Кіріспе

Забур жыры 137 Забур жыры - Забур жырларының 137-ші кітабы. Забур кітабы - Еврей Киелі кітаптарының үшінші бөлімінің бөлігі және Христиандық Ескі Келісімнің кітабы. Бұл жырдың грек тіліндегі Септуагинта мен латын тіліндегі Вульгата аудармаларында қолданылған сандар жүйесі біршама өзгеше болғандықтан, ол 136 - шы Забур жыры деп аталады. Латын тілінде бұл "Super flumina Babylonis" деген атаумен белгілі. Бұл - Бабыл тұтқынында жүрген исраилдіктердің Иерусалим қаласын естеріне түсіріп, аңсаған жыры. Забур еврей, шығыс православие, католик, лютеран, англикан және басқа да протестанттық дәстүрлерде литургияның тұрақты бөлігі болып табылады. Ол ән-күйге жиі қойылып, ән-күйлерде қайта айтылады.

еврейше

Келесі кестеде Забур жырының еврей мәтіні дауыстылармен бірге JPS 1917 аудармасына негізделген ағылшын тіліндегі аудармамен бірге көрсетілген (қазір ол жалпыға ортақ). 2 Елдегі құрма ағаштарында арфаларымызды іліп қоятынбыз. 3 Сөйтіп, бізді тұтқындағандар мен қудалаушылар бізден ән сұрағандай, бізді қуантып: "Сион жырларының бірін бізге айтып беріңдер!" - деп талап етті. 4 Қалай Жаратқан Иенің әнін әндетеміз? Қалай шет елде Жаратқан Иенің әнін әндетеміз? 5 Уа, Иерусалим, егер сені ұмытсам, Оң қолыммен істеген айла-амалдарымды ұмытсам екен! 6 Егер сені есімде сақтамасам, Иерусалимді ең жоғары қуанышым деп санамасам, Тілім аузыма жабысып, Сені ұмытып кетер едім. 7 Уа, Жаратқан Ие, Едомның халқының Иерусалимге қарсы жасаған істерін есіңе түсір! Олар: "Оны қиратыңдар, тіпті іргетасына дейін қиратыңдар!" - деп айқайлаған еді. 8 Бет-бабыл қаласы, сен құрып кетерсің! Бізге істегеніңе сай Сені жазалайтын қандай бақытты! 9 "Басқаларға құлақ аспай, Жаратқан Иенің билігін мойындама! Балаларыңды ұстап алып, жартасқа ұрып-соққандар бақытты!"

Контекст және мазмұны

597 жылы Иерусалимді Набуходоносор II қоршап алғаннан кейін, Яһуда патшалығының тұрғындары Бабылға жер аударылды, олар Бабыл құлағаннан кейін біраз уақытқа дейін тұтқында болды. Бабылдың өзендері - Евфрат өзені, оның қосалқы өзендері және Тигр өзені. 137 - ші Забур жыры яһуди халқының Бабыл тұтқындығында болған кездегі ықыластарын білдіретін ән. Забур жырының тоғыз тармағы Иерусалимге деген құштарлықты, сондай-ақ Киелі қаланың жауларына деген жеккөрушілікті бейнелейді. Раввиндер бұл жырды Еремия пайғамбар жазған деп есептеді, ал Септуагинтаның аудармасында: "Дәуіттің. Еремияның "Қылмысқа түскенде" атты кітабынан.

1-4-аяттар

Забур жырының алғашқы жолдарында жер аударылған исраилдіктердің қайғысы сипатталады, олар өз отандарын еске алып, жылап, арфаларын ағаштарға іліп қояды. Олар "жұрттың арасынан Жаратқан Иеге ән айту" туралы өтінішті қабылдамайды. 1. Жасырын Уа, Құдай, бізді құтқара гөр, Құтқара гөр, бізді құтқара гөр, 2. Қауіпсіздік. Біз арфаларымызды сол жерде өсіп тұрған самырсын ағаштарына іліп қойдық. 3. Өмірлік. Өйткені бізді тұтқынға түсіргендер ән айтуды талап еткен еді. Бізді құртқандар қуанышқа кенелуді талап еткен еді. Олар: " Бізге Сион әнінен ән салып беріңдер! " - деп талап еткен еді. 4. Ауыртпалық Құдайды жат елде қалай мадақтаймыз? Медофидтік жазушы Джозеф Бенсон "бұл бірнеше сөздің сөзсіз қайғылы екенін" айтады. Олар бізді Бабылға алып барып, исраилдіктердің қаңырап бос қалған күйлерін көрсетті. Олар өз елінен қуылған, бейбіт өмірден айырылған, жалған тәңірлерге табынушылардың арасында, шаршап, көңілі күйреген, олар осы сұм судың жағасында тыныш отырады". Оның айтуынша, арфалар туралы айтылған сөздердің "бұрынғы музыкалық аспаптардың барлығына" қатысты екенін және бұл сөздерді әншілердің ғибадатханада ән салған леуіліктер болғанын білдіретінін түсінуге болады.

