Кіріспе

130-шы (Девон және Корнуолл) бригадасы, бастапқыда Плимут бригадасы - Ұлыбританияның ерікті күштерінің, аумақтық күштерінің және кейіннен аумақтық армиясының (ТА) жаяу әскер құрамасы. Бірінші дүниежүзілік соғыста бригада соғыстың көп бөлігінде Британдық Үндістанда болды және толық құрама ретінде қызмет етпеді, бірақ оның көптеген батальондары Таяу Шығыстағы науқандарда шайқасты. Бригада (Девон немесе Корнуолл батальондарысыз) Екінші дүниежүзілік соғыстың Солтүстік-Батыс Еуропадағы науқанында әрекет етті, ол Юпитер операциясы (112-ші төбе), Мон Пинсонды басып алу, Маркет-Гарден операциясы, "Дорсет Вуд" және Хенгело операциялары сияқты іс-қимылдарда ерекшеленді. 130 (Батыс ел) бригадасы ретінде ол соғыстан кейінгі ТА-да 1961 жылға дейін жалғасты.

Еріктілер тобы

1888 жылдың желтоқсанындағы Стэнхоп меморандумы соғыс жағдайында өз бригадаларында жиналатын жартылай уақытты еріктілер үшін жан-жақты жұмылдыру жоспарын ұсынды. Бейбіт уақытта бұл ерікті жаяу әскер бригадалары ұжымдық жаттығулар үшін құрылымды қамтамасыз етті. 1889 жылы 9 ақпанда 2-ші (Уэльс ханзадасының) ерікті батальонының командирі (CO) подполковник граф Маунт Эджкамб Девоншир полкіне қарасты Плимут бригадасының полковнигі болып тағайындалды. Бастапқыда 4-ші ерікті батальон Девонс Батыс округтер бригадасына тағайындалды, бірақ кейін Плимут бригадасына қосылды. Лорд Маунт Эджкамб 1893 жылға дейін Плимут бригадасына қолбасшылық етті; оған кейін полковник командир ретінде зейнеткерліктегі Регламенттік офицер, генерал-майор М. А. Х. Дж. 1895 жылы Плимут бригадасының мынадай ұйымдары болды:

Отандық қорғаныс

1940 жылдың мамыр айында 43-ші (W) дивизия Францияда Британдық экспедициялық күштеріне (BEF) қосылуға дайындалды, бірақ 10 мамырда Германияның төменгі елдерге басып кіруі дивизия дайын болғанға дейін "Фейк соғысын" аяқтады. 1940 жылдың соңында дивизия Шығыс Кентке орналасты, онда ол келесі төрт жыл бойы болды, алдымен қорғаныс режимінде, кейіннен одақтастардың Нормандияға шабуылға түсуіне (Операция Оверлорд) арналған интенсивті жаттығулар өткізді. Кейіннен оның Фолькстоунның сыртындағы Стоун-стрит айналасындағы әдеттегі жаттығу аймағы Нормандиядағы Бокаж ауылдық жеріне айтарлықтай ұқсастығы бар екендігі атап өтілді.

