Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Забурлар кітабының 51-ші тарауы – өкінішті забур.
Book of Psalms, chapter 51
the penitential psalm
51-ші забур, өкінішті забурлардың бірі, Забурлар кітабының 51-ші забуры болып табылады және Англия королі Джеймс нұсқасында былай басталады: «Құдайым, маған рақым ет». Грек тіліндегі Септуагинта және латын тіліндегі Вульгата Библия аудармаларында қолданылатын нөмірлеу жүйесінің сәл өзгешелігіне байланысты, бұл забур 50-ші забур деп аталады. Латын тілінде ол Miserere (ἐλέησόν με ὁ θεός), (Ἥ Ἐλεήμων) деп белгілі, әсіресе музыкалық шығармаларда. Мәтіндегі кіріспеде бұл забур Дәуіт Бат-Шебамен жасаған күнәсін Құдайға мойындап айту үшін жазғанын көрсетеді. Бұл забур яһуди, католик, шығыс православие және протестанттық құлшылықтарының тұрақты бөлігі болып табылады.
Psalm 51, one of the penitential psalms, is the 51st psalm of the Book of Psalms, beginning in English in the King James Version: "Have mercy upon me, O God". In the slightly different numbering system used in the Greek Septuagint and Latin Vulgate translations of the Bible, this psalm is Psalm 50. In Latin, it is known as Miserere, (ἐλέησόν με ὁ θεός) in Ἥ Ἐλεήμων), especially in musical settings. The introduction in the text says that it was composed by David as a confession to God after he sinned with Bathsheba. The psalm forms a regular part of Jewish, Catholic, Eastern Orthodox and Protestant liturgies.
еврейше
Келесі кестеде Забурдың еврей мәтіні дауыстылармен бірге, JPS 1917 аудармасына негізделген ағылшын тіліндегі аудармамен көрсетілген (қазір ол жалпыға қолжетімді). 1 Ламнацэх үшін. Дәуіт Псальмы. 2 Натан пайғамбар оған келгенде, Батшебаға барганнан кейін. 3 Құдайым, рақымыңа қарай маған рақым ет, мейіріміңнің көптігіне қарай жасаған қылмыстарымды жой. 4 Мені күнәларымнан толықтай жу, және күнәларымнан тазарт. 5 Өйткені мен өз қылмыстарымды білемін, және күнәларым маған әрдайым көрінеді. 6 Сенің ғана алдында, Сенің ғана алдында мен күнә жасадым, және Сенің көз алдында жамандық жасадым, Сенің сөздеріңде дұрыс екеніңді көрсету үшін, және Өзіңнің үкіміңде дұрыс екеніңді көрсету үшін. 7 Міне, мен күнәде тудым, және анам мені күнәде ұқты. 8 Өйткені Сен шындықтың ішкі жағында қалайсың, және маған даналықты жүрегімнің тереңінде білдір. 9 Арамнан мені тазарт, және мен қардан да ақ боламын. 10 Мені қуаныш пен шаттыққа кенелт, және Сен сындырған сүйектерім шаттанады. 11 Күнәларымнан Өзіңнің жүзіңді жасыр, және барлық қылмыстарымды жой. 12 Таза жүрек жаса, Құдайым, және маған адал рух сыйла. 13 Маған қарсы түсірме, және Киелі Рухыңды менен алыс қылма. 14 Мені құтқарылуыңның қуанышымен қайта келтір, және адал рух мені қолдасын. 15 Мен қылмыскерлерге Сенің жолдарыңды үйретемін, және күнәкарлар Сенің жаныңа оралады. 16 Қан төгуден мені құтқарт, Құдайым, құтқару Құдайым, және тілім Сенің әділдігіңді жариялайды. 17 Ием, аузымды аш, және аузым Сені мақтайды. 18 Өйткені Сен құрбандыққа көңіл бөлмейсің, әйтпесе мен оны берер едім, және толық өртеуге риза болмайсың. 19 Құдайдың құрбандығы - бұзылған рух, бұзылған және мойынсыңған жүрек, Құдайым, Сен оны жек көрмейсің. 20 Сионға Өзіңнің жақсылығыңмен жарасымды бол, Иерусалимнің қабырғаларын қайта тұрғыз. 21 Сонда Сен әділдіктің құрбандықтарына, толық өртеуге және ұсынысқа риза боласың, Сонда олар Сенің мұржаңа бұқаларды ұсынар.
