group of students walked away from the park and when they crossed the Sexta Avenida, a major street of Guatemala City, one block away from the Palacio Nacional, several gunshots started, and a man got off a car opening fire with a machine gun against Castañeda. The latter was reached by a bullet and fell, and after that another man coming out of another vehicle stopped and gave him the coup de grâce. The perpetrators left the crime scene without the intervention of any policemen in the surroundings, and Castañeda died shortly after that due to the several lethal wounds. Other people were injured during the shooting. The finishing shot was an evidence that Castañeda had been the victim of a deliberate attack, in the same context as other similar cases affecting student leaders, and was linked to a government speech accusing the USAC of subversive activity.
Салдарлар
Бұл қылмыстың жазасыздығы және мемлекеттік органдардың тергеуді бастамауы Гватемаланың тарихи түсіндіру комиссиясын (Comisión para el Esclarecimiento Histórico, CEH) Кастаньеданың өлімі адам құқықтарын бұзу деп қарастыруға және оған жауапты деп Эстадо-Майор Президентінің Ақпараттық бөлімін болжауға әкелді. Сан-Карлос университетінің студенттер қауымдастығы көп ұзамай "Оливерио Кастаньеда де Леон" Ассоциация студенттер қауымдастығы деп аталды. Ол өлтірілген көшедің бөлігі 2003 жылы оның құрметіне "Оливерио Кастаньеда де Леон" деп аталды. Оливерио Кастаньеданың өлтірілгеніне 30 жыл өткен соң Гватемала президенті Альваро Колом оған елдің ең жоғары марапатын - "Кетзал орденін" тапсырды. Президент Гватемала үкіметінің атынан отбасына кешірім сұрап, былай деді: "Медаль оның өмірінің бір сәтін де қайтара алмайды, бірақ оның өмірін куәландыруға қызмет етеді". Бұл марапатты оның анасы мен басқа да отбасы мүшелері қабылдады.
The impunity of this crime, and the lack of investigation from state authorities led the Guatemalan Historical Clarification Commission (Comisión para el Esclarecimiento Histórico, CEH) to consider Castañeda's death a violation of human rights, and to presume the Intelligence Division of the Estado Mayor Presidencial to be responsible for it. The Universidad de San Carlos's students' association was soon after renamed Asociación de Estudiantes Universitarios" Oliverio Castañeda de León". The segment of the street in which he was killed was renamed "Oliverio Castañeda de León" in his honor in 2003. 30 years after Oliverio Castañeda's murder, the president of Guatemala Alvaro Colom awarded him the country's highest award, the "Orden del Quetzal". The president asked his family for forgiveness on behalf of the Guatemalan government and expressed: "A medal can't bring even a second of his life back, but will serve to give testimony of his life". The award was received by his mother and other members of his family.