Кіріспе

Pfalz D. III - Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Luftstreitkräfte (Императорлық неміс әуе қызметі) қолданған ұшақ. D. III - бұл Pfalz Flugzeugwerke компаниясының алғашқы ірі жобасы. Жалпы алғанда, қазіргі Альбатрос пен Фокер ұшақтарына қарағанда төмен деп саналса да, Д. III 1917 жылдың аяғынан 1918 жылдың ортасына дейін Ягдстаффелн кеңінен қолданылды. Ол соғыс аяқталғанға дейін оқу-жаттығу ұшағы ретінде қызмет етті.

Жобалау және әзірлеу

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Pfalz Flugzeugwerke Morane Saulnier моноплан жобаларын лицензия бойынша өндірді. Бұл ұшақтар әскери қызметке Pfalz A және E сериялары ретінде енгізілді. 1916 жылдың қыркүйегінде Пфальц 20 Roland D. I және 200 Roland D. II истребительінің біріншісін лицензия бойынша шығара бастады. 1916 жылы қарашада Пфальц Flugzeugbau Friedrichshafen GmbH компаниясынан Рудольф Герингерді жалдады. Пфальцтың жаңа бас инженері ретінде Герингер бірден бастапқы ұшақ жобалау жұмысына кірісті. Нәтижесінде 1917 жылы сәуір айында D. III пайда болды. Роландтар сияқты D. III де фанерадан жасалған монокок фюзеляжын қолданды. Екі қабаттан жасалған жіңішке фанералық таспалар қалыпқа қойылып, фюзеляж қабығының жартысын құрады. Содан соң фюзеляждың жартысы біріктіріліп, матамен қапталып, тоңазытқышпен жабылады. Бұл Wickelrumpf (жабықталған дене) әдісі LFG фирмасының патенттелген өнертабысы болды. Бұл конструкцияға әдеттегі құрылыс техникасымен салыстырғанда үлкен беріктік, жеңіл салмақ және тегіс контур берді. Алайда, бұл жұмыс күшін көп қажет ететін және қымбатқа түсетін болып шықты. Сонымен қатар, Wickelrumpf типті фюзеляждар қызмет кезінде бұрылуға немесе бүлінуге бейім екендігі дәлелденді, бұл өнімділікке әсер етеді және басқару мәселелерін тудырады. Бұл ылғал сіңіретін ылғалдың алдыңғы желідегі ылғалдылық жағдайында немесе жеткілікті дәмі жоқ ағаштарды қолданумен байланысты. Қанаттары әдеттегі конструкциялы, жоғары қанаттың оң жағына тегіс тевес-браун радиаторы ауыстырылды. Аэлерондар әдеттегідей болат құбырдан емес, ағаштан жасалған. Көлденең тұрақтандырушының ауа профилі кері бұрылған, бұл сүңгуішті қалпына келтіруді жеңілдетеді және теңгерімсіз лифт пайдалануына мүмкіндік береді. 1917 жылдың маусым айында Пфальц 300 ұшаққа екінші тапсырыс алды. D. III кезекпен құлап, ұшқыштар өте төмен биіктікте бұрылса, апатқа ұшырайды. Сонымен қатар, Пфальц кенеттен тоқтап, тез айналды. Бұл жағдайдан кейін қалпына келу қиын болды, бірақ кейбір ұшқыштар осы қасиетті пайдаланып, тез төмен түседі немесе жау ұшақтарынан қашады. Пфальцтің басты артықшылығы оның күштілігі мен беріктігі болды. Албатрос барлаушылары төменгі қанаттарының бір ғана тірегі бұзылып, қиындыққа тап болды. Алайда "Пфальц" кемесі қос төменгі қанаты арқасында жоғары жылдамдықпен қауіпсіз суға секіре алатын. Осы себепті Пфальц бақылау шарына шабуыл жасауға өте қолайлы болды, оларды әдетте әуе шарына қарсы қару-жарақпен қорғады.

D.IIIa

Жаңа Пфальц туралы ең басты шағым - пулялардың фюзеляжда көміліп, ұшқыштарға ұшып бара жатқанда пулялардың тығырығын жоюға кедергі жасауы болды. Бұл ерекшелік бұрынғы Roland дизайндарынан берілді. D. IIIa ұшағы жартылай дөңгелек көлденең тұрақтандырғыш пен төменгі қанатты ұштарымен ерекшеленді. Сондай-ақ, Mercedes D. III қозғалтқышының қуатты нұсқасы болды. Pfalz шамамен 260 D. III және 750 D. IIIa ұшақтарын жасады. 1918 жылы мамыр айында Пфальц соңғы партияны жасақтағаннан кейін, өндіріс D. IIIa-ның мұрагері D. XII-ге ауысты. Түркияға соңғы D.IIIa партиясының кейбір ұшақтары жеткізілді. 1918 жылдың 30 сәуірінде 433 D. IIIa барлаушы әлі де майдан шебінде қолданылып жүрген. 31 тамызға қарай бұл сан 166-ға дейін төмендеді. Көптеген жарамды ұшақтар жоғары оқу орындарына жіберілді, бірақ 100 ұшақ соғыс біткен кезде майдан шебінде қолданылып тұрды.

Ұшақ үлгісі

Қазіргі таңда D. III ұшағының тірі қалған бөлшектері жоқ. Алайда, 1966 жылы түсірілген "Көк Макс" фильмі үшін екі ұшатын көсем жасалды. Бір данасы жаңадан салынған, ал екіншісі де Хавиллэнд Тайгер Мотт ұшағының корпусынан жасалған. Екі көшірмесі де қазіргі уақытта Жаңа Зеландияда орналасқан. Үшінші ұшатын көшірме 1987 жылы Невада штатындағы Рон Китченнің қолымен жасалды, бірақ қазір Техас штатының Аддисон қаласында Каваноу ұшқыштық мұражайында тұрақты түрде көрініп тұр. 2005 жылы қазіргі заманғы Пфальц компаниясы тағы бір статикалық көшірмесін жасады және ол Техника музейінде (Шпейер) орналасқан.