The following table shows the Hebrew text of the Psalm with vowels alongside an English translation based upon the JPS 1917 translation (now in the public domain). Verse HebrewEnglish translation (JPS 1917) 1 לַמְנַצֵּ֗חַ מִזְמ֥וֹר לְדָוִֽד׃For the Leader. A Psalm of David; 2 בְּֽבוֹא־אֵ֭לָיו נָתָ֣ן הַנָּבִ֑יא כַּאֲשֶׁר־בָּ֝֗א אֶל־בַּת־שָֽׁבַע׃when Nathan the prophet came unto him, after he had gone in to Bath sheba. 3 חׇנֵּ֣נִי אֱלֹהִ֣ים כְּחַסְדֶּ֑ךָ כְּרֹ֥ב רַ֝חֲמֶ֗יךָ מְחֵ֣ה פְשָׁעָֽי׃Be gracious unto me, O God, according to Thy mercy; According to the multitude of Thy compassions blot out my transgressions. 4 (הרבה) [הֶ֭רֶב] כַּבְּסֵ֣נִי מֵעֲוֺנִ֑י וּֽמֵחַטָּאתִ֥י טַהֲרֵֽנִי׃Wash me thoroughly from mine iniquity, And cleanse me from my sin. 5 כִּֽי־פְ֭שָׁעַי אֲנִ֣י אֵדָ֑ע וְחַטָּאתִ֖י נֶגְדִּ֣י תָמִֽיד׃For I know my transgressions; And my sin is ever before me. 6 לְךָ֤ לְבַדְּךָ֨ ׀ חָטָאתִי֮ וְהָרַ֥ע בְּעֵינֶ֗יךָ עָ֫שִׂ֥יתִי לְ֭מַעַן תִּצְדַּ֥ק בְּדׇבְרֶ֗ךָ תִּזְכֶּ֥ה בְשׇׁפְטֶֽךָ׃Against Thee, Thee only, have I sinned, And done that which is evil in Thy sight; That Thou mayest be justified when Thou speakest, And be in the right when Thou judgest. 7 הֵן־בְּעָו֥וֹן חוֹלָ֑לְתִּי וּ֝בְחֵ֗טְא יֶחֱמַ֥תְנִי אִמִּֽי׃Behold, I was brought forth in iniquity, and in sin did my mother conceive me. 8 הֵן־אֱ֭מֶת חָפַ֣צְתָּ בַטֻּח֑וֹת וּ֝בְסָתֻ֗ם חׇכְמָ֥ה תוֹדִיעֵֽנִי׃Behold, Thou desirest truth in the inward parts; make me, therefore, to know wisdom in mine inmost heart. 9 תְּחַטְּאֵ֣נִי בְאֵז֣וֹב וְאֶטְהָ֑ר תְּ֝כַבְּסֵ֗נִי וּמִשֶּׁ֥לֶג אַלְבִּֽין׃Purge me with hyssop, and I shall be clean; wash me, and I shall be whiter than snow. 10 תַּ֭שְׁמִיעֵנִי שָׂשׂ֣וֹן וְשִׂמְחָ֑ה תָּ֝גֵ֗לְנָה עֲצָמ֥וֹת דִּכִּֽיתָ׃Make me to hear joy and gladness; that the bones which Thou hast crushed may rejoice. 11 הַסְתֵּ֣ר פָּ֭נֶיךָ מֵחֲטָאָ֑י וְֽכׇל־עֲוֺ֖נֹתַ֣י מְחֵֽה׃Hide Thy face from my sins, and blot out all mine iniquities. 12 לֵ֣ב טָ֭הוֹר בְּרָא־לִ֣י אֱלֹהִ֑ים וְר֥וּחַ נָ֝כ֗וֹן חַדֵּ֥שׁ בְּקִרְבִּֽי׃Create me a clean heart, O God; and renew a stedfast spirit within me. 13 אַל־תַּשְׁלִיכֵ֥נִי מִלְּפָנֶ֑יךָ וְר֥וּחַ קׇ֝דְשְׁךָ֗ אַל־תִּקַּ֥ח מִמֶּֽנִּי׃Cast me not away from Thy presence; and take not Thy holy spirit from me. 14 הָשִׁ֣יבָה לִּ֭י שְׂשׂ֣וֹן יִשְׁעֶ֑ךָ וְר֖וּחַ נְדִיבָ֣ה תִסְמְכֵֽנִי׃Restore unto me the joy of Thy salvation; and let a willing spirit uphold me. 15 אֲלַמְּדָ֣ה פֹשְׁעִ֣ים דְּרָכֶ֑יךָ וְ֝חַטָּאִ֗ים אֵלֶ֥יךָ יָשֽׁוּבוּ׃Then will I teach transgressors Thy ways; and sinners shall return unto Thee. 16 הַצִּ֘ילֵ֤נִי מִדָּמִ֨ים ׀ אֱֽלֹהִ֗ים אֱלֹהֵ֥י תְשׁוּעָתִ֑י תְּרַנֵּ֥ן לְ֝שׁוֹנִ֗י צִדְקָתֶֽךָ׃Deliver me from bloodguiltiness, O God, Thou God of my salvation; so shall my tongue sing aloud of Thy righteousness. 17 אֲ֭דֹנָי שְׂפָתַ֣י תִּפְתָּ֑ח וּ֝פִ֗י יַגִּ֥יד תְּהִלָּתֶֽךָ׃O Lord, open Thou my lips; and my mouth shall declare Thy praise. 18 כִּ֤י ׀ לֹא־תַחְפֹּ֣ץ זֶ֣בַח וְאֶתֵּ֑נָה ע֝וֹלָ֗ה לֹ֣א תִרְצֶֽה׃For Thou delightest not in sacrifice, else would I give it; Thou hast no pleasure in burnt offering. 19 זִ֥בְחֵ֣י אֱלֹהִים֮ ר֤וּחַ נִשְׁבָּ֫רָ֥ה לֵב־נִשְׁבָּ֥ר וְנִדְכֶּ֑ה אֱ֝לֹהִ֗ים לֹ֣א תִבְזֶֽה׃The sacrifices of God are a broken spirit; a broken and a contrite heart, O God, Thou wilt not despise. 20 הֵיטִ֣יבָה בִ֭רְצוֹנְךָ אֶת־צִיּ֑וֹן תִּ֝בְנֶ֗ה חוֹמ֥וֹת יְרוּשָׁלָֽ͏ִם׃Do good in Thy favour unto Zion; build Thou the walls of Jerusalem. 21 אָ֤ז תַּחְפֹּ֣ץ זִבְחֵי־צֶ֭דֶק עוֹלָ֣ה וְכָלִ֑יל אָ֤ז יַעֲל֖וּ עַל־מִזְבַּחֲךָ֣ פָרִֽים׃Then wilt Thou delight in the sacrifices of righteousness, in burnt offering and whole offering; Then will they offer bullocks upon Thine altar.
"Кинг Джеймс" аудармасы
Уа, Құдай, рақымыңмен маған рақым ет, Мейірімділігіңнің шексіздігіне орай, күнәларымды жой. Мені күнәларымнан толық тазарт, және күнәлімнен тазартыр. Өйткені мен күнәларымды мойындаймын, және күнәлім әрқашан көз алдымда. Сенің ғана алдында, Сенің ғана қарсыңда күнә жасадым, және осы жамандықты Сенің көз алдында істедім. Осылайша, Сен сөзіңде дұрыс шығып, үкіміңде әділ боласың. Міне, мен күнәде жаратылдым, және анам мені күнәмен жүкті болғанда дүниеге әкелді. Міне, Сен іштен шынайылықты қалайсың, және жасырын жерде маған даналықты білдіресің. Мені иссоппен тазарт, сонда мен таза боламын, мені жу, сонда мен қардан да ақ боламын. Маған қуаныш пен шаттықты естірте гөр, Сен сындырған сүйектерім қуансын. Күнәларымнан Өзіңнің жүзіңді жасыр, және барлық күнәларымды жой. Менде таза жүрек жарат, Құдай, және ішімде тура рухты жаңарт. Мені Өзіңнің алдынан қумай гөр, және Өзіңнің қасиетті рухыңды менің ішімнен алып қойма. Мені құтқаруыңның қуанышын маған қайтар, және Өзіңнің еркіңмен мені қолда. Содан кейін мен бұзықтарға Сенің жолдарыңды үйретемін, және күнәкарлар Сенің жаныңа қайтады. Мені қан төгуден құтқар, Құдай, сен, құтқарушы Құдайым, және тілім Сенің туралығыңды жоғары дауыспен айтады. Ием, ернімді аш, және аузым Сенің мақтауыңды білдірсін. Өйткені Сен құрбандық қаламайсың, әйтпесе мен оны берер едім, және тостаған құрбандықтан ләззат алмайсың. Құдайдың құрбандықтары – бұзылған рух, бұзылған және қайғылы жүрек, Құдай, Сен оны жек көрмейсің. Сионға Өзіңнің жақсылығыңмен жақсылық жаса, Иерусалимнің қабырғаларын сал. Содан кейін Сен туралықтың құрбандықтарынан ләззат аласың, тостаған құрбандықтан және толықтай өртелетін құрбандықтан. Содан кейін олар Сенің мұражайыңа бұқаларды шалып ұсынады.
