Кіріспе

Сан-Дона-ди-Пьяве () - Италияның солтүстігіндегі Венето провинциясының Венеция мегаполисі аумағындағы қала. Бұл Шығыс Венето аймағының тарихи негізгі қалаларының бірі, бірақ ол Бірінші дүниежүзілік соғыста қатты зақымдалғаннан кейін 1920 жылдардың басында толығымен қайта құрылды.

География

Сан-Дона Пьяве өзенінде Венеция, Тревизо және Порденоне қалаларынан орналасқан. Сан-Дона және Венетоның айналасындағы қалалар күзгі және қысқы айларда тұманды болып табылады. Ол Noventa di Piave, Musile di Piave және Fossalta di Piave коммуналарын шектейді, олар іс жүзінде бір қалалық аймақтың бөлігіне айналды, сонымен қатар Città del Piave деп аталады. Сонымен қатар, Сан-Дона Jesolo, Eraclea, Ceggia, Torre di Mosto, Cessalto және Salgareda аумақтарымен шектеседі.

Тарих

Бұл аймақта тарихқа дейінгі дәуірден бері адам өмір сүрген: ХХ ғасырда жүргізілген археологиялық зерттеулер Чиесануова маңында, Пиаве өзенінің сол жағалауында неолиттік ауылдың іздерін көрсетті. Сонымен қатар, ғасырлықтардың елеулі іздері және тік жол желісінің болуы аймақта рим дәуірінде де адам өмір сүргенін болжайды. Қараңғы ғасырларда аймақтың тағдыры епископтық орын және Венеция герцогтігінің алғашқы астанасы болған Гераклия қаласына байланысты болды. 7-ғасырда Ситтанова маңындағы аймақта өскен қала 9-ғасырда жоғалып кетті. 1000 жылдан кейін қазіргі қала аумағында екі ауыл салынған: Сан-Донато және Муссетта. Олар алдымен Аквилея патриархиясының уақытша юрисдикциясына (папалық) бағынды, содан кейін олар Эзелини отбасының оқиғаларына әсер етті. Муссетта ауылы солтүстікте, Аквилея патриархтары салған қамалға жақын орналасқан, ал Сан-Донато ауылы оңтүстікте, 1154 жылдан бері болған шіркеуді қоршап тұрған. 1250 жылы аймақта Пьяве өзенінің апатты су тасқыны болды, ол өз бағытын өзгертіп, часовняны сол жағалаудан оң жағалауға жылжытты. Бұл ауытқу шіркеуді өзінің эталондық аймағынан бөліп алуды білдірді, оны "Сан Донато де ква де ла Пьяве" деп атай бастады. 13 және 14 ғасырларда аймақ Тревигия маркасы мен Венеция Республикасы арасындағы стратегиялық жағдайда болды және осы себептермен ол тонау мен қиратуларға ұшырады, бұл аймақты Люксембургтің Зигмунд әскерлері басып алды және Муссеттаның жойылуымен аяқталды. Венеция Республикасы мен Ұлыбритания арасындағы соғыс аяқталғаннан кейін республика Сан-Дона аумағында көшіп-қонуға бейім фермерлерге салықтан босатуды ұсына отырып, аумақтың дамуын ынталандырды. Шын мәнінде, Венеция осы аймаққа тікелей қызығушылық танытты, өйткені қаланың көп бөлігі мемлекеттік меншікте болды. Қазіргі заманда Венеция Республикасы Басо-Пьяве аймағында кейбір қалпына келтіру шараларын бастады және аумақты басқаруды функционерге тапсырды. 1468 жылы қаржылық қажеттіліктер Республикаға қаланың Гастальдиясын эмфитеузиске беруге мәжбүр етті. 1475 жылы ол Франческо Марчелло мен Анджело Тревисанға берілді, ал кейіннен ол Тревисан отбасының жеке меншігіне айналды. Мемлекеттік билікті дож тағайындаған лауазымды адам, герцог Викариалы басқарды, оның Республикаға адалдық ант беру және Сан-Донада тұру міндеті болды. Бірінші Викариалды, Антонио Лупо, 1476 жылы дож Пьетро Моцениго орнатты. Сол жылы жаңа шіркеудің құрылысы басталды, ол Бәракелді Мәриямға арналды және 1480 жылдың шілдесінде бағышталды. Қалалық орталықтың өсуі мен дамуы бастапқыда қиын болды, әсіресе тұрақсыз гидро теңгерімінің салдарынан. Лагунаны өзеннің себепші болған кезеңдік су тасқынынан сақтау үшін 16 және 17 ғасырларда Венеция Республикасы кейбір гидравликалық жұмыстарды алға тартты, олар өзендердің ағысын бұрып жіберді. 1797 жылы Тревизо округінің он бес кантонының бірінің әкімшілік орталығы Сан-Дона муниципалитеті құрылды. Венецияның қосылуымен және оның Наполеондық Италия Корольдігіне тәуелділігімен 1806 жылы 1 мамырда Адриатика департаменті құрылды және Сан-Дона қаласы сол есімді аумақтың әкімшілік орталығы ретінде оның құрамына кірді. XIX ғасырдың басында қалалық орталықтың шығысы мен оңтүстігіндегі батпақты жерлерді қалпына келтіру үшін алғашқы консорциумдар құрылды, ал қала өзінің әкімшілік функцияларын айтарлықтай арттырды. Сан-Дона қаласы 1815 жылдан бастап Ломбардтық Венеция Корольдігінің құрамына кірді және Австрияның билігі кезінде ол округтің округтік орталығы қызметін сақтады. XIX ғасырдың бірінші жартысында қалалық орталық сарайлармен, сауда ғимараттарымен және 1838 және 1841 жылдар аралығында жүзеге асырылған жаңа собормен байытылды. Венетоны Италия Корольдігіне қосумен аймақта жаңа гидротехникалық жұмыстар жасалды, бұл қоршаған ортаның метаморфозын кемітіп, аймақтың өнімділігін арттырды. Темір жол және пароходтар арқылы байланыс орнатылды, жол желісі кеңейтілді, халыққа жаңа өнеркәсіптер мен қызметтер ашылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың қалаға тигізген әсері өте ауыр болды. Капореттодағы итальяндық сызықтарды жаулап алғаннан кейін итальяндық армия жер берді және Пиаве өзені бойындағы жаңа майдан желісінде қайта ұйымдастырды. 1917 жылдың 13 қарашасында ұзақ айлар бойы соғыс басталды, оның ұрысы Солстицио шайқасында аяқталды. 1918 жылдың күзінде итальяндық армия Австрияның орналасуына қарсы резолюциялық шабуылға түсті және 1918 жылдың 31 қазанында Сан-Дона қаласы Италия аумағына ...

