Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роберт Татл Моррис (1857 жылы 14 мамырда дүниеге келген, 1945 жылы 9 қаңтарда қайтыс болған), Боб Моррис деп те белгілі, американдық хирург және жазушы.
Robert Tuttle Morris (May 14, 1857 – January 9, 1945), also known as Bob Morris, was an American surgeon and writer.
Ерте өмір және медицинаның шақыруы
Роберт Татл Моррис 1857 жылы 14 мамырда Коннектикут штатының Сеймур қаласында алты баланың тұңғышы болып дүниеге келді. Оның әкесі заңгер, сот судьясы және Коннектикут губернаторы болды. Оның анасы Евгения жазушы болған. Бұл - еліміздегі алғашқы медициналық дайындық бағдарламаларының бірі. Медициналық мамандыққа түсу туралы ойланып жүргенде, оған шешім қабылдауға көмектескен оқиға орын алды. Жақын маңдағы қалада бір баланы шашыраулы деп саналатын ит шағып кетті. Ол судан қорқып өліп барады. Сол себепті ол сол жерге баламен бірге осы істі басқаратын доктор П.С. Гилбертпен бірге барды. Оның жақсы байқау қабілеті арқасында ол баланың құтыру емес, истериямен ауырып жатқанын анықтады (бұл ең сенімді болжам). Оның диагнозы дұрыс екені дәлелденді. Ол гипноз арқылы баланы сауықтырады. Бұл оқиға оған қатты әсер етіп, медицина саласында өз мансабын жалғастыруға талпындырды.
Robert Tuttle Morris was born in Seymour, Connecticut on May 14, 1857, the eldest of six children. His father was a lawyer, probate judge, and Governor of Connecticut. His mother Eugenia was an author. This was one of the first pre medical curricula in the country. While debating whether to pursue a medical career an incident occurred that helped him to decide. A boy in the nearby town was bitten by a dog that was presumed to be rabid. He was dying of hydrophobia. So he went there to see the boy with Dr. P. C. Gilbert, who was in charge for this case. Thanks to his fine observation skills, he concluded that the boy was stricken with hysteria instead of rabies (which was the most accredited hypothesis). His diagnosis was proven to be correct. Using hypnosis he eventually cured the boy. This experience produced a profound impression on him, and convinced him to continue the pursuit of his medical career.
Оқуды жалғастыру және саяхаттау
1879 жылы доктор Ф. Ж. және Ф. Х. Уитмордың көмекшісі болып жұмыс істеді. Содан кейін 1880 жылы Нью-Йорк дәрігерлер мен хирургтар колледжіне түсіп, 1882 жылы бітірді. Содан кейін ол Беллвью ауруханасының қызметкерлеріне орналасу үшін емтихан тапсырды, ақырында төртінші хирургиялық бөлімге түсті, сондықтан ол екі жылдық стажировка өткізді. Ол кезде Беллвью ауруханасы елдегі ең ірі жалпы аурухана болды. Интернатурадан кейін Еуропаның түрлі хирургиялық клиникаларында оқыды. Еуропаға сапар кезінде ол 1884 жылы Лондонда Листермен кездесті және Америка Құрама Штаттарында хирургиялық гигиена туралы Листердің ілімдерін алғаш таныстырғандардың бірі болды. Листердің жұмысына қарап, оның әдісін британдық әріптестері қаншалықты қатты қабылдамағанын байқады. Содан кейін ол "Біз бүгінде жараларды қалай емдейміз" деген кішкентай кітапша жазып, оны 1886 жылы жариялады. Ол сондай-ақ 1887 және 1890 жылдары Копенгагендегі Халықаралық медициналық конгресс делегаты болды және Еуропаның түрлі клиникаларына сапар жасады. Операция практикасы Морриске түрлі жағдайларды ұсынды, бұл оның біліктілігін арттырды, бұл оны медициналық салаларда ең үлкен жетістіктерге жеткізді.
In 1879 he worked as assistant with Dr. F. J. and F. H. Whittemore. After that in 1880 he got into the College of Physicians and Surgeons of New York and then graduated in 1882. Then he went up for examination for position on the Bellevue Hospital staff and he eventually got into the Fourth Surgical Division, so he spent a two year internship there. At that time the Bellevue Hospital was the largest general hospital in the country. After his internship he studied in various surgical European clinics. While visiting Europe, he met Lister in London in 1884, and was one of the first to introduce Lister's teachings about surgical hygiene in the United States. Watching Lister at work he noticed how strongly his method was rejected by his British confreres. Then he wrote a little brochure ″How We Treat Wounds Today″ and published it in 1886. He also had been a delegate to the International Medical Congress in Copenhagen of 1887 and 1890 and he accomplished a visit to various European clinics. The practice of surgery offered various cases that certainly increased Morris' skills, which will lead him to his greatest merits in different medical fields.