Have mercy upon me, O God, according to thy lovingkindness: according unto the multitude of thy tender mercies blot out my transgressions. Wash me thoroughly from mine iniquity, and cleanse me from my sin. For I acknowledge my transgressions: and my sin is ever before me. Against thee, thee only, have I sinned, and done this evil in thy sight: that thou mightest be justified when thou speakest, and be clear when thou judgest. Behold, I was shapen in iniquity; and in sin did my mother conceive me. Behold, thou desirest truth in the inward parts: and in the hidden part thou shalt make me to know wisdom. Purge me with hyssop, and I shall be clean: wash me, and I shall be whiter than snow. Make me to hear joy and gladness; that the bones which thou hast broken may rejoice. Hide thy face from my sins, and blot out all mine iniquities. Create in me a clean heart, O God; and renew a right spirit within me. Cast me not away from thy presence; and take not thy holy spirit from me. Restore unto me the joy of thy salvation; and uphold me with thy free spirit. Then will I teach transgressors thy ways; and sinners shall be converted unto thee. Deliver me from bloodguiltiness, O God, thou God of my salvation: and my tongue shall sing aloud of thy righteousness. O Lord, open thou my lips; and my mouth shall shew forth thy praise. For thou desirest not sacrifice; else would I give it: thou delightest not in burnt offering. The sacrifices of God are a broken spirit: a broken and a contrite heart, O God, thou wilt not despise. Do good in thy good pleasure unto Zion: build thou the walls of Jerusalem. Then shalt thou be pleased with the sacrifices of righteousness, with burnt offering and whole burnt offering: then shall they offer bullocks upon thine altar.
Иудаизм
Забурдың 51-ші жырының бірнеше тармақтары еврейлердің діни қызметтерінде үнемі оқылады. 3, 4, 9, 13, 19, 20 және 21-аяттар (иврит тілінде) Селихот кезінде айтылады. 9, 12 және 19-аяттар Йом Кипур қарсаңында Кол Нидрей қызметіне дейін Тефилат Зәкка барысында оқылады. 17-аят, «Ием, ернімді аш», барлық дұғаларда Амидаға кіріспе ретінде оқылады. 20-аятты ашкенази еврейлері Шаббат және Йом Тов күндері таңертең Сефер Тораны кітаптан шығару алдында оқиды; ол Симхат Торада кітапты ашу алдында оқылатын Атах Хораиса («Сен көрсетілдің») дұғасында да оқылады. Сефард діни рәсімдерінде 51-ші Забур Йом Кипур түнінде оқылатын қосымша Забурлардың бірі болып табылады. 4-аят Суккот мерекесіндегі Ушпизин рәсімінің бір бөлігі. Ол кешірім тілеу үшін дұға ретінде де оқылады.
Several verses from Psalm 51 are regular parts of Jewish liturgy. Verses (in Hebrew) 3, 4, 9, 13, 19, 20, and 21 are said in Selichot. Verses 9, 12, and 19 are said during Tefillat Zakkah prior to the Kol Nidrei service on Yom Kippur eve. Verse 17, "O Lord, open my lips", is recited as a preface to the Amidah in all prayer services. Verse 20 is said by Ashkenazi Jews before the removal of the Sefer Torah from the ark on Shabbat and Yom Tov morning; it is also said in the Atah Horaisa ("You have been shown") prayer recited before opening the ark on Simchat Torah. In the Sephardi liturgy, Psalm 51 is one of the additional psalms recited on Yom Kippur night. Verse 4 is part of the Ushpizin ceremony on Sukkot. It is also recited as a prayer for forgiveness.