112-ші төбе

130 бригада дивизияның алғашқы іс-әрекеті үшін резервте болды, 26 маусымда Эпсом операциясы, бірақ 10 шілдеде Юпитер операциясында 112 төбені алу үшін жетекші рөлге тағайындалды. Дивизияның тарихшысы атап өткендей, бригаданың шайқасқа кірісуі "қанды да, кенеттен" болды. Шабуылға дивизияның барлық артиллериясы мен минометтері, 15-ші (Шотландия) дивизиясының және 11-ші бронетанкті дивизияның артиллериясы және екі армия тобының Корольдік артиллериясы (АГРА) қолдау көрсетті. 130 бригадасы Этервилл мен Мальтоны және 112-ші төбенің оңтүстік-шығысындағы биік жерді басып алу үшін Шато-де-Фонтен арқылы алға жылжуы керек еді. Оған 9-шы Корольдік танк полкінің Черчилль танктері (9-шы RTR), 86-шы (5-ші Девон) А/Т полкінің M10 Ахиллес танк жойғыштары және 79-шы бронетанкті дивизияның Черчилль крокодил отқа қарсы танктері қосылды. Алдыға түсу сағат 05.00-де басталды және бригаданың шабуылы жақсы өтті, 5-ші Дорсеттер және C эскадрильясы, 9-шы РТР, төменгі жердегі фермаларға қарсы жақсы жетістіктерге жетіп, 06.15-те Шато-де-Фонтеннің қираған жерлерін алды. Бригадир Лесли 4 - Дорсетті Этервиллге аттандырды. Бастапқыда зардап шеккендер аз болды, батальон позицияны нығайта бастады, бірақ "ауылдың алыс жағында сұм күрес" болды. Осы арада Хэмпширдің 7-ші дивизиясы Мальтотқа шабуыл жасай бастады. Олар ауылға кірді, бірақ көптеген қолдаушы танктер мен М10-лар 112-ші төбеден және Этервиллден тыс жерлерде өтетін қиылысқан атыстан зақымдалды. Алдыңғы Хэмпширлер ауылға еніп, кейіннен келесі Дорсеттермен тазаланатын бекіністерді қалдырды, бірақ олар қарсы шабуылдармен қуып шығарылды. Дорсеттер 4-ші, күніне екінші шабуыл жасады, ауыр зардап шекті, оқшауланған Хэмпширге артиллериялық қолдаусыз жетуге тырысты. 86-шы А/Т полкінің сүйретілген танкіге қарсы қарулы әскері ауылдың оңтүстігінде танкіге қарсы экран орнату үшін шығарылды, ал 4-ші Дорсеттер ауылдың ішіндегі бекіністерді басып алу үшін шайқасты. Антитанк әскерлері неміс қарсы шабуылға ұшырады, ал барлық шағын қару-жарақ атудан кейін экипаждар өз қаруларынан брейкблоктарды алып тастап, жаяу әскердің ойыс орнына кері шегінулері керек болды. Мальтодағы жағдай күшейе түсті, аман қалған әскерлер кері қайтарылды. 5th Dorsets және 7th Somerset Light Infantry (SLI) 214-бригададан келесі таңға дейін Этервиллдің айналасындағы позицияларды ұстап тұру үшін қатты күресті. Содан кейін дивизия өзінің позицияларын тағы 14 күн миномет атысымен ұстап тұруға мәжбүр болды, бұл дивизия тарихында "Пасшендейледегі бомбалаумен" ғана салыстыруға болады. Тек 22 шілдеде 129 бригаданың (Экспресс операциясы) соңғы шабуыл жасауы Мальтотты басып алуға мүмкіндік берді.

Мон Пинсон

Қысқа уақыт тыныштанғаннан кейін 43-ші (Уэсекс) дивизиясы Батысқа қарай қозғалып, Операция Bluecoat аясында Монт Пинсонның басым биіктігіне шабуыл жасады. 30 шілде күні сағат 08:00-де дивизия Брикесарда жау позициясын басып өтіп, Каагнес арқылы Ондефонтейнге қарай алға жылжуы керек еді. 130 бригаданың басшылығымен 4-ші SLI және Sherwood Rangers Yeomanry танкілері, соңынан басқа бригадалар күшейтілді. Бастапқыда зардап шеккендер көп болды, әсіресе миналардан, ал оң жақтан шабуыл жасаған 5-Дорсет тез арада қиындыққа ұшырады. Сол жақта 4-ші Дорсеттер 7-ші Хэмпширлерге Каагенге қарай аттануға жол ашты, бірақ оған ілеспе танкілерге қиын елді аралап өту үшін бірнеше сағат қажет болды. Алға қарай бірінші күні ғана қол жеткізілді. Ал келесі күні таңертеңге дейін миналарды тазалап, 214-бригаданың алға жылжуын жалғастырамыз. Дивизия алдағы бірнеше күн бойы Мон Пинсонның табанына дейін алға ұмтылды. 130 бригада 3 тамызда Ондефонтейнге кірді, ал келесі күні орман арқылы алға жылды. Жаңа шабуыл 6 тамызға жоспарланған, 130 бригада солтүстікке қарай жасампаздық жасаса, 129 бригада батыстан жалғасты. Күн ішінде 130-шы Bde негізгі күштен неміс қорғаушыларын аластатып, елеулі жетістіктерге жетті. Ол келесі күні де жалғасты, ал Мон Пинсонның басымдықты позициясы 129 Bde және оның қолдаушы танкілерінің күтпеген шабуылға ұшырады. Мон Пинсонды алғаннан кейін 43-ші (W) дивизиясы сынған жауды қуып жүруге қатысты, олар көп ұзамай Фалаиз қалтасына түсіп қалды. Алайда дивизияның командирі генерал-майор Ивор Томас Бриг Леслидің 13 тамыздағы шабуылда ұзағырақ әрекет еткенін және оны жұмыстан босатты деп есептеді. Ол уақытша 5-ші Дорсеттен аға батальон командирі, лейтенант-полковник Базиль Коад ("Дэди Коад") алмастырды. Б . А . Б. Уолтон үш күннен кейін келді.