Тағылымдамадан кейін
Интернатурадан кейін ол алдымен Олбэньиде қоныстанды, содан кейін Нью-Йоркке көшіп барды және 1889 жылы Нью-Йорк Post Graduate Medical School-те сабақ бере бастады. Ол хирургияның оқытушысы болды. Осыдан кейін біртіндеп профессорлық дәріспен қамтылды. 1898 жылы хирургия профессоры болды, ол 1917 жылға дейін осы лауазымда болды. Моррис ұлттық қоғамдардың көпшілігінің мүшесі болды. 1890 жылы Америка акушерлер мен гинекологтар қауымдастығының мүшесі, 1907 жылы оның президенті болды; 1900 жылы Оңтүстік хирургиялық қауымдастығының мүшесі, ал кейін 1923 жылы аға науқасы болып сайланды. Ол 1916 жылы Америка терапиялық қауымдастығының президенті болды. Ол инсульт кезінде маңызды тәжірибелер жүргізді, егер осы жағдайлардың кейбіреулерінде және субарахноидальды қан кету жағдайында дренажды дереу орнатуға болатын болса, келесі хирургиялық операция уақытында пайдалы болады деп болжады. Сондай-ақ, ол жараларды тазарту үшін сутек переоксиді қолданылуымен байланысты бірқатар тәжірибелер жүргізді. Моррис жасанды синовиялық сұйықтықты ойлап тапқан. Бороглицерид, глицерин және қалыпты тұзды ерітінді қоспасымен жасалған ол антисептикалық және гигроскопиялық болып шықты, сондықтан ол серозды сұйықтықтарды өзіне тартады. Оның барлық ерекшеліктерінің салдары, бұл сұйықтық буындарға енгізілген кезде, майға қарағанда сіңіруге ұзақ қарсы тұрды. Бұл қасиеттер, әсіресе, ауырсынушы буындарда (әсіресе, тізе мен иық буындарда) өте пайдалы болды. Сонымен қатар, ол қан тамырларының анастомозына бірнеше рет және трипсин, панкреатикалық қышқыл және пепсин қуыстан алып тастау қиын болған шұңқырлар мен коагуланы сұйыта алатынын анықтау үшін бірқатар тәжірибелер жүргізді. Ол пепсиннің ең жақсы әсер ететінін анықтады. Ол қанның ұсақталуын жартылай сұйық түрге айналдыра алды. Сонымен қатар, пепсин пайдалы болды, өйткені ол тірі сүйектерге айтарлықтай әсер етпей, өлі сүйектерді (сулы қышқылмен декальцидтелгеннен кейін) алып тастайды.
After internship he settled at first in Albany, then moved to New York and began teaching at the New York Post Graduate Medical School in 1889. He was given a position as instructor in surgery. This led step by step to a full professorship. He became a professor of surgery in 1898, a position he held until 1917. Morris was a member of most of the national societies. He became a member of the American Association of Obstetricians and Gynecologists in 1890 and its President in 1907; in 1900 he was elected as a member of the Southern Surgical Association and then a senior fellow later on, in 1923. He was also President of the American Therapeutic Association in 1916. He made some important experiments in cases of apoplexy, suggesting that if a drainage could be promptly established in some of these cases and in cases of sub arachnoid hemorrhage, the following surgical operation would at time be useful. He also accomplished a number of experiments concerning the practical application of peroxide of hydrogen for the cleansing of wounds. Morris had invented a sort of artificial synovial fluid. Made out by a mixture of boroglyceride, glycerine and normal saline solution, it resulted to be antiseptic and hygroscopic, so that it had a tendency to draw serous fluids towards itself. The consequences of all of its specific characteristics were that when injected into a joint, this fluid resisted absorption longer that an oil could. And these properties were particularly useful in cases of painful joints (especially those one of knee and shoulder). Furthermore, he made some attempts at anastomosis of blood vessels and a number of experiments to determine if trypsin, pancreatic acid and pepsin would liquefy, in situ, sloughs and coagula that were difficult to remove from cavities. And he actually found out that pepsin acted best and was able to turned blood clot into semi fluid form. Moreover, pepsin was useful since it would also remove dead bones (after being decalcified with hydrochloric acid), without showing any notable effects upon living bones.