Жаңа Келісім
4-тарау Римдіктерге жазылған хатта келтірілген.
Verse 4 is quoted in Romans .
Шығыс және шығыс православиесі
Шығыс православие және грек-католик шіркеулерінде ең көп қолданылатын 50-ші Забур (Септуагинта бойынша нөмірлеу) грек тілінде Ἥ Ἐλεήμων (He Eleḯmon) деп аталады және грек тілінде Ἐλέησόν με, ὁ Θεός (Eléïsón me, o Theós) сөздерімен басталады. Күнделікті құлшылықта ол үш бөлімде (кешкі, таңертеңгі және орталық) оқылады. Қасиетті литургияда диакон Proskomedie аяқталысымен, сонымен қатар "шайтанды өлтіру" деп те аталатын осы рәсім кезінде, шіркеудің барлық бөлігін құрбандыққа шашқанда оқиды. Бұл көптеген қасиетті тағылымдар мен қызметтердің құрамына кіреді, әсіресе, Өкініш сыры кезінде, тәубе дұғасы ретінде. Копт шіркеуінің сағат кітабы – Агпеяда ол күнделікті құлшылықтың әр бөлігінде күнәдан тазару және тәубе ету дұғасы ретінде оқылады.
The most frequently used psalm in the Eastern Orthodox and Greek Catholic Churches, Psalm 50 (Septuagint numbering) it is called in the Greek language Ἥ Ἐλεήμων He Eleḯmon, and begins in Greek Ἐλέησόν με, ὁ Θεός Eléïsón me, o Theós. In the Daily Office it is recited in each of three aggregates (evening, morning and noonday). In the Divine Liturgy it is recited by the deacon while he censing the entire church at the conclusion of the Proskomedie, which is also known as killing Satan. It is also a part of many sacraments and other services, notably, as a penitential psalm, during the Mystery of Repentance. In the Agpeya, the Coptic Church's book of hours, it is recited at every office throughout the day as a prayer of confession and repentance.
Католик шіркеуі
Батыс христиандығында 51-ші псалом (масореттік нөмірлеу бойынша) діни қызметтерде де қолданылады. Католик шіркеуінде дін қызметкері, мойынұзар адамға, тәубе еткеннен кейін, жаза ретінде осы псаломды оқуға тапсыруы мүмкін. Псаломның 7-тарауы дәстүрлі түрде дін қызметкері қасиетті суды қауымға шашығанда айтылады, бұл латын тілінде "Asperges me" деп аталатын рәсім. Бұл үшін дін қызметкері оң қолында аспергилл ұстаса, ал жас дін қызметкері (аколит) басқадай ыдыс, сондай-ақ асперзорий немесе ситула деп аталатын су сақтайтын ыдысты ұстайды. Бұл сілтеме, алғашқы Пасхада есепті қанды есік жақтауларына жағу үшін ырысқос қолданылған еді, еске салады және Құрбандық ретіндегі Құрбандыққа ерекше маңыз береді. Діни қызметте бұл псалом дәстүрлі түрде барлық күнделікті дұғаларда (ферияларда) Лаудс кезінде оқылды; 1911 жылғы реформа осы қолданысты Адвент, Септуагесима және Ұзақ Ораза күндерімен, сондай-ақ Септуагесима жексенбісінен Пальма жексенбісіне дейінгі жексенбілермен және Адвент, Ұзақ Ораза және қыркүйек айындағы күндермен шектеді. Бұл псалом апталық дұға циклінің бір бөлігі ретінде сәрсенбі күні таңертең оқылады. Сағаттар Литургиясында ол әр жұма сайын Лаудс (Таң дұғасы) кезінде оқылады. Псаломның 17-тарауынан алынған бөлік жиі шақыру антифоны ретінде қолданылады. 51-ші псаломның бөліктері Күл жексенбісінде және басқа да күндерде Жаңа Ортақ Лекционарийде де, Рим-католик Лекционарийінде де жауапты псалом ретінде қолданылады.
