Кіріспе

1991 жылдың қаңтарында Сиад Барре үкіметі құлағаннан бастап 2006 жылы Уақытша ұлттық үкімет құрылғанға дейін (одан кейін Уақытша федералды үкімет пайда болды) Сомалиде орталық үкімет болған жоқ. Оның үкіметінің құлауы Сомалидің тарихын жоғарыда келтірілген себептермен қозғады. 2004 жылы құрылған Өткінші федералды үкімет Сомалидің орталық үкіметі ретінде танылды. 2006 жылдың желтоқсанына дейін TFG тек алтыншы ірі қала Байдоаны ғана бақылайтын. Ислам соттары одағының пайда болуынан кейін Эфиопия үкіметтік күштерінің араласуы, оның Байдоа шайқасында жеңілгені, Эфиопия әскерлерінің қорғауында TFG-нің өз бақылауын кеңейтуге мүмкіндік берді. TFG сол кезде салықтарды тиімді жинауға қабілетсіз болды, айтарлықтай қаржысы немесе нақты билік базасы жоқ еді, дегенмен бұл анархистер мен анархокапиталистердің таласы, олар оны анархия емес, жай ғана хаос деп санайды, мүмкін, биліктің тең емес бөлінуі мен көршілердің және АҚШ сияқты дамыған елдердің араласуынан туындаған. Сомали тәжірибесі мемлекет құлдырағаннан бері, әсіресе халықаралық араласудың сәтсіздігі, дәстүрлі экономикалық, саяси және әлеуметтік тәртіп теориясының элементтеріне және батыс дипломатиясы мен даму агенттіктерінің жұмыс істейтін жерлеріне айқын сын берді,

Әлеуметтік жағдайлар

Халықаралық көмек көрсетуші "Шекарасыз дәрігерлер" ұйымы бұл кезеңде күнделікті зорлық-зомбылықтың деңгейі "қасіретті" деп мәлімдеді. Адам өлтірудің көрсеткіші АҚШ пен Еуропаға қарағанда әлдеқайда жоғары болса да, Африка елдерінің көпшілігіндегіден төмен. 2000 жылғы статистикада халықтың тек 21% ғана таза ауыз суға қол жеткізгендігі көрсетілді, ал Сомалиде дүние жүзіндегі ең жоғары бала өлім-жітімі бар, 10% бала туылған кезде қайтыс болады және туғаннан кейін аман қалғандардың 25% -ы бес жасқа толғанға дейін қайтыс болады. 2003 жылы жүргізілген зерттеуде сауаттылық деңгейі 19% -ды құрады. 2005 жылы Сомали 13 өлшемнің 6-сында жоғарғы 50 пайызды құраса, тек 3-інде төменгі орынға ие болды: нәресте өлім-жітімі, иммундау деңгейі және судың сапалы көздеріне қолжетімділік. Бұл 1990 жылғы жағдаймен салыстырғанда жақсы, Сомалиде соңғы рет үкімет болды және сол жылы бізде бар жеті өлшемнің төменгі 50 пайызында болды: өлім-жітім, нәресте өлім-жітім, өмір сүру ұзақтығы, негізгі телефон желілері, туберкулез және қызылша мен DTP-ге қарсы иммундау". Либертариандық Миз институтының ой-санасы Сомалиді мақтады, Либертариандық Като институтының ой-санасы да солай. Сомали үкіметі құлағанға дейін, 1990 жылдардың басында, Сомалидің өмір сүру ұзақтығы көршілес Эфиопиямен шамамен тең болды. 2014 жылы, 25 жыл бойы билікте болған Сомалидің өмір сүру ұзақтығы Эфиопиядан 9 жылға артта қалды. Алайда екеуінің де жағдайы күрт жақсарды.

Әлеуметтік ұйым

Мемлекеттік мекемелер мен ережелердің жұмыс істемеуі салдарынан, олардың орнын жеке сектор мен кландық заңдар алды. Комментаторлар жеке сектордың азаматтығы жоқ ортаға бейімделген аймақтарды анықтады. Дүниежүзілік банктің 2004 жылы Сомали экономикасын зерттеген зерттеуінде "әлеуметтік емес мекемелердің жұмыс істеуі мен кейбір инфрақұрылымдық қызметтердің жүзеге асуы, үкімет өте әлсіз немесе жоқ жерде, ойлағаннан да оңай болуы мүмкін" деген қорытынды шығарылды. "Нью-Йорк Таймс" пост-мемлекеттік Могадишоны "регуляциядан босатудың ең үздік үлгісі" деп атады. Құрлық желісін орнату уақыты үш күнді ғана құрады, ал көрші Кенияда күту тізімі көп жылға созылады. 2007 жылы Сомалиде ұялы телефонның таралу деңгейі Африкадағы ең төменгі деңгейге жетті. The Economist журналы Сомалиде телекоммуникация саласын реттеудің жоқтығын жеке кәсіпкерлерге "әлеуметтік қолдаудың орнына көбірек кедергі болуына" айқын дәлел ретінде қарастырды. Telecom Somalia компаниясының қызметкері Абдуллахи Мохаммед Хусейн "әдетте үкімет пошта және телекоммуникация компаниясы монополияға ие болған, бірақ режим құлағаннан кейін біз өз бизнесімізді құруға еркін болдық" деп мәлімдеді.