Достық келісім

Жеті ғасыр бұрын, орта ғасырларда Сан-Дона мен жақын маңдағы Музиле-ди-Пьяве ауылы Венеция лагунасының солтүстік-шығысында орналасқан ылғалды аймақтағы екі шағын қауым болды. Екі қауым арасындағы "достық келісім" тарихи факт пен аңызды біріктіреді. 1258 жылы (тарихшы Платеоның айтуынша) немесе 1383 жылы (басқа бір ғалымның айтуынша) Пиаве өзенінің бағыты табиғи түрде өзгерді. Сол кезде өзен екі епархияның шекарасын белгіледі: шығысында Аквилея патриархы, екіншісінде Торчельо (Венеция) епархиясы. Сан-Донато (Сан-Донатус) шіркеуі, бұрын Пиаве өзенінің шығыс жағында болған, сондықтан Сан-Дона жағында, су тасқынынан кейін қазіргі Музиле-ди-Пяве аумағында өзеннің батыс жағында болды. Осылайша Сан-Дона ауылы (оны Сан-Донатоның қысқартылған түрі деп атайды) өзінің жеке символын жоғалтты. Сондықтан келісім жасалды: Сан-Дона әулие есімін сақтады, бірақ оның тұрғындары жыл сайын 7 тамызда Музиледегі екі капон ("gallos eviratos duos") арқылы оны марапаттауы керек. Сонымен қатар, Мусиле қауымы епархияның қамқоршысы құрметіне дәстүрлі мейрам өткізу құқығын сақтап қалды. Бұл "достық келісімінің" тұжырымдамасы: жыл сайын 7 тамызда сый-тарту төлеу қайталанады. Бұл дәстүр Венето аймағының қамқорлығымен тарихи деректерге үлкен көңіл бөліп, бай салтанатты рәсімде қайта жаңғыртылды.

Көлік

Қаланы Сан-Дона-ди-Пьяве-Джесоло темір жол станциясы қызмет көрсетеді.