Антисепсис кіріседі
Ол өзінің "Кірі хирургтың 50 жылы" атты кітабында хирургия әлемінде антисептикалық препараттар әдеттегі және қажетті процедура ретінде қолданылмас бұрын ауруханадағы жағдайды толық және анық сипаттап берді. Кейін Беллвьюда кейбір өзгерістер жасалды, себебі Листердің антисептикалық теориясы медицина әлемінде танылды. Хирургиялық бөлімде әдіс өте тез өзгерді, сондықтан антисептикалық хирургия ауруханадағы палаталардың бүкіл көрінісін өзгертті. Моррис Листердің жаңа әдісін және кейіннен доктор Эрнст фон Бергман 1892 жылы енгізген асепсис туралы жаңа теорияларды қолдағандардың бірі болды. Көп ұзамай медицина саласындағы басқа да жаңалықтардың арқасында бұл әдістер жетілдірілді. 1884 жылы Моррис Берлинде Карл Коллер кокаинді көз жұмысында жергілікті анестетик ретінде алғаш рет көрсеткен кезде аудиторияның мүшесі болды. Кейін Америка Құрама Штаттарында бұл тәжірибелердің жетекшісі доктор Уильям Стюарт Халстед болады. Содан кейін хирургиялық операция кезінде есінен түсіретін дәрілер жиі қолданыла бастады.
In his book Fifty Years a Surgeon, he gives a clear and complete description of hospital conditions at that time before the entrance of antisepsis in the world of surgery as a normal and necessary routine. So then at some point the Bellevue had to make some changes, due to the fact that Lister theories about the antisepsis had been accepted in the world of medicine. In the Surgical Division an extremely rapid change in method took place, so that the antiseptic surgery had changed the whole appearance of wards in the hospital. Morris was one of the main supporter of the new method enounced by Lister, and later on, of the new theories about asepsis, introduced by Dr. Ernst von Bergmann in 1892. Soon other discoveries in the field of medicine made techniques to advance. In 1884 Morris was a member of the audience in Berlin when Karl Koller gave his first public demonstration of cocaine as a local anesthetic in eye work. Later on in the United States this experimentation will see his leader in the figure of Dr. William Stewart Halsted. So then anesthetics started to be used regularly during surgical operations.
Ауруханалардың өсуі
Сол кездегі ең таңғажайып өзгерістердің бірі, халықтың ауруханаларға деген жаңа көзқарасы болды. Антисептикалық хирургия қабылданған күннен бастап ауруханалар белгілі бір деңгейде танылды. Бұған дейін адамдар ауруханаға барудан қорқатын (бұл қорқыныш орынды, өйткені кейбір жағдайларда бір жыл ішінде хирургиялық өлім 79% құрады). Америка Құрама Штаттарының барлық жерінде емханалар мен ауруханалар өсті. Моррис 1889 жылы аяқталған (бірақ аурухананың ресми ашылуы 1892 жылдың 1 қаңтарында болды) және кейіннен колледждің медпунктының құрылысы басталған дәрігерлердің бірі болды.
One of the most astonishing changes remarkable in those days, was for sure the new attitude of the public toward hospitals. Since the day antiseptic surgery was adopted, hospitals became in a certain way recognized. Before that, people had fear to go to the hospital (a reasonable fear, since in certain cases surgical death rate was 79 per cent in one year). Clinics and hospitals grew all over the United States. Morris was one of the doctors that have promoted the construction of an hospital at Ithaca, the Memorial Hospital, which was finished in 1889 (but the formal opening of the hospital was on January 1, 1892) and later on a college infirmary.