Вернон көпірі

Нормандия жағажайдан шыққаннан кейін 43-ші (W) дивизиясы Верноннан Сене өзенін шабуылмен кесіп өту үшін жіберілді. АҚШ әскерлері Сенаның батыс жағалауына жетіп қалған еді, сондықтан шабуыл жасақтары мен көпір материалдарының конвойы шығысқа қарай қозғалғанда, оңтүстікке қарай қайта орналасатын АҚШ конвойымен өту үшін мұқият үйлестірілуі керек болды. 130 бригада 3-топқа кірді, бұл 1000-нан астам көлік құралы, оның ішінде 15-ші (Кент) GHQ әскерлері Корольдік инженерлері, олар танк салдарын жұмыс істеуге және ауыр Бейли көпірін салуға тиіс еді. Басшы топ 25 тамызда түстен кейін Вернонға келіп, сол күні кешке шабуылға кірісті. 27 тамызда сағат 10.00-де көпір басы қауіпсіз болды, бірінші жеңіл көпір ("Дэвид" деп аталды) дайын болды, танктер тасымалданып, 130 Bde қажет болған кезде өзеннен өту үшін Вернонға жиналды. Көпір басындағы әскерлер қатаң қарсы шабуыл жасады, жеңіл көпір (оқ атылғанда зақымдалған) жөнделді, ал алғашқы 40 тонналық Бейли ("Голиат") 19.30-да аяқталды. Бригаданың кейбір әскерлері "Дәуіттің" арғы жағына өтіп кеткен еді, енді бригаданың қалған бөлігі "Голиаттың" арғы жағына ағылып, келесі күні таңертең қашып шығуға кірісті. 4-Дорсеттер көпір басына қиындық туғызған немістердің биік жерін тазартты, содан кейін 5-Дорсеттер одан ары ауылдарды басып алу үшін өтті. 7 - Хэмпшир қорғаныстағы неміс ұрыс тобының қалдықтарымен күресіп, Тиллиді басып алды. Сол күні түстен кейін XXX корпус соғыспен қайтадан айналысты. Сенеден өткеннен кейін 43-ші (W) дивизиясы "жерге қамалды", ал XXX корпустың қалған бөлігі Солтүстік Франция мен Бельгияда жарысты.