In Western Christianity, Psalm 51 (using the Masoretic numbering) is also used liturgically. In the Catholic Church this psalm may be assigned by a priest to a penitent as a penance after Confession. Verse 7 of the psalm is traditionally sung as the priest sprinkles holy water over the congregation before Mass, in a rite known as the Asperges me, the first two words of the verse in Latin. For this, the priest uses an aspergillum, held in the right hand, while an acolyte holds a pail, also called aspersorium or situla. This reference lends a striking significance to the Mass as Sacrifice, given that Hyssop was used for the smearing of blood on the lintels at the first Passover. In the Divine Office, it was traditionally said at Lauds on all ferias; the 1911 reform restricted this use to the ferias of Advent, Septuagesima, and Lent, as well as the Sundays from Septuagesima Sunday to Palm Sunday inclusive and the ember days of Advent, Lent, and September. It is otherwise said as part of the weekly cycle on Wednesday at Matins. In the Liturgy of the Hours, it is prayed during Lauds (Morning Prayer) every Friday. A section of verse 17 is often used as the invitatory antiphon the Liturgy of the Hours. Parts of Psalm 51 are used as a responsorial psalm in both the Revised Common Lectionary and the Roman Catholic Lectionary on Ash Wednesday and on other days.
Өтірік айту
Католик шіркеуінде әрбір оқылысына 3 жылдық кешірім, ал дұғаны бір ай бойы оқыса, толық кешірім беріледі. Бұл кешірім тазару орнындағы жандардың құтылуы үшін де қолданылуы мүмкін.
In the Catholic Church there is a 3 year indulgence for each recitation and a plenary indulgence if the prayer is recited for a month. The indulgence can also be spent in favor of the souls in Purgatory.
Жалпыға ортақ дұғалар кітабы
Англия шіркеуінің жалпы дұғалар кітабында бұл псалом айдың оныншы күні таңертең оқылуы тиіс деп белгіленген.
In the Church of England's Book of Common Prayer, this psalm is appointed to be read on the morning of the tenth day of the month.
Ағылшын тіліндегі жалпы заң
Мизерере ғасырлар бойы оқу білімін анықтау үшін сот тәжірибесінде пайдаланылды. Бұл практика бастапқыда айыпталушының дін қызметкері екенін дәлелдеу арқылы, оның тек рухани соттардың қарауына жататынын, ал азаматтық соттардың билігіне бағынбайтынын мәлімдеу мүмкіндігі ретінде пайда болды. Бұл "рухани жағдайға сүйену" деп аталды. Сауаттылықты тексеру үшін дәстүрлі түрде қолданылған Киелі кітаптан алынған үзінді – 51-ші псаломның бірінші тағасы болды. Осылайша, осы псаломды жатқа білген сауатсыз адам да рухани жағдайға сүйену құқығын иелене алды, ал 51-ші псалом "өмірлік таға" деп аталды, себебі оны білу адамды өлім жазасынан – азаматтық соттан, рухани сотқа көшіру арқылы өмірін сақтап қалуға мүмкіндік берді, онда сот процесінің әдістері де, жазалар да жеңілірек болды, мысалы, тәуба жазасы тағайындалатын.
The Miserere was used for centuries as a judicial test of reading ability. This practice began as a means by which a defendant could claim to be a clergyman, and thus subject only to ecclesiastical courts and not subject to the power of civil courts. This was called pleading the benefit of clergy. The Biblical passage traditionally used for the literacy test was the first verse of Psalm 51. Thus, an illiterate person who had memorized this psalm could also claim the benefit of clergy, and Psalm 51 became known as the "neck verse" because knowing it could save one's neck by transferring one's case from a secular court, where hanging was a likely sentence, to an ecclesiastical court, where both the methods of trial and the sentences given were more lenient, for example, a sentence of penance.
Медицинада
7-тарақтың "Мені ізоппен тазарт, сонда таза боламын" деген сөзі – пенициллиннің алғашқы көзі, пенициллиннің медициналық қолданылуының ерте мысалы деп саналады. Орта ғасырлардан бері (және медициналық әдебиетте 16 ғасырдан бастап жазылған) кейбір адамдар псалмдағы жалбарыныш пен мойынсұнуды фекальдық құсудан зардап шегетін науқастың ауыруы мен бейшаралығымен байланыстырған. Бұл жағдай 3-тарақтағы ("Miserere mei, Deus, secundum misericordiam tuam") сөздерден шабыттанған "Miserere mei" немесе "Miserere" деген қарапайым атаумен белгілі болды. Бұл симптом ішек кедергісінің жиі кездесетін көрінісі болып табылады, және шұғыл хирургиялық араласпаса, науқастың өліміне алып келеді.