7-9 тармақтар

Забур жыры зұлымдықпен кек алу туралы пайғамбарлық сөздермен аяқталады. 7. Ауысым. Уа, Жаратқан Ие, Едомның халқының Иерусалимге қарсы жасаған ісін есіңе түсірші! Олар: "Оны қиратыңдар, түп-тамырына дейін қиратыңдар!" - деп айқайлаған еді. 8. Қалай? Уа, Бабыл қаласы, сен құритын боласың! Өзіңе істеген зұлымдықтарыңның есесін қайтаратын әркім бақытты! 9. Қалай? Балаларыңды ұстап алып, тасқа ұрып-соққандар бақытты!

Иудаизм

Бұл жыр әдетте Тиша Б'Ав күні және кейбіреулер Тиша Б'Автың алдындағы тоғыз күн ішінде Иерусалимдегі ғибадатхананың қирауымен еске алады. 137-ші Забур жыры дәстүр бойынша аптаның бір күнінде Біркат Хамазон (Тамақтан кейінгі рақым) алдында айтылады. Алайда, Шаббат және яһуди мерекелерінде, сондай-ақ яһудилердің үйлену тойымен бірге өткізілетін мерекелік тамақта 126 Забур жыры оқылады. 5 және 6-аяттарды әдетте яһудилердің неке салтында ғибадатхананың қирауына қайғырып, шыныны сындырмас бұрын күйеу жігіт айтады. 7-аят Рош Хашана күні Амиданың қайталануында кездеседі. 137-ші Забур - Бресловтық ребе Нахманның Тикун ХаКлалидегі он Забурдың бірі.

Шығыс христиандығы

Шығыс православие шіркеуінде және Византиялық ырым-жырымды қолданатын Шығыс католик шіркеулерінде 137 Забур (Септуагинта нөмірлеуі бойынша 136 Забур деп аталады) Он тоғызыншы Катизманың (Зәбур кітабының бөлімдері) бір бөлігі болып табылады және жыл бойы жұма күні таңертең оқылады, бірақ Жарық апта (Сантаналы жексенбіден кейінгі апта) кезінде ешқандай Забурлар оқылмайды. Ұлы оразаның көп бөлігінде ол бейсенбіде таңертең және жұма күні үшінші сағаттан оқылады, бірақ Ұлы оразаның бесінші аптасында ол сейсенбі күні кешкі аспанда және жұма күні үшінші сағаттан оқылады. Бұл жыр Ұлы ораза басталғанға дейінгі үш жексенбіде Полилеостан кейін таңертең (Ортрос) салтанатты түрде айтылады.

Батыс христиандығы

Бенедикт ережесін ұстанғаннан кейін (530 жылы) католик шіркеуі Super flumina Babylonis-ті Римдік Бревиарийге шаршау күндері арналған. 1962 жылғы Римдік Миссалда "Бұқаралық діни жиырма күн" мейрамының алғашқы аяты - Құтқарылу мейрамына арналған құрбандықтар. Екінші Ватикан соборынан кейін Забур жырының соңғы үш тармағы шіркеу кітаптарынан алынып тасталды, өйткені олардың қатыгездіктері Ізгі хабарға қайшы келеді деп есептелді. Пауыл VI-нің 1970 жылы жариялаған және "Жалпыға арналған форма" деп аталатын үш жылдық мәтіндер циклында бұл Забур жыры B жылы Лаетар жексенбісінде (яғни оразаның төртінші жексенбісінде) оқылады. Католик шіркеуіндегі реформалар сияқты, Канададағы Англикан шіркеуінің 1962 жылғы "Бірлік дұғалар кітабында" да соңғы үш тармақ алынып тасталды. Лютерандықтарда Забур жырына негізделген белгілі бір әнұран Исаның Иерусалимнің жойылуын алдын ала айтып, жоқтау айтқан Ізгі хабармен байланыстырылған.

Аудармалар, мәтіндік нұсқалар мен баптаулар

Бұл жырды көптеген композиторлар музыкаға енгізген. Көптеген аудармаларда соңғы тармақ жоқ. Гимн жазушы Джон Л. Белл осы Забур жырының өзіндік мазмұны туралы былай деп түсіндіреді: "Соңғы тармақ осы әдісте алынып тасталды, өйткені оның көрінеу әуесқой қарғысы уағыздау немесе топтық әңгімеде жақсырақ қарастырылады. Оны ұмытпау керек, әсіресе жер аударылуды, жер алуды, жер мен адамдарды зорлауды ешқашан көрмеген адамдар".

