Кіріспе
Шотланд опера әншісі және актері (1852-1944) Дюрвард Лелли (2 қыркүйек 1852 - 29 ақпан 1944) - шотланд опера әншісі және актері. Ол опера, концерт және актерлік мансабы кең болғанымен, ол негізінен Гилберт пен Салливанның комикалық операларында бес тенор рөлінің авторы ретінде еске алынады, соның ішінде Нанки Пу Микадода, Д'Ойли Карте Опера компаниясы үшін. 1870-ші жылдардың басында Лелли Италияда ән айтуды оқыды және сол жерде мансабын бастады. Ол концерттерде гастрольдерге оралып, 1879 жылы Ұлыбритания опера театрында өзінің алғашқы опералық дебютін жасады. Операда гастрольдік сапардан кейін 1880 жылы D'Oyly Carte Opera Company-ге қосылды, көп ұзамай олардың жетекші теноры болды. Ол сол жерден "Пензанс қарақшылары" ролімен Фредерик ролімен бастады және "Микадо" операсындағы Нанки Пуды қоса алғанда, Савой операларының атақты сериясында бес рөлді жасады. Ол компанияда 1887 жылға дейін қызмет етті. Осыдан кейін Лелли опера және концерт карьерасын жалғастырды, ол жиі Аделина Паттимен бірге өнер көрсетті, Театр Роялда, Дрюри Лейнде жиі өнер көрсетті және Карл Роза Опера компаниясымен гастрольдерде болды. Ол музыкалық сахналық бейімделуде және 1911 жылы Роб Ройдің кинода көп көрінді. Лейли 1925 жылға дейін өнер көрсетті. Ол Савой театрында өнер көрсеткен барлық әншілердің өмірінен ұзақ өмір сүрді.
Durward Lely (2 September 1852 – 29 February 1944) was a Scottish opera singer and actor. Although he had an extensive opera, concert and acting career, he is primarily remembered as the creator of five tenor roles in Gilbert and Sullivan's comic operas, including Nanki Poo in The Mikado, for the D'Oyly Carte Opera Company. Lely studied singing in Italy in the early 1870s and beginning his career there. He returned to tour in concerts and made his British opera debut in 1879, at Her Majesty's Theatre, in what would become one of his signature roles, Don José, in Carmen. After touring in opera, he joined the D'Oyly Carte Opera Company in 1880, soon becoming their leading tenor. He began there in the role of Frederic in The Pirates of Penzance and went on to create five roles in the famous series of Savoy operas, including Nanki Poo in The Mikado. He remained with the company until 1887. After this, Lely resumed a grand opera and concert career, appearing often with Adelina Patti, performing frequently at the Theatre Royal, Drury Lane, and touring with the Carl Rosa Opera Company, among others. He appeared widely in a musical stage adaptation, and in 1911, a film adaptation, of Rob Roy. Lely continued to perform until 1925. He outlived nearly all of the singers with whom he had performed at the Savoy Theatre.
Ерте өмір және мансап
Джеймс Лайал Шотландияның Ангус графтығындағы Арброаттағы Гловер-стритте, Елизаветаның екінші ұлы, тумасы Дорвард (1820-1896) және Уильям Лайалдың (1822-1898 жж.) Оның әкесі Блэргауридің маңындағы Блэкрейг қасарындағы фактор болған тас қалаушы және иемденуші болды. Лейли бала кезімен ән айтуды үйренген. Отбасы Пертширдің Блэргоури қаласына көшіп барды, онда 14 жасында Лелли заңгерлер фирмасында жұмыс істей бастады. Сонымен қатар, ол шіркеуде және жергілікті хор қоғамында ән шырқады және Дандидегі Генри Найгелмен ән айтуды үйренді. Ол Франческо Лампертимен және басқалармен бес жыл бойы оқыды, содан кейін ол ортаңғы атын Дюрвард деп қабылдады және Италияда үш жыл бойы сахналық атын Дюрвардо Лели деп атап ән шырқады. "Афина" журналында оның "актерлік өнерін де, әнін де жақсы білетіні, дауысы тенорно секілді жеңіл, бірақ жағымды" деп жазылған. Кейіннен Эмили Солден компаниясымен Карменде гастрольге шыққанда, Лелли Суонсидің тумасы Элис Фрэнсис Хёрндаллмен (18601936) қыз алысып, 1881 жылдың басында Ливерпульде үйленді. 1880 жылы қарашада Лелли Лондонның Опера Комик операсындағы Д'Ойли Карте опера компаниясына қосылды. The Era басылымы одан да қатты таң қалды: "Фредериктің рөлін ойнауға тәжірибелі және білікті опералық тенордың болуы үлкен артықшылық, ал итальян операсында аз емес беделге ие болған мистер Дюрвард Лелли ағылшын тілінде ойнайды және ән салады. Ол өте жігерлі әрі тенорға берілген әсем музыканы өте жақсы орындады".