It has been suggested that verse 7 "Purge me with hyssop, and I shall be clean:" is an early example of the medical use of Penicillium, the initial source of penicillin. Possibly since the Middle Ages (and recorded in medical literature as early as the 16th century), the supplication and submission conveyed in the psalm has been linked by some common people with the pain and despair of a patient suffering from fecal vomiting, which received the vulgar name "Miserere mei" or "Miserere", inspired by verse 3 ("Miserere mei, Deus, secundum misericordiam tuam"). The condition is a common symptom of intestinal obstruction, which, without urgent surgical treatment, precedes the patient's death.
Музыкалық күйлер
Miserere Екінші Ватикандық соборға дейін католиктік литургиялық музыкада жиі қолданылатын мәтін болды. Tenebrae-де жиі орындалатын көптеген нұсқалары қарапайым фалсоборд стилінде жазылған. Ренессанс дәуірінде көптеген композиторлар оған күй жазды. 1480 жылдарға жататын ең ерте полифониялық нұсқасын Феррарадағы Эсте сарайында қызмет еткен Иоганнес Мартини жазған. Жоскин де Пренің 1503/1504 жылдары Феррарада жазылған кеңейтілген полифониялық нұсқасы, бес жыл бұрын өртеуге берілген Жироламо Савонароланың «Infelix ego» түрмелік медитациясынан шабыттанған болуы мүмкін. Кейін, 16 ғасырда Орланд де Лассус өзінің Өкініш Забурларының бір бөлігі ретінде күрделі нұсқа жазды, ал Палестрина, Андреа Габриели, Джованни Габриели және Карло Гесуальдо да нұсқалар жазды. Генрих Шюц 53-ші Забурды неміс тілінде, «Erbarm dich mein, o Herre Gott», SWV 150, Беккер Забур жинағының бөлігі ретінде жазды, алғаш рет 1628 жылы жарық көрді. Антонио Вивальди бір немесе бірнеше нұсқа жазған болуы мүмкін, бірақ олардың барлығы жоғалып кетті, тек екі кіріспе мотет сақталды. Miserere-нің ең танымал нұсқаларының бірі – Рим мектебінің композиторы Грегорио Аллегридің 17 ғасырлық нұсқасы. Көпке тараған әңгімеге сүйенсек, он төрт жастағы Вольфганг Амадей Моцарт бұл шығарманы 1770 жылдың 11 сәуірінде бір рет тыңдап, сол түні үйіне қайтқаннан кейін жадынан бүкіл ноталарын жазып алған. Финалдық хордың тоғыз дауысты гармониядан тұратыны, бес дауысты хор мен төрт дауысты хордың бір уақытта орындалуы жас Моцарттың музыкалық генийін көрсетеді. Алайда, осы оқиғаның жалғыз куәсі – Леопольд Моцарттың 1770 жылдың 14 сәуірінде әйеліне жазған хаты, және оның растығына күмән туды, себебі Miserere 1764-65 жылдары Моцартқа таныс болған Лондон қаласында да белгілі болған. Бұл шығарма Уильям Смит Рокстроның қате жазуынан кейін, жоғары тіркемеде көптеген жоғары C ноталары бар екені үшін де танымал. Бұл түзетуге алынған нұсқа, дегенмен, өте танымал және жиі жазылады. Төрт нұсқаны Марк-Антуан Шарпентье (H.157, H.173, H.219, H.193, H.193a) жазды. Луи-Николас Клерамбо солистер, хор және континуо (орган) үшін Miserere жазды (күні белгісіз). Шарль Губер Гервайз бір Miserere (1723–1744), Себастьен де Броссар 1688–89 жылдары бір Miserere, Андре Кампра 1726 жылы бір Miserere, ал Мишель Ришар де Лаланд (S.15, S.27, S.87, S.41/2, S.32/17, S.6/3), Франсуа Жиру, бес Miserere, Костанцо Феста, Иоганн Себастьян Бах, Джованни Баттиста Перголези және Саверио Селекки де жазды. Ян Дисмас Зеленка екі күрделі нұсқа жазды (ZWV 56 және ZWV 57). Miserere-ге ерекше композициялар жазған қазіргі композиторлардың қатарында Майкл Найман, Арво Пярт және Джеймс Макмиллан бар. Халық музыкасындағы сілтемелерге Мартириум (1994) альбомынан "Mercy Lord" әні, Funeral Mist тобының "In Manus Tuas" (Salvation 2003), Джон Форманның "White As Snow" (Winter 2008), Mac Powell-дың "Restore To Me" әні кіреді. 2024 жылы голланд композиторы Аннамике Лустенхоувер арпамен сүйемелдеумен аралас төрт дауысты хорға арналған нұсқасын аяқтады. 12–13-ші тармақтар еврейлердің рухани әндері ретінде музыкаға қойылған. Бұл ән "Лев Тахор" ("Таза жүрек") деп аталады және әдетте Сеуда Шлишитте (үшінші шаббат мезгілінде) орындалады.