16-18 ғасырлар

Латындық орнатулар ("Super flumina Babylonis") төрт бөлімді мотеттер ретінде Костанцо Феста, Николас Гомберт, Джованни Пьерлуиджи да Палестрина және Орландо Лассус жазды. Филипп де Монте мен Томас Луис де Виктория мәтінді сегіз бөлікке бөлді. Француз бароккосының орнатуларын Генри Дюмон, Марк Антуан Шарпентье, 2 орнату, H.170 (1670) және H.171 H.171 а (? 1670 жылдың аяғында), Чарльз Губерт Гервейс (1723), Мишель Ричард Делаланде С.13 (1686). және Франсуа Жируст (1768). Бұл жырдың неміс тілінде қарама-қарсы айтылған әрі қарама-қарсы айтылған нұсқасы Вольфганг Дахштейннің "Вастерфлюсен Вавилон" атты еңбегінде алғаш рет 1525 жылы басылып шықты. 17 ғасырдың басында жазылған қолжазба және 1660 жылдары басылған дана Дачштейннің Забур жырының нұсқасы ашкенази мәдениетінде қабылданғанын көрсетеді. Дахштейннің әнұранының төрт бөлімді хорлық орнатуларын, басқалары арасында, Иоганн Герман Шен және Генрих Шуц жүзеге асырды. Сондай - ақ, Шюц Лютердің 137 - ші Забур жырының ("An den Wassern zu Babel", SWV 37, Psalmen Davids, Op. 2, 1619), сондай-ақ 1628 жылы алғаш рет басылып шыққан Беккердің Забур кітабына арналған SWV 242 деген басқа да нұсқасы бар. Дахштейннің әнұранына негізделген орган композицияларына Иоганн Адам Рейнкеннің "Вастерфлюсен Вавилон" және Иоганн Себастьян Бахтың "Үлкен он сегіз хор прелюдиясының" бірі кіреді. Саломона Росси (1570-1630) Забур жырын еврейше (עַל נַהֲרוֹת בָּבֶל, Al naharot Bavel) төрт бөлімге бөлді. Мэтью Локктың Super flumina Babylonis мотеті - бұл Забурдың алғашқы тоғыз тармағының кеңейтілген орнауы. Забур жырының алғашқы екі тармағын ағылшын композиторы Филип Хейс музыкалық күйге айналдырған. Уильям Биллингс "Бостонның жоқтаулары" әнұранында британдықтардың Бостонды басып алуын сипаттау үшін мәтінді бейімдеген. Артемий Ведель украин тіліндегі "На реках вавилонских" жырына негізделген екі хорлық концертті жазды.

19 ғасыр

Лорд Байронның "Біз судың жағасында отырып, жыладық" деген 137-ші Забур жырының қара сөздері 1815 жылы оның "Еврейлік мелодиялары" кітабында басылып шықты. Поэзияны басқалармен қоса Исаак Натан (1815) және Сэмюэл Себастьян Уэсли (1834 ж. Поэманы француз тіліне Алексис Полин Париж, ал неміс тіліне Адольф Бёттгер аударды. Неміс тілінде де, "Вавилондықтар Wassern gefangen", Карл Лоуэ (No. 2 - ші бөлімде жазылған. 4, 1823). Тағы бір неміс аудармасын Ферруччо Бусони ("An Babylons Wassern wir weinten" Zwei hebräische Melodien von Lord Byron, BV 202, 1884) жазған. 137-ші Забур жыры Вердидің "Набукко" операсынан (1842) шыққан "Va, pensiero" атты атақты құл хорына шабыт берді. Шарль Валентин Алканның фортепианолық әні Super flumina Babylonis: Парафраза, Оп. 52 (1859) - бұл Забур 137-ші жырдың француз тіліндегі аудармасынан бұрын басылған саздықта. 1861 жылы Чарльз Гуно "Près du fleuve étranger" атты французша псаломның сөзін қайталап жазды. 1866 жылы бұл жағдай Генри Фарнидің мәтіндік нұсқасымен бірге "Бабыл толқыны арқылы: CXXXVII Забур" деп жарияланды. 1863 жылы Габриэль Форе аралас хор мен оркестр үшін Super Flumina Babylonis жазды. Пётр Корнелий 137-ші Забур жырын "Бабел су ағыны" (Op. 13 Жоқ. 2 (1872), Бахтың үшінші ағылшын сюитасының "Сарабандасында". Чех композиторы Антонин Дворжак (1841-1904) 1-5-ші тармақты No. 7 Киелі кітап әндері (1894).

Пайдаланудың тарихи мысалдары

Папа Григорий X 1268-1271 жылы папалық конклавпен сайланғаннан кейін крест жорықтарынан кетер алдында 137-ші Забур жырын келтірді ("Егер сені ұмытсам, Иерусалим, оң қолым өзінің айлакерлігін ұмытсын"). "Құл үшін төртінші шілде деген не?" деген еңбегінде Фредерик Дуглас Рочестердегі әйелдер құлдыққа қарсы қоғамының 4 шілде күні сөйлеген сөзін қарсыластардың яһудилерге шетелде ән айтуды сұраған әрекеттерімен салыстырды.