Хирургияның төртінші дәуірі
Роберт Моррис өзінің өмірбаянындағы кітабында хирургияда төрт ерекше дәуірдің бар екендігі туралы пікірін бөліп көрсетеді, олардың әрқайсысы белгілі бір аспектімен сипатталады. Ол ерлік дәуір туралы, содан кейін анатомиялық дәуір, патологиялық дәуір және ақырында физиологиялық дәуір туралы айтады. Біріншісі - дәрігерлер анатомияны зерттемей тұрып болған оқиғалар. Сонымен, ол Гиппократтың заманында адам денесінің құрылысын зерттеудің қатаң әдісі енгізілгеннен бері жалғасып келеді. Содан бері операцияларды өте тез, антисептикалық құралдарды ескермей жасады. Екінші дәуір білім мен дағдылардың жетістіктерімен белгіленеді, бірақ хирургтар операция үшін қажетсіз ұзақ кесінділер жасайды, бұл әдісті қолдану арқылы келтірілетін зардаптарға назар аудармайды, нәтижесінде науқастың денесі инфекция жұқтыру қаупі жоғары болады. Кейін Листер мен Пастердің ашылуымен бірге үшінші дәуір келді, ол микробты адамнан үлкен деп санау керек деген санамен сипатталады ("Шіркеудің бірінші және екінші дәуірінде адам микробтан үлкен болды; Үшінші дәуірде микроб адамнан үлкен болды"). Алайда Морристің сөздері бойынша, "аяқтарды өлтіруге жарамды кесінділер әлсіз науқастарға қолданылды, сонымен қатар хирургтар суды шығару үшін бірнеше кесінділер жасады, бұл да шок тудырды". Соңғысы революциялық және жаңа идеяға негізделген, яғни науқас - өзінің ең жақсы антисептигі. Ол көп уақыт бойы қарама-қарсы болған, өйткені ол жалпыға бірдей қабылданған жаңа көзқарас жақтасы болды. Роберт Хью Доубарнның экспериментімен (оның айтуынша, іш инфекциясынан пайда болған ішек хирургиялық операция барысында сүтті өлі адамның іш қуысына құйып, оны толық алып тастауға тырысу арқылы алып тастауға болмайтынын дәлелдеді), ол пациенттің шогын азайтуға негізделген жаңа революциялық әдіспен апендицитті операция жасай бастады. Ол өзінің әдісімен апендицитке бірнеше операция жасады, содан кейін 1896 жылы Медицина академиясында апендициттің 100 рет ретке келтірілмеген, өлім көрсеткіші 2% болатын статистиканы ұсынды. Оның хирургияның төртінші дәуірінің (оның аты) осы қағидаларының алғашқы ресми баяндамасы АМА хирургия және анатомия бөліміне жасалды және ол туралы жылдың мәмілесінде баяндалды. Ол бұл идеяны 1909 жылдың қыркүйегінде Будапештте өткен Халықаралық медициналық конгрессте таныстырды және өзінің идеясын желтоқсан айында "Хирургия, гинекология және акушерлік" журналында жариялады. Ол 1910 жылы "Хирургияның төртінші дәуірінің басталуы" атты кітабын шығарды. Ол жарақатты ылғалды қан ұясы арқылы қалпына келтіру әдісін ойлап тапты, ол әлемде белгілі болды және Шед әдісі ретінде қабылданды. Дәрігер Макс Шеде Морристің көрсетілімін көргеннен кейін, бұл әдісті бірнеше түрлі жағдайларда қолдануға шешім қабылдады және ақырында ол осы процедура жоспары туралы баяндаманы жариялады. Моррис қояндарда жұмыртқа безін трансплантациялаумен тәжірибе жүргізді. Ол өзінің жазбаларында бір үйір қояндарды басқа үйір қояндардың қан сарысуына қарсы иммундыққа ие ету үшін жиі кездесетін қиындықтарды жазған. Ең басты мәселе, бір адамнан алынған және басқа адамға салынған кез келген ұлпа физиологиялық тұрғыдан бөтен. Оның қызығушылығын безді трансплантация мәселесі тоқсанның басында тудырды. Ол сондай-ақ, жұмыртқа безін трансплантациялаудың, бауырды трансплантациялаудан гөрі жиірек мүмкін екендігін байқады, ең алдымен, донор әйелдердің санынан, ол қатты мүшелерді құрбан етуге ерлерге қарағанда әлдеқайда дайын екендігін хабарлады. Ол 1895 жылы алғашқы жұмыртқа безін трансплантациялауды жүзеге асырды. Сол жылы ол өз идеясын, без трансплантациялаудың әдісін және кейбіреулер туралы баяндама жариялады. 1906 жылы мамыр айында ол Нью-Йорк медицина журналында гетеропластикалық жұмыртқа безін трансплантациялаудан кейін тірі баланың дүниеге келгені туралы керемет мақала жариялады. Осыдан кейін оған жұмыртқалық безінен айырылған және безді трансплантациядан өтуді қалаған әйелдерден хаттар келіп түсті. Олардың кейбіреулері шарт бойынша ақы төлейді, бірақ Моррис ешқашан қабылдамады, өйткені ол мұндай ақы адам қызметіне қарамастан ақша үшін жұмыс істеуді болжайды деп ойлады. Оның үстіне, ол Америка эндокринологтар қоғамының негізін қалаушылардың бірі болды. Сонымен қатар, ол 1890 жылы апендицитке ерте араласуды қабылдады және оны емдеу туралы жазды.