Базар бақшасы

43-ші (W) дивизиясы келесі қозғалған кезде соғыс 250 миль (402 км) қашықтықта болды. 130-дың бірінші элементі - 7-Хэмпшир, 8-қыркүйекте босатылған Брюссель гарнизонын нығайту үшін жіберілді. Бүкіл бригада 11 қыркүйекте Брюссельге жақын болды, содан кейін 43-ші (W) дивизия 17 қыркүйекте басталған "Маркет-Гарден" операциясына қатысу үшін Дистке шоғырланды. Операцияның "Бақша" жер бетіндегі бөлігінде XXX корпус өзен өткелдерін Арнемдегі Ндерриджнге дейін әуеде жүретін әскерлердің "килемін" арқылы байланыстыратын. 43-ші (W) дивизия 8 бронетанкті Бдемен бірге гвардиялық бронетанкті дивизияның соңынан еріп, егер көпірлердің бірде-біреуін жойған болса, шабуылдан өтуді жүзеге асыру және Арнемге "коридорды" қорғау. Дивизия алға жылжуды күтті, содан кейін 20 қыркүйекте 130-шы дивизияға жоғары көтерілу туралы бұйрық берілді. Жалғыз жолға ("Клуб жолы") көтерілу жаяу әскер үшін ауыр болды, олар өзеннен өтуге дайын амфибиялық DUKW-да тасымалданатын болды, ал түнде бригада тобының басшысы әлі де Грейвтегі үлкен көпірде болды. Келесі күні таңертең 4-Дорсеттер Грейв пен Нербош көпірлерін өз мойнына алды, ал қалған 130-Бде Ниммегендегі гвардияға жетті. Ниммегенде неміс жоқ еді, ал кешкісін 5-ші Дорсеттер Ваалдың солтүстік жағалауында тығыз көпір басына ие болды, ал 7-ші Гэмпширлер оңтүстік жағалауды күзетті. 214-бригада келесі күні таңертең өтіп, Ваал мен Ндеррийн арасындағы "Арал" аралында қатал қарсылық көрсеткен гвардияшыларды қуып жетті. 130 бригада Ниймегенде ауыстырылды және DUKW-да жалғастырылды. 23 қыркүйекте Вальбургте оның жетекші батальоны 5-ші Дорсеттер, артиллериямен қолдалған неміс танкілік шабуылынан екіге бөлінді. Батальонның басшысы Дриелде поляк парашют бригадасымен байланысқа шыққанда, бригаданың қалған бөлігі Вальбург жол қиылысын тазарту үшін қатты күресуге мәжбүр болды. Олар өтіп кеткеннен кейін 4-Дорсеттер полкі поляктерге шабуыл қайықтарын жеткізді, олардың біразы өзеннен өтіп кетті. 24 қыркүйекте 1-ші әуеде жүретін дивизияның аман қалғандарын эвакуациялау туралы шешім қабылданды. Сол түні, қарқынды шабуылмен, 4-Дорсетс және поляк армиясы өзеннен өтіп, эвакуацияны жүзеге асыру үшін жаңа көпірдің басын құрды. Дорсеттердің өтетін жері апатқа ұшырады; шабуыл қайықтары кешігіп келді, қарама-қарсы жағалау күшті қорғалды және екі жетекші рота шашырап, жойылды. Батальонның қалған бөлігі тұтқындалып, азық-түлік қорын тасымалдайтын ДУКВ-лар өзен жағалауына жете алмады. Келесі түнде әуедегі көпірдің соңғы эвакуациясын Корольдік инженерлер 130 Bde-мен қамтыды; 1-ші әуедегі және поляктардан аман қалған 2300 адам оңтүстік жағалауға қайтарылды; 4-ші Дорсеттен аз адам оны қайтарып алды. Market Garden-тен кейін 43-ші (W) дивизиясы аралда орналасқан, 130 Bde әлі де Ндеррийн бойындағы ашық позицияларда, миномет, автомат және снарядтық оқ атуға ұшырайды. 26-27 қыркүйек түнінде неміс әскерлері сол жақтан (батысқа қарай) 43-ші (Уэсекс) барлау полкінің аванпостына кіріп, өткір ұрыс басталды. Бриг Уолтон 7-Хэмпширге Рэндвикке шабуыл жасап, оны қайтарып алуға бұйрық берді. Ұрыс күшейген сайын үйлер арасында үлкен шығын болды, бірақ түске қарай 43-ші (W) дивизиясының арнайы тобы неміс көпір басын жойды. 1 қазанда немістер шығыстан өте ауыр қарсы шабуыл жасады, 116-шы танк дивизиясы 130-шы Бде. 5 - Дорсет шабуылдан қашып шықты, бірақ неміс тобы кейбір зауыттық ғимараттарға кіріп, кірпіш пештерінде нығайтылды. 7 Хэмпширлер бригадасы бұл әскерлерді RAF тайфундарының көмегімен құлатуы керек болды. 5 қазанда 43-ші (W) өзінің позицияларының көпшілігін АҚШ-тың 101-ші әуеде десант дивизиясына тапсырды, бірақ 5-ші Дорсеттер Дриелдің айналасындағы ашық позициялардан шығу қиындыққа ұшырады. Батальон американдықтарға көмек көрсету үшін танкіге қарсы және минометтік взводтарын қалдырды және шабуыл аяқталғанға дейін тағы бір күн бойы соғыс жалғасты. 130 бригада кейін АҚШ-тың 82-ші әуеде десантталған дивизиясын Гросбик биіктіктерінде Market Garden кезінде басып алған. 43-ші (W) дивизия күзде осы тұрақты сызықты ұстауға бел буған кезде, ол бригадаларын жеті күнде бір рет ауыстырды. Базиль Коад бригадир болып жоғарылатылды және 7 қазанда 130-дың тұрақты командалығын алды.

