Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының жауынгерлерінің конфедерация партизандарымен қырғын Америка Құрама Штаттарының Азамат соғысы кезінде болған оқиға. Централия қырғын - Америка Құрама Штаттарының Азамат соғысы кезінде болған оқиға. Онда 24 қарусыз АҚШ армиясының сарбаздары тұтқындалып, 1864 жылы 27 қыркүйекте Миссури штатының Централия қаласында конфедерация партизандарының басшысы Уильям Т. Андерсон бастаған топ өлтірді. Болашақтағы заңсыз Джесси Джеймс партизандардың қатарында болды. Одан кейінгі Централия шайқасында АҚШ армиясының үлкен атлы жаяу әскері Андерсонды ұстауға тырысты, бірақ олардың барлығы дерлік шайқаста қаза тапты.

Өмірбаян

1864 жылы Конфедеративтік штаттардың әскери күштері тез нашарлап бара жатқан жағдайға тап болып, Миссуридің солтүстік бөлігіне шабуыл жасады. Оның басшысы генерал Стерлинг Прайс және оның Миссури штатының күзетшісі болды. Мақсаты - Сент-Луисті және Джефферсон қаласындағы штаттық Капитолийді басып алу арқылы 1864 жылғы президенттік сайлауға ықпал ету. Оның стратегиясының бір бөлігі ретінде Прайс партизандық соғысты, әсіресе темір жолдарды бұзғанды көтермеледі. "Қанды Билл" Андерсон мен оның партизандар тобы қатысқандардың арасында болды. 1864 жылдың 23 қыркүйегінде Андерсон Миссуридің Бун округіне, Рошпорттан жеті шақырым шығысқа қарай, шайқасқа түсті. Оның адамдары 11 АҚШ әскерисін және 3 қара нәсілді азаматты өлтірді. АҚШ сарбаздары жауап ретінде келесі күні Рошпорттағы бір үйде тұтқындалған Андерсонның алты адамын атып өлтірді. Сондай-ақ, 24 қыркүйекте Андерсон АҚШ-қа жақтас Файет қаласына шабуыл жасады, бірақ шабуыл сәтсіз аяқталды. Андерсонның 13 адамы қаза тауып, 30-дан астамы жараланды. Тек бір АҚШ сарбазы қаза тауып, екеуі жараланды.

Қазалау

27 қыркүйек күні таңғы сағат 9:00-де Андерсон 80 партизанмен, кейбіреулері ұрланған АҚШ армиясының киім-кешегін киіп, Солтүстік Миссури теміржолын кесіп тастау үшін Централияға аттанды. Партизандар қаланы тонаған, ұрланған аяқкиімнен виски ішкен. Андерсон Солтүстік Миссури темір жолының жолын тосқауылдады, бұл жақындап келе жатқан пойыздың инженері кеш болғанша түсінбеді, өйткені ол көрген адамдар көк киім киген. Партизандар пойызға кіріп, 125 жолаушыны бейбіт тұрғындар мен сарбаздарға бөліп берді. Барлығы 24 АҚШ сарбазы болды, барлығы Атланта шайқасынан кейін демалыста болды және Миссуридің солтүстік-батысындағы немесе Айованың оңтүстік-батысындағы үйлеріне бет алды. АҚШ-тың сарбаздарына қаруды ұстап, киімдерін шешіп алуға бұйрық берілді. Андерсон офицерді шақырғанда, сержант Томас Гудман алға шықты, қалғандары аман қалу үшін оны атып өлтіруді күтті. Оның орнына Андерсонның адамдары Гудманды елемей, басқаларды атып өлтіре бастады. Андерсонның адамдары мәйіттерді қиып, бас сүйегін алып тастады. Содан соң олар пойызға от қойып, оны Миссури штатының Стерджон қаласына қарай жүгірткізеді. Олар қойманы өртеп, қаладан қашып кетті. Сержант Гудман Андерсонның бұйрығы бойынша тұтқынға алынды; кейіннен оны АҚШ әскерлері тұтқындаған Андерсонның адамдарының біріне айырбастау жоспарланған еді. Гудман партизандардың тұтқындарында он күн болды, бірақ олар түнде Миссури өзенінен Рошпортқа жақын жерде өтпек болып қашып кетті.

Централия шайқасы

Сағат 15:00-де АҚШ армиясының майоры Эндрю Верн Эмен Джонстон, әскери тәжірибесі жоқ бұрынғы мектеп мұғалімі, жаңадан құрылған 39-Миссури жаяу әскер полкінің 146 адамын бастап, Централияға аттанды. Қала тұрғындары Джонстонға Андерсонның кем дегенде 80 қарулы адамы бар екенін ескертті, бірақ Джонстон өз адамдарын қуып кетті. Көп ұзамай америкалық сарбаздар партизандармен кездесіп, Джонстон олармен жаяу соғысуға шешім қабылдады. Джонстон өз адамдарына аттан түсіп, майданға шығуға бұйрық берді. Кейін Джонстон оны сынап көреді. Андерсонның адамдары оған атпен шабуыл жасап жауап берді. Енфилд мылтықтарымен қаруланған АҚШ жауынгерлері револвері бар партизандарға қарсы тұра алмады. Джонстонның алғашқы атқан соққысы бірнеше партизанды өлтірді, бірақ оның адамдары басып кетті. Олардың көбісі қашып кетуге тырысқан кезде атып түсірілді. Фрэнк Джеймстің айтуынша, оның інісі Джесси майор Джонстонды өлтірген. 147 американдық сарбаздың 123-і шайқаста қаза тауып, тек біреуі жараланды. Конфедерация күштері үш адамын жоғалтып, он адам жарақат алды.

Салдары

1864 жылы 28 қыркүйекте АҚШ армиясының генералы Уильям Роузкрансқа жазған хатында АҚШ бригадир-генералы Клинтон Б. Фиск қаза үшін халықты жоюды және қиратуды ұсынды: