Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Танжер ауруы немесе гипоальфалипопротеинемия - бұл өте сирек кездесетін тұқым қуалайтын ауру, ол қан ағынындағы жоғары тығыздықты липопротеиннің (HDL) мөлшерінің қатты төмендеуімен сипатталады, оны көбінесе "жақсы холестерин" деп атайды. Әлемде шамамен 100 адам осы аурумен ауырып жатқаны анықталды. Бұл ауру алғаш Вирджинияның жағалауындағы Танжер аралында анықталды, бірақ қазір көптеген елдердің адамдарында анықталды.
Tangier disease or hypoalphalipoproteinemia is an extremely rare inherited disorder characterized by a severe reduction in the amount of high density lipoprotein (HDL), often referred to as "good cholesterol", in the bloodstream. Worldwide, approximately 100 cases have even been identified. The disorder was originally discovered on Tangier Island off the coast of Virginia, but has now been identified in people from many countries.
Белгілері мен симптомдары
Танжер ауруы кезінде гомозигота болған адамдарда холестерин эфирлерінің әртүрлі жинақталуы пайда болады. Бұл әсіресе миндальдарда байқалады, өйткені олар сары/ апельсин түсті болуы мүмкін. Холестерин эфирлері лимфа түйіндерінде, сүйек кемігінде, бауыр мен көкбауырда да кездеседі. Холестерин эфирлерінің жинақталуына байланысты миндальдар ұлғаюы мүмкін. Гепатоспеленомегалия (бауыр мен семіркенің ұлғаюы) жиі кездеседі. Невропатия мен жүрек-қан тамырлары аурулары - Танжер ауруының ең қауіпті дамуы.
Individuals that are homozygotes for Tangier's disease develop various cholesterol ester depositions. These are especially visible in the tonsils, as they may appear yellow/orange. The cholesterol esters may also be found in lymph nodes, bone marrow, the liver and spleen. Due to the cholesterol ester depositions the tonsils may be enlarged. Hepatosplenomegaly (enlarged liver and spleen) is common. Neuropathy and cardiovascular disease are the most devastating developments caused by Tangier's disease.
Генетика
9q31 хромосомасының мутациясы ABCA1 дефектті транспортеріне әкеледі. Бұл мутациялар ABCA1 белогының холестерин мен фосфолипидтерді қан ағынында ApoA1 қабылдауы үшін жасушалардан тиімді түрде тасымалдауына кедергі келтіреді. Холестеринді клеткалардан шығара алмау қан айналымында жоғары тығыздықты липопротеиндердің жетіспеушілігіне әкеледі, бұл коронарлық артерия ауруының тәуекел факторы болып табылады. Сонымен қатар, жасушаларда холестериннің жиналуы уытты әсер етіп, жасушалардың өліміне немесе олардың жұмыс істеуінің бұзылуына әкелуі мүмкін. Осы факторлардың бірігуі Танжер ауруының белгілері мен симптомдарына әкеледі. Бұл жағдай аутосомалық рецессивті үлгіде мұраланады, яғни фенотиптің пайда болуы үшін геннің екі көшірмесі генотипте болуы керек. Көбінесе аутосомалық рецессивті ауруы бар адамның ата-анасы өзгерген геннің бір көшірмесін алып жүреді, бірақ аурудың белгілері мен симптомдары жоқ.
Mutations to chromosome 9q31 lead to a defective ABCA1 transporter. These mutations prevent the ABCA1 protein from effectively transporting cholesterol and phospholipids out of cells for pickup by ApoA1 in the bloodstream. This inability to transport cholesterol out of cells leads to a deficiency of high density lipoproteins in the circulation, which is a risk factor for coronary artery disease. Additionally, the buildup of cholesterol in cells can be toxic, causing cell death or impaired function. These combined factors lead to the signs and symptoms of Tangier disease. This condition is inherited in an autosomal recessive pattern, meaning that for the phenotype to appear, two copies of the gene must be present in the genotype. Most often, the parents of an individual with an autosomal recessive disorder are carriers of one copy of the altered gene but do not show signs and symptoms of the disorder.
