Боливияның бұрынғы бас авиакомпаниясы: Lloyd Aéreo Boliviano тарихы

Кіріспе

Боливияның бұрынғы туыншысы және негізгі әуе тасымалдаушысы, Бразилияның құлаған әуе компаниясы.

Ллойд Аэрео Боливиано S. A. M. (қысқартылып LAB, халықаралық деңгейде LAB Airlines деп белгілі) 1925 жылдан бастап 2010 жылы қызметін тоқтағанға дейін Боливияның туыншысы және негізгі әуе тасымалдаушысы болды. Құлағанға дейін штаб-пәтері Кочабамба қаласында орналасқан, ал басты хабтары Хорхе Вильстерман және Виру Виру халықаралық әуежайларында болды. 1925 жылдың қыркүйегінде құрылған, ол Avianca әуе компаниясынан кейін Оңтүстік Америкадағы екінші ең көне әуе компаниясы және әлемдегі ең көне әуе компанияларының бірі еді.

Бастауы

Lloyd Aéreo Boliviano (LAB) компаниясы 1925 жылдың тамызында неміс иммигранттары тарапынан құрылды. 1930 жылдың шілдесінде Lloyd Aéreo халықаралық бағыттарға қызмет көрсетуді бастады, сол кездегі базасы болған Ла-Паз бен Бразилияның Корумба қалалары арасында жоспарланған рейстерді жүзеге асырды. Бразилиядағы неміс азшылығына қызмет ететін Syndicato Condor авиакомпаниясымен ынтымақтастық келісіміне сәйкес, LAB жолаушылары Корумбада Рио-де-Жанейроға рейске түсуге және кері бағытта да мүмкіндік алды. Келесі жылдары Бразилиядағы бағыттардың саны көбейді, нәтижесінде Lloyd Aéreo сол кезде Оңтүстік Америкадағы екінші ірі әуе компаниясы болды, одан тек Колумбияның Avianca компаниясы ғана басымдық танытты. 1932 жылы Боливия үкіметі LAB-қа тиесілі барлық ұшақтар мен қызметкерлерді тәркіледі, оларды Парагваймен болған Чако соғысы кезінде әскери мақсаттар үшін пайдалану үшін.

Боливияның ұлттық әуе компаниясы

1941 жылдың мамыр айында LAB компаниясы Боливия үкіметімен елдің ұлттық әуе компаниясы ретінде мемлекеттендірілді және басқару келісімшарты Panagra компаниясына берілді. 1960 жылдың наурыз айында Panagra LAB акцияларының 20%-ын иеленді, ал Боливия үкіметі негізгі акционері болып қала берді. Осы кезде Эдумундо Гонсалес авиакомпания президенті болды, ал флот құрамында жеті DC-3, бір DC-4 және алты Boeing B-17 ұшағы болды. LAB тікелей халықаралық рейстер ұйымдастыруға мүмкіндік алды. 1970 жылы Lloyd Aéreo алғашқы реактивті ұшағын (Boeing 727 үлгісіндегі) сатып алып, Орталық Америка және АҚШ-қа рейстер ашуға жағдай жасады, соның арқасында жол жүру жайлылығы мен уақыты жақсарды. 1990 жылдың наурыз айында авиакомпанияда 1700 қызметкер жұмыс істеді және акциялардың 99,98%-ы үкіметке тиесілі болды. Осы кезде 21 ішкі және 15 халықаралық бағыттан (Арика, Асунсьон, Бело-Оризонте, Буэнос-Айрес, Каракас, Куско, Лима, Манаус, Майами, Монтевидео, Панама, Рио-де-Жанейро, Салта, Сантьяго және Сан-Паулу) тұратын желі екі Boeing 707-320C, үш Boeing 727-200, екі Boeing 727-100, бір Fokker F27-600 және бір Fokker F27-200 ұшақтарымен қамтамасыз етілді.

Қаржылық қиындықтар мен өлім

1994 жылдан бастап Lloyd Aéreo Boliviano қаржылық қиындықтарды бастан кешіре бастады. Осының салдарынан Боливия үкіметі әуе компаниясын жекешелендіруге дайындалды және әлеуетті сатып алушылармен келіссөздер жүргізе бастады. 1995 жылдың 19 қазанында бразилиялық VASP әуе компаниясы LAB акцияларының 50 пайызын сатып алды. Қосымша шығындарды азайту мақсатында VASP екі әуе компаниясын толығымен біріктіруді жоспарлады, алғашқы қадам ретінде ұқсас сыртқы түрі мен бірлескен жиі ұшатын жолаушылар бағдарламасын енгізуді көздеді. Акциялардың 49% және 48,3% тиісінше VASP пен Боливия үкіметіне тиесілі болды.