The Miserere was a frequently used text in Catholic liturgical music before the Second Vatican Council. Most of the settings, which are often used at Tenebrae, are in a simple falsobordone style. During the Renaissance many composers wrote settings. The earliest known polyphonic setting, probably dating from the 1480s, is by Johannes Martini, a composer working in the Este court in Ferrara. The extended polyphonic setting by Josquin des Prez, probably written in 1503/1504 in Ferrara, was likely inspired by the prison meditation Infelix ego by Girolamo Savonarola, who had been burned at the stake just five years before. Later in the 16th century Orlande de Lassus wrote an elaborate setting as part of his Penitential Psalms, and Palestrina, Andrea Gabrieli, Giovanni Gabrieli, and Carlo Gesualdo also wrote settings. Heinrich Schütz set Psalm 53 in a metred version in German, "Erbarm dich mein, o Herre Gott", SWV 150, as part of the Becker Psalter, first published in 1628. Antonio Vivaldi may have written one or more settings, but such composition(s) have been lost, with only two introductory motets remaining. One of the best known settings of the Miserere is the 17th century version by Roman School composer Gregorio Allegri. According to a popular story, Wolfgang Amadeus Mozart, aged only fourteen, heard the piece performed once, on April 11, 1770, and after going back to his lodging for the night was able to write out the entire score from memory. That the final chorus comprises a nine part harmony, with a five voice choir and a four voice choir singing simultaneously, underscores the prodigiousness of the young Mozart's musical genius. However, the only source of this story is a letter written by Leopold Mozart to his wife on April 14, 1770: and doubt has been cast on it, owing to the fact that the Miserere was known in London, which Mozart had visited in 1764 65. The piece is also noteworthy in having been transcribed erroneously by William Smith Rockstro as having numerous high Cs in the treble part. This interpolated version is nevertheless extremely popular and widely recorded. Four settings were written by Marc Antoine Charpentier (H.157, H.173, H.219, H.193 H.193 a). Louis Nicolas Clérambault set one Miserere for soloists, chorus and continuo (organ) (date unknown). Charles Hubert Gervais set one Miserere (1723 1744), Sébastien de Brossard set one Miserere in 1688 89, André Campra set one Miserere in 1726 and many by Michel Richard de Lalande (S.15, S.27, S.87, S.41/2, S.32/17, S.6/3), François Giroust, set 5 Miserere, Costanzo Festa, Johann Sebastian Bach, Giovanni Battista Pergolesi and Saverio Selecchy. Jan Dismas Zelenka wrote two elaborate settings (ZWV 56 and ZWV 57). Modern composers who have written notable settings of the Miserere include Michael Nyman, Arvo Pärt, and James MacMillan. References in secular popular music include the Antestor song "Mercy Lord", from the album Martyrium (1994), "In Manus Tuas" (Salvation 2003) by the group Funeral Mist, "White As Snow" (Winter 2008) by Jon Foreman, the song "Restore To Me" by Mac Powell Begin 2024 the Dutch women composer Annemieke Lustenhouwer completed a version for mixed four part choir with harp accompaniment. Verses 12–13 have been set to music as a popular Jewish inspirational song. Titled Lev Tahor ("A pure heart"), this song is commonly sung at Seudah Shlishit (the third Shabbat meal).