Диагностика
Танжер ауруы туыстық жоғары тығыздықты липопротеиннің жетіспеушілігіне әкеледі. Жоғары тығыздықты липопротеиндер қандағы Аполипопротеин А1 (apoA1) холестеринмен және фосфолипидтермен бірігіп түзіледі. HDL- ді қалыптастыру үшін қолданылатын холестерин мен фосфолипидтер жасушалардың ішінен пайда болады, бірақ ABCA1 тасымалдаушысы арқылы жасушадан қанға тасымалданады. Танжер ауруы бар адамдарда ABCA1 тасымалдаушыларының ақаулары бар, нәтижесінде холестеринді олардың жасушаларынан тасымалдау қабілеті өте төмендейді, бұл көптеген дене тіндерінде холестерин мен фосфолипидтердің жиналуына әкеледі, бұл олардың көлемін ұлғайтуға әкелуі мүмкін. Қандағы жоғары тығыздықты липопротеиндер деңгейінің төмендеуі кейде гипоальфалипопротеинемия деп сипатталады. Бұл аурумен ауыратын адамдарда қандағы май мөлшері біршама жоғары (жеңіл гипертриглицеридемия) және жүйке қызметінің бұзылуы (нейропатия) байқалады. Бұл аурудан миндальдер айқын көрінеді; олар жиі қызғылт-сары немесе сары түсті болып көрінеді және өте үлкен болады. Ауру жұқтырған адамдарда көбінесе артерияларды қаптаған майлы шөгінділер мен жарақат тәрізді тіндермен сипатталатын ерте атеросклероз пайда болады. Бұл жағдайдың басқа белгілері: көкбауырдың ұлғаюы (спленомегалия), бауырдың ұлғаюы (гепатомегалия), мүйіз қабығының тұмандануы және жүрек- қан тамырларының ерте басталған ауруы.
Tangier disease results in familial high density lipoprotein deficiency. High density lipoproteins are created when a protein in the bloodstream, Apolipoprotein A1 (apoA1), combines with cholesterol and phospholipids. The cholesterol and phospholipids used to form HDL originate from inside cells but are transported out of the cell into the blood via the ABCA1 transporter. People with Tangier disease have defective ABCA1 transporters resulting in a greatly reduced ability to transport cholesterol out of their cells, which leads to an accumulation of cholesterol and phospholipids in many body tissues, which can cause them to increase in size. Reduced blood levels of high density lipoproteins is sometimes described as hypoalphalipoproteinemia. People affected by this condition also have slightly elevated amounts of fat in the blood (mild hypertriglyceridemia) and disturbances in nerve function (neuropathy). The tonsils are visibly affected by this disorder; they frequently appear orange or yellow and are extremely enlarged. Affected people often develop premature atherosclerosis, which is characterized by fatty deposits and scar like tissue lining the arteries. Other signs of this condition may include an enlarged spleen (splenomegaly), an enlarged liver (hepatomegaly), clouding of the cornea, and early onset cardiovascular disease.
Емдеу
Ниацин немесе гемфиброзил сияқты сарысудағы HDL-ді көтере алатын дәрілер бар. Бұл дәрілер гиперлипидемиясы бар науқастарға пайдалы болса да, Танжер ауруы бар науқастар бұл дәрілік араласулардан пайда таппайды. Сондықтан Танжер ауруын емдеудің қазіргі жалғыз әдісі - тамақтануды өзгерту. Май аз тамақтану кейбір симптомдарды, әсіресе нейропатиямен байланысты симптомдарды азайтады.
There are drugs that can increase serum HDL such as niacin or gemfibrozil. While these drugs are useful for patients with hyperlipidemia, Tangier's disease patients do not benefit from these pharmaceutical interventions. Therefore, the only current treatment modality for Tangier's disease is diet modification. A low fat diet can reduce some of the symptoms, especially those involving neuropathies.