Апаттар мен оқиғалар

1944 жылдың 21 тамызында LAB Lockheed Model 18 Lodestar (тіркелген CB 25) Ла-Пас әуежайындағы өртте жойылды. 1947 жылдың 29 мамырында LAB Douglas C 47 Skytrain (тіркелген CB 32) Тринидадқа жақын жерде апатқа ұшырады. 1949 жылдың 10 тамызында LAB Curtiss Wright C 46 Commando (тіркелген CB 37) Рурренабакеге жақын жерде апатқа ұшырады. Сол жылдың қыркүйек айында Боливия Ұлттық революциясы кезінде Lodestar (тіркелген CB 26) атыстан қалпына келтірілмейтін зақымдар алды. 1950 жылы екі LAB C 46 ұшағы апатқа ұшырады: 24 сәуірде Кочабамба маңында CB 51, ал 2 қазанда Ла Лагуна көлінің жанында оның бауырласы CB 38. 1951 жылдың 1 қаңтарында LAB C 47 (тіркелген CB 31) Ла-Пас әуежайында апаттық қону кезінде жөндеуге келмейтіндей зақымдар алды. 1953 жылдың 3 қарашасында Lloyd Aéreo Boliviano Douglas DC 3 (тіркелген CP 600) Потоси маңындағы тауға құлап, 25 жолаушы мен 3 экипаж мүшесі қаза тапты. Ұшақ Камириден Сукреге жоспарлы ішкі рейске шыққан. 1955 жылдың 5 қыркүйегінде екі LAB ұшағы Кочабамба үстінде әуеде соқтығысты: жоспарлы жолаушылар рейсімен ұшқан DC 3 (тіркелген CP 572) және жүк рейсімен ұшқан Boeing B 17G (CP 597). Боинг апатқа ұшырап, үш экипаж мүшесі де қаза тапты. DC 3 апаттық қону жасауға қол жеткізді. 1956 жылдың 25 тамызында жүк тасуға бейімделген Lloyd Aéreo DC 3 (тіркелген CP 506) Ла-Пас әуежайына апаттық қону жасап, борттағы үш адамның екеуі қаза тапты. 1956 жылдың 26 қыркүйегінде саяси мақсатта коммерциялық рейстің тұңғыш рет қасырылуы орын алды. Ұшақ (DC 4) 47 тұтқынды алып барады. Олар Санта-Круз қаласынан Боливияның Ла-Пас қаласындағы Эль-Альто қаласына жеткізілді. Сол жерде саяси топ оларды Оруроның Карахуара-де-Карангас ауданында орналасқан концлагерге апару үшін күтіп тұрды. 47 тұтқын ұшақты ұшу кезінде бақылауға алып, оны Аргентинаның Тартагал қаласына қайта бағыттады. 47 тұтқынның екеуі ұшақтың басқаруын өз қолына алды және Аргентинаның Салта қаласына қайта бағыттау туралы нұсқау алды, себебі Тартагалдағы әуежай DC 4 үшін жеткіліксіз болды. Олар осылай істеп, сәлден кейін Салта қаласына аман-есен жетті. Олар үкіметке оларға жасалған әділетсіздік туралы айтып, саяси баспана сұрады. 1957 жылдың 18 наурызында Кочабамбадан Оруроға жолаушылар рейсімен ұшып бара жатқан тағы бір DC 3 (тіркелген CP 535) Саяри маңындағы тауға құлап, 16 жолаушы мен 3 экипаж мүшесі қаза тапты. 1959 жылдың 31 желтоқсанында LAB C 47 (тіркелген CP 584) ұшағының барлық 11 жолаушысы Сан-Хосе-де-Чикитос маңындағы әуежайдан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырап қаза тапты. 1960 жылдың 5 ақпанында Кочабамбадан Ла-Пазға жоспарлы жолаушылар рейсімен ұшып бара жатқан Lloyd Aéreo Boliviano Douglas DC 4 (тіркелген CP 604) ұшағы қозғалтқышы өртенгеннен кейін, ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай таудағы көлге, Laguna Huañacota-ға құлады. 55 жолаушы мен 4 экипаж мүшесі қаза тапты (екі жасар қызды құтқаруға болады, бірақ кейін ауруханада қайтыс болды). 1962 жылдың 21 тамызында LAB C 47 (тіркелген CP 536) Кочабамба әуежайының жанында техникалық қызмет көрсетуден кейінгі сынақ ұшу кезінде апатқа ұшырап, оның ішінде бес адамның төртеуі қаза тапты. 1963 жылдың 15 наурызында жергілікті уақыт бойынша сағат 13:55-те Чилидің Арика қаласынан Ла-Пазға ұшып бара жатқан Ллойд Аэро Боливианоның 915 рейсі Дуглас DC 6 (тіркелген CP 707) ұшағы Чачакумани тауына құлап, 36 жолаушы мен үш экипаж мүшесі қаза тапты. Апат кезінде ауа райының нашарлауы салдарынан көру мүмкіндігі нашар болды. 