Кіріспе

"Ешива" романы - Хаим Гредтің "Цемах Атлас" (צמח אטלס) атты еврей романының Курт Левианттың ағылшынша аудармасы. Ол идиш тілінде екі томда және аударма түрінде жарық көрді. Ол еврей тілінде еврей тілінде де басылып шықты. Бірінші том өзіндік басылым ретінде, том нөмірісіз және жалғасы туралы айтылмаған. Екінші томның кіші тақырыбы "II том: Ұстаздар мен шәкірттер" деп аталды. Екінші томда және Грейдтің кейінгі кітаптарында (мысалы, Раббилер мен әйелдер) бірінші томды "I том" деп атаған.

Негізгі кейіпкерлер

Негізгі кейіпкер - Цемах Атлас, романның басында ол кіші Новаредкер раввині, кішкентай қалада өзінің иешиуасын ашуға жіберілген. Ол өзінің атеистік күмәндануымен, атеистік күмәндануымен және Мусар қозғалысының қағидаларына негізделген, көпшілік мінез-құлқын жиі мақұлдамайды. Реб Абрахам Шаие Косоволық кейіпкері Реб Абрахам Ешая Карелицке негізделген, ол жалпыға белгілі Хазон Иш. Әдеттегідей, раввин өзінің ең танымал еңбегінің атымен белгілі. "Хазон Иш" деген атау еврейше "Адамның көруі" дегенді білдіреді. "Иш" сөзінің еврейше мағынасы адам болса да, ол - "Авраам Ишаяның аян" деген атаумен берілген. Романдағы көркем Косовоның ең танымал шығармасы - "Авраамның көруі". Шаик Вильнер кейіпкері Грейдтің өзіне ұқсас. Бұл атауды Град поэзияда өзінің тұлғасы ретінде қолданған: Чайкл - Хаимнің кішіргізілуі, ал Вильнер - Вильнадан шыққан адам. Романдағы басқа ұқсастықтар: Чайкл еврей мұғалімі мен маскилдің ұлы, Грейдтің әкесі Шломо Мотте, Грейдтің әкесі Шломо Мордехайдың едд тіліндегі бұзылуы, Грейдтің Хазон Ишпен көп оқығаны сияқты, Чайкл да Реб Авраам Шаимен көп оқыды.

Бірінші том

Цемах Атлас - Наревадағы Талмудтың озық студенті / мұғалімі, Мусар философиясына берілген, бұл оны еврейлердің көпшілігімен, сақтықпен немесе жоқ, оқыған немесе жоқ, келіспейді. Ол бастапқыда уақытын Совет Одағынан балаларды, көбінесе ата-аналарының рұқсатысыз, жалдап, Литваға контрабандалық жолмен әкеледі. Рав Йосеф Йоизл Хурвицтің өлімінен кейін оның раввині Цемахты Амдурға жаңа ешива құруға жібереді, бұл миссияның сәтті болмайтынын біледі. Цемах Амдур дүкеншісінің жай, тыныш қызымен үйленіп, бірақ қала тұрғындары оған бұл адамның зұлым және қатыгез екенін және әрине, қалыңдық туралы өтірік айтқанын айтады. Ол Ломжеге қашып кетеді. Олардың үш ұлы Володя Ступельдің қолында жұмыс істейді. Ол - ақылға қонымды, бірақ кеудесінен шыққан асқақ мінезі Цемахты ренжітеді. Цемах Володяның әпкесі Славамен кездеседі, ол жапайы және жан-жақты сұлулыққа ие. Ол қайтып келмеген кезде, бірнеше күннен кейін Слава Цемахтың әпкесімен достық қарым-қатынас жасайды және өзінің қарапайым мейірімділігімен Цемахқа әсер етеді. Цемах Славамен үйленіп, дінсіз болады, бірақ ол барлық адамды, оның ішінде Володяның клиенттерін, Володяның қаржылық қорқынышына дейін, Мусар стилімен сөгіс беруді тоқтата алмайды. Цемах дінге қайта оралып, Талмудты қайтадан зерттейді және Славадан алыстап кетеді. Володяның ағасы еврей қызды жұмысқа алады, бірақ оның ұлы Лолла оны жүкті етеді. Оны басқа ұлттың ауылына тастау жоспарланып жатқанда, Слав бұрынғы сүйіктісіне қысқа сапарға шығады. Цемах қыздың жағдайы туралы біледі және егер Степлдер қызға еврей үйін таба алмаса, бүкіл әуре-сарпайын әшкерелеумен қорқытады. Олар бұл мүмкін емес, бұл барлық дағдарысқа әкеледі, дәл Слав қайтып келгенде. Қызметші қашып кетеді, ал Цемах Ломжеден шығып, Валкеникте өзінің иешивасын құрып, Славаға онымен бірге бармай, отбасымен татуласуды айтады. Вильнада Цемах үш жігітті - Мелехке, Чайкл және Герцкеді жалдап алады. Әр жағдайда әкелік қарсылықты жеңу керек, кейде өте қиынға соғады. Цемах сонымен қатар ескі еврей мұғалімін серіктесі ретінде жалдайды. Валкенік қаласында Цемах бірнеше қиындықтар мен қақтығыстарға тап болады, бірақ еш нәтиже бермейді. Ол ешиваның аспазының үйленген қызы, күйеуі жылына екі рет ғана үйге келетін, тартымды Рокштеге (Роня) қарсы тұру керек. Ол Лейтсеге, тұрмысқа шықпаған қызына, жақсы тамақ, екеуінің араласқан абырой, бай адамның қызымен ресми түрде тұрмысқа шыққанда, абыройлы студентке тыйым салуы керек. Ал студент оны жіберген кезде, ол қатты сәтсіздікке ұшырайды. Герцкедің ата-анасы, әкесінің (Вова Барбитолер) Вильнядан, анасының (Конфрада) Аргентинадан келгенін, баланы алып кетуге келеді, бұл қоғамдық тамаша болып, Герцке анасымен бірге барып, әкесі мен яһуди дінінен бас тартады. Қаланың раввиніне кімнің орын алмақшы екендігі туралы келіспеушіліктер бар, бірақ Цемах оған қатысты тараптанудан бас тартады. Барлығын таңғалдырғандай, Слава қала тұрғындарына өзінің сұлулығымен және мейірімділігімен таң қалдырады, бірақ ол мен Цемахтың әлі де ақыл-ойының алыстағанын біледі, сондықтан ол Ломжеге қайта оралады. Құтқарылу мейрамында Цемах Роняның күйеуін үшінші иешива мұғалімі болып қалуға көндіруге тырысады, тек оны ашуға мәжбүр етеді. Ешивадан шыққан жігіттер өз отбасыларына оралады, Чайкл әкесі Шломо Моттеді өзінің денсаулығы үшін Валкеникке шақырады. Чайкл мен оның әкесі Воробей отбасында, анасы Фрейда, қызы Крейндл, ұлы Нохемка (Нахум) -мен бірге тұрады, өйткені әке Бентзи (Бен Сион) жақын маңдағы ауылдағы басқа ұлт әйелдерімен бірге тұру үшін отбасын тастап кетті. (Олар Фрейданың американдық әпкесі арқасында өмір сүреді.) Қаланың раввині әйелімен бірге қасиетті жерге кетіп жатыр. Жаңа раввин қоныс аударады, ал Лаг Б'Омерден кейін көптеген діни жазғы демалысшылардың біріншісі (орманның терең жерінде картон фабрикасының жанында) көрінеді, өте әйгілі Реб Авраам Шаи Косовер, оның қарындасы Хадаса және оның балаларымен. Реб Авраам Шаи қала тұрғындарымен немесе проблемалармен мүмкіндігінше араласпайды, бірақ ол бірнеше мәселеге тартылады. Ең таңғаларлығы, ол Чайклді бөлмедесі және жеке оқушысы ретінде қабылдайды, оны Чайклге қызығушылық танытқан Крейндлге қатысты жаңадан пайда болған жанжалдан құтқарады. Сонымен қатар, ол Цемахты қатты сөгіп, оның мусарлық баяндамалары шәкірттерінің санасынан шығып, оларға зиян келтіретінін ескертеді.

Екінші том

Тсемах Реб Абрахам Шаидің сын-пікірлерін жүрегіне сіңіріп, студенттермен сөйлесуді тоқтатады. Шевуостан кейін жазғы демалысқа келгендердің қалған бөлігі пайда болады, олар ешиваның озық студенттері мен раввиндердің бір-бірінен ерекшеленген тобы. Осы ортаға Вова қайта оралады, қазір ол аяулы қайыршы, бірақ оның ұлын Валкеникке әкелгені үшін Цемах пен Чайклға кек алуға ант береді. Бірақ ол орманға барып, Чайклмен кездескенде, Реб Авраам Шаи сабырлылықпен және құрметпен Вованы тыңдайды, ол Конфраданы қоса алғанда, қиындыққа тап болған адамдармен толық татуласу керек деп айтқанда, ұяттан жылап қалады. Вова келісіп, кетеді. Жас Валкеник ұрпағы, әлемдік өмірді талап етіп, қалада кітапхана ашуды талап етті, бірақ олар көбірек нәрсеге ие болғысы келеді. Осылайша олар Исаға қарсы шығып, оны ұстап алады. Сонымен қатар, олар иешива студенттерінің көпшілігін кітапханадан тыйым салынған кітаптарды оқуға бұзған. Кітаптар табылған кезде, студенттер кешірім сұрамайды, ал Цемах кітаптарға қатысты ұстанымнан бас тартады. Сонымен қатар, ешиваның ең беделді студенттерінің бірі көрші ауылдағы психикалық аурумен ауыратын әйелді жүкті етті деп айыпталады. Ол нақты әкесі анықталған кезде ақталады, бірақ айыптаудың кітапхана фракциясы әдейі алға тартқаны анық болады. Цемах кек алуға рұқсат береді және қаладағы қылмыскермен кітаптарды ұрлап, өртеп жіберуді ұйымдастырады. Бұл - ешиваны блокадалауды ұйғаратын зайырлылық үшін тым көп. Валкеник діни қауымының басшылары Реб Абрахам Шайдің кеңесін сұрайды. Ол кітаптарды қайтарып беру керектігін және Цемахты дереу кетуге мәжбүр екенін мәлімдейді. Цемах Амдурға кетеді, ал оның бірінші қалыңдығы, оны тастап кеткен, алты айдан кейін қайтыс болды. Өзінің мінез-құлқының салдарын көріп, қорқып, Ломжеге қайта оралады. Ол Славтан ажырасуды сұрайды, ол бұдан бас тартады. Цемах енді жесір қалған Ziml ағасымен бірге тұрады, ол қайыршы ретінде кетіп, қаңғып жүруге уәде береді. Бір жылдан кейін, Рош Хашанаға аз уақыт қалғанда, Чайкльдің әкесі қайтыс болады. Вова түнгі сергек кезінде мас күйінде пайда болады, бұрынғы барлық жауларын қарғап, Реб Авраам Шаидің кеңесіне құлақ асу туралы ойынан айнығаны үшін мақтанады, бірақ Вова да бірнеше айдан кейін Ханука кезінде қайтыс болады. Әкесінің қайғысына күтетін жылының соңында Шайкл Елул мен Тишри айларында Наваредок иешивасына барады. Бір жылдан кейін ол тағы да келіп, Йом Кипур мерекесіне дәл уақытында келеді. Сол жерде ол өзінің адасуын тоқтатып, Наваредокқа оралған Цемахты табады. Шаикль Ресейден Тсемахтың қомақты түрде әкеткен ересектерінің бірі - Лохойскер Моше Шаитпен достық қарым-қатынас жасайды. Лохойскер өзінің ұстанымы мен күмәнданушылығында қарсылық білдіретін, өрескел, ашық әзіл-сықақ секілді болып кетті, бірақ раввиндік оқудан басқа ешқандай білімі жоқ, ол бөлме мен тамақ үшін ешиваға тәуелді. Рав Симха Файнерман ешиваның басшысы Вильняда ешива кеңесінің қаржыландыру конференциясына кеткенде, ол Янкл Полтаверді басқаруға қалдырады. Конференция барысында Реб Авраам Шаиға төрелік ету туралы өтініш қабылданбайды, бірақ Реб Авраам Шаи Рав Симкхаға жеке барып, Чайкл туралы сұрайды. Тсемахтың қайтқанын білгенде ол Рав Симхаға әйеліне көңіл бөлмеу арқылы ол қайтпағанын айтады және Рав Симхадан Тсемахқа қайтып келуін сұрайды. Наревада раввин болмаған кезде Лохойскер тіпті одан да қорлай бастайды, ол түнгі мұсарлық жиналысқа кіргізіп, оны бұзады. Янкль өз мусарын жас Цемахтан үйренген соң, жесірлерге тегін несие беретін сенімгердің өмірін қиын етеді. Қамқоршы қызметінен кетеді, бірақ басқа ешкім бұл жұмысты атқаруға дайын емес, бұл жесірлерді наразылыққа, ал ешиваны оны үйде ұстайтын қауымнан шығару қаупіне әкеледі. Янкль сонымен қатар Мелехке үшін өмірді қиын қылады, өйткені ол Мусар философиясына қатыспайды, ал Мелехке Лохойскердің қолдауымен ескертусіз қашып кетеді. Рав Симха оралады, қауымның талабы бойынша Янклды Реб Дубер басқаратын ешива құруға жібереді, ол көп ұзамай Амдурдағы табыстылықты жариялайды. Осы арада Цемах өзінің араласпау саясатын бұзады және Лохойскерді зорлық-зомбылықпен қуып шығады. Рав Симха Реб Авраам Шаидің талабын орындай ма, жоқ па, әлі шешімін таппаған. Бірден бір иешива студенті өзін-өзі өлтіруге тырысады, Реб Дубер Амдурда, Янкл кеткенде және қала тұрғындарының көпшілігі жаулық танытады. Янкл оралып, Пуримді әуесқойлықпен және ашық қорлау үшін сылтау ретінде пайдаланады және иешиваны�...