Коммуналдық қызметтер

1991 жылдан бастап Сомалиде жұмыс істейтін орталық электр желісі жоқ, бірақ жеке кәсіпкерлер электр қуатын жергілікті негізде өндіруді ұсынды, әдетте күндізгі, кешкі немесе 24 сағат электр қуатын таңдауды ұсынады. Орталық Сомалидегі шөлді қала Гаалкакиода жергілікті кәсіпкер Абдиризак Осман көше жарығын орнатты. Ол телекоммуникация саласынан бастап электр генераторларына дейін өз кәсіпорындарын кеңейтіп, қалаға жарық беріп қана қоймай, жергілікті ауруханаға тегін электр қуатымен қамтамасыз етті. Даалло әуе компаниясының иесі Мохаммед Ясин Олад үкіметтің жоқтығы қиындықтар мен пайда әкелгенін айтып, "Сыбайлас жемқорлық мәселе емес, өйткені үкімет жоқ. Біз әуежайларды саламыз және әуежайларға қызмет көрсетеміз және біз қауіпсіздігімізге сенімді болған кезде ғана ұшамыз" деп түсіндірді. Босасо салыстырмалы түрде тұрақты автономиялы Пунтленд аймақтық хаб және ірі порт ретінде қалыптасты. Мемлекет құлағанға дейін шағын балық аулау ауылы болған Босасо 1990 жылдары порттан жылына 15 миллион АҚШ долларын құрайтын кірісті импорт / экспорт саудасын дамытты. Халық саны сегіз жылда 5000-дан 150 000-ға дейін өсті, оны жеке кәсіпкерлік, сот жүйесі, мектептер және жергілікті қоғамдастық құрған университет бәсекелестік негізде көрсететін мемлекеттік қызметтер қамтамасыз етті. Ғасырлар бойы сомали қауымы, мемлекетпен салыстырғанда, ислам білімінің барлық аспектілеріне жауапты болды, қаржылық және әкімшілік қолдау көрсетті. ); мемлекеттік қолдаумен жұмыс істейтін мемлекеттік мектептерде жекеменшік мектептер әдетте өздерінің академиялық жетістіктері үшін жоғары бағаланады, олар академиялық жетістіктер тестілерінде мемлекеттік бәсекелестерінен жақсы нәтиже көрсетеді. Дегенмен, бастауыш сыныпқа оқуға түсу деңгейі соғыс алдындағы деңгейге жақындады, ал орта мектептерге оқуға түсу саны да 1998 жылдан бері өсті. Аутономиялық солтүстік-батыс Сомалиленд аймағында валюта ретінде Сомалиленд шиллингін қолданады. Ол халықаралық қоғамдастықтың заңды төлем құралы ретінде танылмаған және ресми айырбас бағамы жоқ. Оны Сомалиленд банкі, анклавтың орталық банкі реттейді. Сомалилендтегі сепаратистік билік сомали шиллингін пайдалануға тыйым салғанмен, Сомалидің ресми валютасы аймақтағы көптеген халықтар үшін айырбастау құралы болып қала берді.

Экономикалық жағдайлар

[[Файл:Бакаара базары. Моғдашиудің орталығында орналасқан Бакаара базары. Үкімет тарапынан ешқандай реттеу болмағандықтан, сомалиялық базарлар өркендеп келеді. Алайда, ЦРУ Фактбугі 2000-шы жылдардың басында табыстар жасалғанын айтады; "көрінетін анархияға қарамастан, Сомалидің қызмет көрсету секторы аман қалуға және өсуге қол жеткізді. Могадишудің басты базарында азық-түлік пен қаттан бастап, ең жаңа электронды құрылғыларға дейін әр түрлі тауарлар ұсынылады. Мейманханалар жұмыс істеуін жалғастырып, қауіпсіздікті милициялар қамтамасыз етеді". Сарапшылар мұны елдегі исламдық отаршылдардың қайта өркендеуінің бір факторы деп атап өтті, бұл соңғыларды көтерілісшілердің басшыларын сүртіп жіберген және Фордты ICU-ның ұстауына әкелген алдын ала шабуылдарға кірісуге итермеледі. соттың.

Өткінші кезеңдегі федералды үкімет

2012 жылдың тамызына дейін Сомалидің үкіметі ретінде халықаралық деңгейде танылған, содан кейін оның орнына Сомалидің федералды үкіметі құрылды. Ол 2004 жылы қазіргі уақытта жойылған Уақытша ұлттық үкіметтің мұрагері ретінде құрылды және қазіргі уақытта Сомалидің Біріккен Ұлттар Ұйымында орын алады. TFG Ислам соттары одағымен және Сомалиді азат ету альянсымен одақтасады және оны АҚШ, Біріккен Ұлттар Ұйымы және Африка одағы қолдайды. Оның күштері Сомалидегі қақтығысты басу үшін күресіп жатыр және солтүстік аймақтар автономиялы және салыстырмалы түрде тұрақты болғандықтан, елдің оңтүстік жартысын бақылауға алуға тырысуда. Сомалидің жаңа құрылған коалициялық үкіметі 2009 жылдың наурызында елдегі ресми сот жүйесі ретінде шариғат заңын жүзеге асыратындығын жариялады.