Поль Гюйом ван Зеланд: Бельгиялық саясаткер, экономист және мемлекет қайраткері

Кіріспе

Бельгиялық заңгер, экономист, католик саясаткері және мемлекет қайраткері Пол Гийом, ван Зеланд виконты (11 қараша 1893 – 22 қыркүйек 1973) – бельгиялық заңгер, экономист, католик саясаткері және мемлекет қайраткері.

Өмірбаян

Ван Зеланд Сойниде дүниеге келген. Ол заң профессоры болды, кейіннен Левен католик университетінің Экономикалық ғылымдар институтының директоры және Бельгия Ұлттық банкінің вице-губернаторы қызметін атқарды. 1935 жылғы наурыз айында ол ұлттық бірлік үкіметінің премьер-министрі болды (католиктер, либералдар және социалистерден құралған үш ірі партияның коалициясы). Ол жарлық билігін пайдаланып, валютаны девальвациялау және экспансиялық бюджеттік саясатты іске қосу арқылы ұлттық экономикалық дағдарысты жеңілдетті. Ван Зеландтың үкіметі 1936 жылдың көктемінде бельгиялық фашистік қозғалыс – Рексизмнің агитациясы салдарынан отставкаға кетті. 1936 жылғы 24 мамырда жалпы сайлау өтті. Еңбек партиясы 202 орынның 70-ін (3 орын кем), Ван Зеландтың католик партиясы 61 орынды (18 орын кем), ал жаңа Рексистер 21 орынды жеңіп алды. Ван Зеланд үш ірі партиядан (католиктер, социалистер және либералдар) тұратын ұлттық бірлік үкіметін басқарды. 1936 жылғы 2 маусымда Антверпен портындағы докерлер арасында спонтанды ереуіл басталды және елдегі ірі кәсіподақтардың қолдауысыз басқа өнеркәсіптік аймақтарға жылдам тарады. Бұл ереуіл жұмыс орындарын басып алу тактикасымен ерекшеленді. Бельгиядағы ереуіл социалистік және католик кәсіподақтарының бірігіп қолдауымен ерекше жағдайды көрсетті. Ван Зеланд 1936 жылғы 17 маусымда кәсіподақ және компания өкілдерін біріктіру үшін «Ұлттық еңбек конференциясын» (Conférence Nationale du Travail) өткізуге келісті. Конференция заңдастырылған ең төменгі жалақыны, алты күндік еңбек демалысын және белгілі бір өнеркәсіптік мамандықтардағы жұмысшылар үшін аптасына 40 сағаттан аспайтын жұмыс уақытын қамтитын келісімге келді. Ереуіл 1936 жылғы 2 шілдеде ресми түрде аяқталды. Екінші үкіметі әскери жағдай режимін жариялағаннан кейін Рексистерді басып тастады. Ол жұмыссыздыққа қарсы шаралар енгізді, бұл саяси шиеленісті азайтуға көмектесті. Сонымен қатар, екінші мерзімінде Бельгия Франциямен әскери одақтан бас тартып, дәстүрлі бейтараптық саясатына қайта оралды, бұл қазір «тәуелсіздік саясаты» деп аталады. 1937 жылдың көктемінде Рексист көшбасшысы Леон Дегрель Ван Зееландты Бельгия Ұлттық банкінен ақша алғаны үшін айыптады. Ван Зеланд бұл айыптауды жоққа шығарды, бірақ комиссия оған 330 000 франк түскенін анықтады. 23 қарашада ол премьер-министр лауазымынан кетті, ал король Пол Эмиль Янсонды оның орнына тағайындады. 1939 жылы Ван Зеланд Лондонда құрылған Босқындар комитетінің президенті болды және 1944 жылы Бельгиядан күшпен шығарылған азаматтарды елге қайтару жөніндегі жоғары комиссар болып тағайындалды. 1942 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1946 жылы ол Еуропалық экономикалық ынтымақтастық лигасының негізін қалаушылардың бірі болды. Соғыстан кейін Ван Зеланд 1949-1954 жылдар аралығында бірнеше католик үкіметтерінде Сыртқы істер министрі және Бельгия үкіметінің және Солтүстік Атлантика шарты ұйымының Министрлер кеңесінің экономикалық кеңесшісі қызметін атқарды. Ол Бильдерберг жиналысының Басқару комитетінің құрметті бас хатшысы болды. 1956 жылы ол саясаттан толығымен шеттесіп, «Banque Belge d'Afrique» банкінің төрағасы болды. 2013 жылы оның отбасының қорқынышына орай, ол 1946 жылы Панамадағы оффшорлық компанияны құрғаны анықталды.

van Zeeland was born in Soignies. He was a professor of law and later director of the Institute of Economic Science at the Catholic University of Leuven (Leuven), and vice governor of the National Bank of Belgium. In March 1935, he became the Prime Minister of a government of national unity (a coalition comprising the three major parties: Catholics, Liberals and Socialists). Given decree powers, he abated a national economic crisis by devaluing the currency and implementing expansive budgetary policies. van Zeeland's government resigned in the spring of 1936 due to the agitation of Rexism, a Belgian fascist movement. On 24 May 1936, general elections were held. The Labour party won 70 of 202 seats (minus 3), Zeeland's Catholic Party 61 seats (minus 18) and the new Rexists 21 seats. Van Zeeland continued as Prime Minister leading a government of national unity, composed of the three major parties (Catholics, Socialists and Liberals). On 2 June 1936, a wildcat strike among dockworkers in the Port of Antwerp broke out and quickly spread to other industrial regions without the endorsement of the country's major trades unions. It was characterised by the new tactic of workplace occupations. The Belgian strike was unusual in uniting socialist and Catholic trade union federations in support. van Zeeland agreed to convene a "National Labour Conference" (Conférence Nationale du Travail) on 17 June 1936 to bring together trade union and company representatives. It brokered a compromise agreement including the introduction of a legal minimum wage, six days' paid holidays, and a maximum 40 hour working week for workers in particular industrial occupations. The strike formally ended on 2 July 1936. After proclaiming martial law, his second government suppressed the Rexists. It introduced measures against unemployment, which helped ease the political tensions. Also during his second term, Belgium gave up its military alliance with France and reverted to its traditional policy of neutrality, now dubbed a "policy of independence". In spring 1937, Rexist leader Léon Degrelle accused van Zeeland of having received money from the Belgian Nation Bank. van Zeeland denied this, but a commission found out he had received 330.000 bfr. He resigned as Prime Minister on 23 November, and the king named Paul Emile Janson as his successor. In 1939, van Zeeland became president of the Committee on Refugees, established in London, and was made High Commissioner for repatriating displaced Belgians in 1944. He was elected to the American Philosophical Society in 1942. In 1946, he was one of the founders of the European League for Economic Cooperation. After the war, van Zeeland served as Minister of Foreign Affairs in several Catholic governments between 1949 and 1954 and as economic advisor to the Belgian government and to the council of ministers of the North Atlantic Treaty Organisation. He was Honorary Secretary General of the Steering Committee of the Bilderberg meeting. In 1956, he finally retired from politics and became chairman of the Banque Belge d'Afrique. In 2013, to the consternation of his family, it was discovered that he had founded a Panamanian offshore company in 1946.