Robert Morris makes a distinction in his autobiographical book of his idea of the existence of four distinct eras in surgery, one by one characterized by a certain aspect. So he talks about a Heroic Era, then an Anatomic Era, a Pathologic Era and finally a Physiologic Era. The first one is about all that happened before doctors concentrated their studies upon Anatomy. So it lasts from the time of Hippocrates since the introduction of a rigorous study of the structure of human body. Since then operations were made with brutal rapidity, and there was no regard for antisepsis. The second era is signed by progress in knowledge and skills, but still surgeons would make unnecessary long incisions for their operations, ignoring the damage they could procure by using this method, making after all the body of the patient in front of a higher risk to get infected. Then with Lister's and Pasteur's discoveries came the third era, characterized by the consciousness that the microbe had to be considered bigger than the man ("In the First and Second Eras of surgery man was bigger than the microbe; in the Third Era the microbe was bigger than the man"). But still, using Morris' own words, "incisions suitable for killing bears were being applied to weak patients and also surgeons made multiple incisions for purpose of drainage and these also caused shock." The last one era is based upon the revolutionary and recent idea that the patient, on the whole, is his own best antiseptic. He was a pro of this new point of view, which was contrasted for a long time, since it had come universally accepted. Inspired by an experiment made by Robert Hugh Dawbarn (who was able to demonstrate that the pus originated in an abdominal infection could not be all removed in the course of the surgical operation, by pouring milk into the abdominal cavity of a cadaver and then trying in vain to get it completely out), he started to operate on appendicitis with a new revolutionary method based upon the reduction of shock for the patient, making small incisions, and omitting pads (used for the purpose of protection) and the excessive drainage. So he made a number of operations of the appendicitis using his own method, and then he was able to present in 1896 at the Academy of Medicine statistics of one hundred consecutive unselected appendicitis cases with a death rate of 2 per cent. His first formal presentation of these principles of the Fourth Era of Surgery (as he named it) was made before the Section of Surgery and Anatomy of A. M. A. and reported in the Transaction of the year. He also presented it at the International Medical Congress in Budapest in September 1909, and published his idea in Surgery, Gynecology and Obstetric for December. And he also published a book, Dawn of the Fourth Era in Surgery in 1910. He made up a method consisting in wound repairing through the agency of a moist blood clot, which became known and adopted in the world over as Schede method. Dr. Max Schede was indeed the one who decided to carry out this method in a number of different cases, after seeing Morris' demonstration, and he finally published a report upon this plan of procedure in the Deutzsche Medizinische Wochenschrift, 1886. Morris made some experimenting with grafting of ovaries in rabbits. In his notes he recorded a frequent trouble in the effort to make one set of rabbits immune to blood serum of another set of rabbits. The main issue was that tissue of any sort taken from one individual and planted in another is physiologically a stranger. The subject of gland grafting engaged his interest in the Nineties. He also noticed that ovarian grafting was so much more frequently possible than testis grafting, first of all because of the number of women donors, which he reported were much more ready than men to sacrifice a solid organ. He performed the first human ovarian grafting in 1895. and so he published the same year a presentation of his idea of gland grafting, description of technique and a report upon cases. And in May 1906 he published a great report of the birth of a living child after heteroplastic ovarian grafting in the New York Medical Record. After this report, he received tons of letters from women who had lost their ovaries and wished to have a gland grafting. Some of them would offer a contingent fee, condition that Morris had never accepted, since he thought that such a fee would presuppose a work for the money regardless of the rendering of human service. Moreover, he was one of the founders of The American Society of Endocrinologists. Furthermore, he adopted early intervention for appendicitis in 1890, and wrote about its treatment.
Қызықты жайттар
Ол бірнеше афоризмдермен танымал, мысалы: "Жер бетіндегі соңғы тірі зат, әрине, микроб болады". Моррис Корнелл клубына Бірінші дүниежүзілік соғыс Дарвиндік күрес сияқты болды, бірақ елдер өзара тәуелділіктің маңыздылығын жақсырақ таниды деп айтты және ол олардың расалары мен будандары өздерінің табысы үшін "протоплазмаға" байланысты деп сенді. Ол сондай-ақ көптеген ұлы жазушылардың өздерінің шығармаларын бактериялық токсиндердің миларына әсерімен жазғанын айтады.
He is known for several aphorisms, such as "The last living thing on earth will most certainly be a microbe." Morris told the Cornell Club that World War One was like a Darwinian struggle, but that countries would better recognise the importance of mutual dependence, and he believed that races and hybrids of them depended on "protoplasm" for their success. He also argued that many great writers wrote how they did due to the influence of bacterial toxins on their brains.
Жеке өмір
Морис 1898 жылы 4 маусымда Айми Рейнанд Мазергге тұрмысқа шықты. 1945 жылы 9 қаңтарда Стэмфорд ауруханасында қайтыс болды.
Morris married Aimee Reynand Mazergue on June 4, 1898. He died at Stamford Hospital on January 9, 1945.