Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тагбануа халқы (тагбануа: Тагбануа) - Филиппиннің ең көне этникалық топтарының бірі. Олар негізінен орталық және солтүстік Палаван аралдарында кездеседі. Зерттеулер Тагбануаның Табон адамдарының ұрпағы болуы мүмкін екенін көрсетті, сондықтан олар Филиппиннің алғашқы тұрғындарының бірі болды. Олар қоңыр терілі, арық, түзу шашты этникалық топ. Олардың географиялық орналасуына байланысты екі негізгі жіктеме бар. Орталық тагбануалар орталық Палаванның батыс және шығыс жағалау аймақтарында кездеседі. Олар Аборлан, Кесон және Пуэрто-Принсеса муниципалитеттерінде шоғырланған. Ал Каламиан Тагбануасы Барас жағалауында, Бусуанга аралында, Корон аралында және Эль Нидоның кейбір бөліктерінде кездеседі. Бұл екі тагбануа тобы бір тілде сөйлейді, бірақ әртүрлі дыбыс пен айтылу, сондай-ақ әдет-ғұрыптары да мүлдем бірдей емес. Тагбануалар Табон адамдарынан тараған деп есептеледі, бұл оларды Филиппиннің алғашқы тұрғындарының біріне айналдырады. Олардың шетелдік басқыншыларға қарсы тұру тарихы ұзақ, испан отаршылдық кезеңінен бастап американдық дәуірге дейін. Олар табиғатпен тығыз қарым-қатынаста екендігімен танымал, бұл олардың сенімдері мен іс-әрекеттерінде көрінеді. Олар табиғат дүниесінде өмір сүретін әртүрлі рухтарға сеніп, оларды қанағаттандыру үшін түрлі рәсімдер жасайды. Тагбануалар негізінен балықшылар, фермерлер және жинағыштар болып табылады. Олар сондай-ақ тоқу мен қыш құмыра жасауда да шебер. Жерді басып алу мен жаңғырудың қол сұғушылықтары сияқты қиындықтарға қарамастан, тагбанвалар өздерінің мәдениеті мен дәстүрлерін сақтап келеді. Олар Филиппиннің мәдени әртүрлілігінің айғағы.
The Tagbanwa people (Tagbanwa: ) are one of the oldest ethnic groups in the Philippines, and can be mainly found in the central and northern Palawan. Research has shown that the Tagbanwa are possible descendants of the Tabon Man, thus making them one of the original inhabitants of the Philippines. They are a brown skinned, slim, and straight haired ethnic group. There are two major classifications based on the geographical location where they can be found. Central Tagbanwas are found in the western and eastern coastal areas of central Palawan. They are concentrated in the municipalities of Aborlan, Quezon, and Puerto Princesa. Calamian Tagbanwa, on the other hand, are found in Baras coast, Busuanga Island, Coron Island and in some parts of El Nido. These two Tagbanwa subgroups speak the same languages but different tone and pronunciation and do not exactly have the same customs. The Tagbanwa are believed to have descended from the Tabon Man, making them one of the original inhabitants of the Philippines. They have a long history of resistance against foreign invaders, from the Spanish colonial period to the American era. They are known for their close relationship with nature, which is reflected in their beliefs and practices. They believe in a variety of spirits that inhabit the natural world, and they perform rituals to appease these spirits. In terms of livelihood, the Tagbanwa are primarily fishermen, farmers, and gatherers. They are also skilled in weaving and pottery. In spite of the challenges they face, such as land grabbing and the encroachment of modernization, the Tagbanwa continue to preserve their culture and traditions. They are a testament to the rich cultural diversity of the Philippines.
Тарих
Халық тарихы бойынша, Тагбануаның Брунеймен, Брунейдің алғашқы сұлтанымен, Бурнай деп аталатын жерден қарым-қатынасы бар. Тагбанва тайпасының ресми тарихы 1521 жылы Магелланның кемелері Палаванға азық-түлік алуға келгенде басталды. Магелланның жылнамашы Антонио Пигафетта тагбануалардың қанды тығыздыққа ұмтылу рәсімін жасағанын, егіндіктерін өңдеп, соғу құбырлары мен қалың ағаш жебелерімен аң аулағанын, балық ілгегін байлау үшін мыс сақиналар мен шынжырларды, қоңырауларды, пышақтарды және мыс сымдарды бағалайтынын, ұрысқа ұмтылу үшін үлкен және өте қолға шаққан әтештерді өсіріп, күріш шарапын дестиляциялағанын жазған. XVII ғасырдың соңғы жартысына дейін оңтүстік Палауан Бруней сұлтанының билігі астында болды, бұл испандар мен сұлтандардың арасындағы тартысқа әкелді. Бұл кезеңде және үш жүз жылға жуық уақыт бойы испандар мен Сулу, Минданао, Палаван және солтүстік Борнео мұсылмандары соғысты. XIX ғасырда тагбануалар өздерінің құдайларына сенуін жалғастырды. Олар жыл сайын егін жинаудан кейін құдайларын дәріптеу үшін үлкен той өткізеді. Испаниялық режим аяқталғаннан кейін және американдықтар Филиппинді басып алғаннан кейін, Палаван аралында және Тагбануада кейбір өзгерістер болды. 1904 жылы Айвахиг жазалау колониясының орны болды, ол кеңейген сайын Тагбануаны ығыстырды. 1910 жылы америкалықтар тагбануаларға арналған резервация құрды. Кейінгі жылдары Висай аралдары мен Лусон аралдарынан ішкі көші-қон, христиан дінінің үстемдігі және аралдың экономикалық және саяси ағымға сіңуі тагбануа халқын шетке қалдырды.
According to folk history, the Tagbanwa had an early relationship with Brunei, with the first sultan of Brunyu, from the place called Burnay. Formal history of the Tagbanwa tribe began in 1521 when Magellan's ships docked in Palawan for provisions. Antonio Pigafetta, Magellan's chronicler, recorded that the Tagbanwa practiced the ritual of blood compact, cultivated their fields, hunted with blowpipes and thick wooden arrows, valued brass rings and chains, bells, knives, and copper wire for binding fish hooks, raised large and very tame cocks for fighting, and distilled rice wine. Until the latter part of the 17th century, southern Palawan was under the jurisdiction of the Sultan of Brunei, leading to friction between Spaniards and the Sultan. During this time, and for almost three hundred years, the Spaniards and the Muslims of Sulu, Mindanao, Palawan, and north Borneo were at war. In the 19th century, the Tagbanwa continued to believe in their native gods. Each year, a big feast is celebrated after each harvest to honor their deities. When the Spanish regime ended and the Americans occupied the Philippines, some changes came to the island of Palawan, and to the Tagbanwa. In 1904, Iwahig became the site of a penal colony, which displaced the Tagbanwa as it expanded. In 1910, the Americans put up a reservation for the Tagbanwa. In succeeding years, internal migration from the Visayan islands and from Luzon, the dominance of the Christian religion, and the absorption of the island into economic and political mainstream marginalized the Tagbanwa people.