Басты орындаушы
Лейли Д'Ойли Карттің басты теноры болды, ол Гилберт пен Салливанның бес операсында жетекші тенорлық бөлімдерді жасады. Олардың алғашқы үшеуі - Дунстабл герцогы Сабырлық (1881; компания Савой театрына көшіп кеткенде, ол жерге көшіп барды), Эрл Толлолер Иоланте (1882), және Кирилл Принцесса Идада (1884). Ол Алексисті "Солдат және айыпталушы сот алдында" операсында ойнады, бұл опералар 1884 жылы қайта жаңғыртылды. 1885 жылы "Микадо" фильмінде Нанки Пу рөлін ойнатып, 1887 жылға дейін сол рөлді сомдады. Бұл операдағы оның рөлі 1999 жылы Майк Ли фильмінде Топси Турвиде драматизацияланды, онда оны Кевин МакКидд ойнады. Оның Нанки Пу туралы "The Era" журналында жазылған пікірде: "Оның дауысы ерекше, бірақ оның ерекшелігі жағымсыз емес, ал оның тембрі оның тарапынан көп күш салмай-ақ 'жетіп' алатын сапаға ие". 1887 жылы Лели келесі Савой операсы - Рудигорда Ричард Даунтлес рөлін ойнатты. Бірнеше рет тырысқаннан кейін балетмейстер: "Гилберт мырзаға айта беріңізші, сіз жасай аласыз", - деп жауап берді. Лейлидің айтуынша, осындай ақпараттан кейін "Гилберт: "Жақсы, мен Салливанға сізге бірін жазуға рұқсат беремін" деді ". 1887 жылдың соңында, "Руддигор" операсының аяқталуымен, Лелли "Д'Ойли Карт" опера компаниясынан кетіп қалды. Кейін ол Нью-Йорктегі Манхэттен опера театрында ән шырқады. 1890 - 1893 жылдары Лондонда және басқа жерлерде көптеген опералық және концерттік тапсырмалар алды. Оның опералық сахнаға шығуына Корольдік театрда, Дрюри-Лейнде, Лурлиндегі Карл Роза опера компаниясында граф Рудольф ролімен басталған. Сондай-ақ, "Миньон", "Богемиялық қыз" және "Маритана" фильмдерінде де ойнады. 1893 жылы Лирик театрында Артур Горинг Томастың "Алтын желкен" операсында ән шырқады. Ол сондай-ақ өзінің опералық компаниясымен біраз уақыт өнер көрсетті. Лейли кейде әйелімен әуесқойлық қойылымдарда ән шырқады, мысалы, 1888 жылы Дандидегі Мартада Лейонел ретінде оның Нэнсиге қарама-қарсы. Лейли сонымен қатар 1911 жылы Роб Ройдің фильмінде Фрэнсис Осбальдистон рөлінде пайда болды. Ол D'Oyly Carte директоры Генри Литонның жақын досы болды, бірақ Литонның компанияда ұзақ уақыт қызмет етуі көбінесе Лелли кеткеннен кейін болды. Лейли 1925 жылға дейін шотландтық спектакльдерде өз компаниясымен ойнауды және ән айтуды жалғастырды. Осыдан кейін Лейли бір "туған күнінде" қайтыс болды.
Өмірбаян
2007 жылы Саймон Мосс жаңадан табылған "Мистер Дюрвард Лейли, танымал тенор" атты кітапшасын жариялады. 20 беттік кітапшада Лелидің мансабы сипатталған. Ол алғаш рет 1894 жылдың наурыз және сәуір айларында "Блэргоури жарнамашысында" үш бөлімде жарық көрді, содан кейін кітапша түрінде шығарылды. Бұл кітапшада автордың аты аталмаса да, оның өзі жазылғандығы анық. Лейли Гилбертті режиссер ретінде мақтады.