Роер үшбұрышы

43-ші (Уэсекс) дивизиясы 1945 жылдың басында Рур үшбұрышын қысқарту үшін "Блэккок" операциясы кезінде шабуылға оралды. Операция 16 қаңтарда басталды және 43-ші (W) дивизиясы 20-шы қаңтарда 52-ші (Төмендік) дивизияның оң жағына келді. 130 бригада келесі күні таңертең 4-ші Дорсеттерді Шиер Валденратта таңғы жарылыс артында жіберді және 1-ші Канадалық ПКР полкінің Кенгуру бронетранспортерлерімен (ПКР) жеткізілді. Қарсылық аз болды, басты проблемалар тұзақтар мен миналардан туындады. 5th Dorsets кейін Лангбройхта 4-ші SLI-ді жеңілдетуге аттанды, ал Кенгурулар келесі күні Вальденратқа шабуыл жасау үшін 7-ші Хэмпширлерді алып келу үшін оралды. 22 қаңтарда 7 Хэмпширдің шабуылы үлкен жетістікке жетті: үлкен қоршаумен және крокодил от атушыларымен қолданатын БКК-ның жаяу әскері Путт арқылы өтіп, Валденратқа дейін соғысып, 200 тұтқынға алды. 43-ші (W) дивизиясының қалған бөлігі алға жылжуды жалғастырды, бірақ пайдалануды ауа райының нашарлауы болдырмады. 130 бригада 25 қаңтарда қайтадан алға жылды, бірақ мұз бен миналар тоқтатты. Бригада кейін кері беткейлерде жасырылған қорғаныс позициясын құрды және 28 қаңтардан 2 ақпанға дейін 52-ші (L) дивизиясының уақытша қолбасшылығына кірді.

Рейхсвальд

XXX корпус Рейнге дейінгі Рейхсвальдты тазалауды міндет етті. Бес дивизия 8 ақпанда алғашқы шабуыл жасады, ал 43-ші (W) дивизия екінші күні Гочты басып алу үшін өтіп кетеді. 15 (S) дивизиясы 8 ақпанда барлық мақсаттарына қол жеткізгенмен, жолдар сазға айналып, екінші күні алға жылжу тоқтатылды. 43-ші (W) басталған кезде, қатты бомбаланған Клеве қаласы арқылы тек бір ғана тығыздалған жол ашық болды, ал бүкіл дивизия 130 Bde-мен Нимгенде қалды. Ол 53-ші (Уэльстік) дивизияның резервінде қалдырылды және ол 15 ақпанда ғана соғысқа қосылды. Бірінші жарық кезінде 4-Дорсеттер жетекші 129 Бде арқылы өтіп, жаңа неміс әскерлерімен қатал шайқасқа түсті. Ол 7-ші Хэмпширдің түстен кейін көш бастағанға дейін баяу алға жылжуда, содан кейін 5-ші Дорсеттер. 5th Dorsets түнгі қарсы шабуылға тап болған кезде жетінші Хэмпширге қарсы шабуыл жасады, бірақ келесі күні таңертеңгі сағат 09.30-да танктермен жаңа шабуыл жасады, дәл 214-ші Bde-дің соңынан шабуылға шығу үшін бастау сызығын тазалау үшін. 17 ақпанда 130-шы бригада Форст-Кливті тазартты, бірақ RAF Тайфундары мен Канаданың зымыран проекторлары (Ланд матрасы) ағаштарды жарылқағаннан кейін қарсылық аз болды. 43-ші (W) дивизиясы қазір Зигфрид сызығының қорғанысынан 10 миль (16 км) "жүргізіп", Гохқа қараған жарды тазартты. 20 ақпанда 130-шы бригаданы алып шығып, Кливтен солтүстікке қарай "сулы даланы" ұстап тұрған канадалық бригаданы босатуға жіберді, онда әскерлерді Буффало амфибиялық көліктеріне алып кетуге тура келді, ал оқшауланған роталар арасындағы байланыс патрульдері қайықпен жүргізілуі керек болды. Бригада 11 наурызға дейін осы жерде қалды, ал дивизияның қалған бөлігі Рейндегі Ксантенге қарай алға жылжуды аяқтады. Жаумен байланыс тығыз болды, бірақ 130-шы Бде-де жер бетіндегі рөлінде атушы 110-шы ЛАА полкінің Бофорс пулеметтерінен басқа артиллериялық қолдауы жоқ.