1964 жылдың 4 ақпанында LAB C 47 ұшағы (тіркелген CP 568) Якуиба әуежайынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырап, оның ішінде 29 адамның екеуі қаза тапты. 1966 жылдың 3 тамызында Рибералтадан Кочабамбаға жүк рейсімен ұшып бара жатқан LAB C 46 (тіркелген CP 730) Анд тауларының бір жотасына құлап, оның ішінде болған үш адам да қаза тапты. Бұл апат пилоттың қателігімен, яғни дұрыс емес бағыт пен биіктікте ұшқандығымен байланысты болуы мүмкін. 1968 жылдың 19 сәуірінде LAB DC 3 (тіркелген CP 734) Тринидадтағы әуеайлақтан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырады. Ұшақ қалпына келтірілмейтін зақымдануға қарамастан, өлім-жітім болған жоқ. 1969 жылдың 26 қыркүйегінде жергілікті уақыт бойынша сағат 15:10-да LAB DC 6 (тіркелген CP 968) 69 жолаушы мен 5 экипаж мүшесін алып, Санта-Крус-де-ла-Сьеррадан Ла-Пасқа жоспарлы рейске ұшып, баратын әуежайдан 176 шақырым қашықтықтағы Шокетанга тауына құлап кетті. Үш күннен кейін апаттан аман қалғандар табылмады. Жолаушылардың арасында Боливияның 17 футболшысы болды. 1971 жылдың 16 желтоқсанында ЛАБ жолаушылар рейсі Сукреден Ла-Пасқа дейін қасырылып, Чилиге ауыстырылуын талап етті. Ұшақ Кочабамба әуежайына қонды, полиция күштері ұшаққа шабуыл жасап, қылмыскерді тұтқындады. Одан кейін болған атыста экипаждың бір мүшесі мен бір жолаушы қаза тапты. 1976 жылдың 13 қазанында жергілікті уақыт бойынша сағат 13:32-де LAB-қа жүк рейсін орындау үшін жалданып алынған Boeing 707 жүк ұшағы (тіркелген N730JP) Санта-Крус-де-ла-Сьеррадан Майамиге ұшып шыққаннан кейін бірден Эль-Тромпильо әуежайынан тұрғын үйлерге және көпшілік футбол алаңына құлап, үш экипаж мүшесімен қатар 88 адамды қаза қылды, бұл Боливиядағы ең қауіпті әуе апаты болды. Апаттың себебі пилоттардың жеткілікті биіктікке көтерілуі үшін дұрыс мөлшерде жылдамдық таңдамағаны болуы мүмкін. 1980 жылдың 23 қаңтарында LAB Fairchild F 27J (тіркелген CP 1175) Санта-Ана-дель-Якума әуежайында жерде жүрген кезде жолдан шығып, орқаштан шығып кетті, нәтижесінде ұшақтың жанар май багы қозғалтқыштан түскен сынықтармен зақымданды. Одан кейін болған өртте ұшақ жойылды, бірақ барлық 15 жолаушы мен үш экипаж мүшесі аман қалды. 1980 жылдың 2 маусымында Lloyd Aéreo Boliviano F 27J (тіркелген CP 1117) Якуиба әуежайына жақындағанда төбеге шағылысып, борттағы 10 жолаушы мен үш экипаж мүшесі қаза тапты. 1984 жылдың 16 наурызында тағы бір F 27M (тіркелген CP 862) Тринидад пен Сан-Боржа арасындағы орманда апатқа ұшырап, 20 жолаушы мен үш экипаж мүшесінің өмірін қиды. 1985 жылдың 23 қаңтарында Ла-Паздан Санта-Крус-де-ла-Сьерраға бағытталған LAB рейсіндегі жолаушы дәретханада бомба жарып, өзі қаза тапты. Апатқа ұшыраған ұшақ, тіркелген CP 1276 Boeing 727 200, айтарлықтай зақымдалды, бірақ қауіпсіз қонуға қол жеткізді. Басқа 119 жолаушы мен жеті экипаж мүшесі қаза болған жоқ. 1991 жылдың 31 тамызында LAB Boeing 707 (тіркелген CP 1365) АҚШ-тың Дотан облыстық әуежайындағы ангардағы өртте жойылды. 1994 жылдың 22 желтоқсанында Lloyd Aéreo Boliviano Fokker F27 Friendship (тіркелген CP 2165) Гуаямерин әуежайында ұшып шығудан бас тартып, ағаштарға құлап кетті. Барлық 36 жолаушы мен төрт экипаж мүшесі апаттан аман қалды. Жоспарлы ішкі рейстің бағыты Сан-Хоакин болған. 2001 жылдың 9 қаңтарында жергілікті уақыт бойынша сағат 17:20-да LAB Boeing 727 200 (тіркелген CP 2323) Санта-Крус-де-ла-Сьерраға бағытталған рейске бұрын Буэнос-Айрес Езеиза әуежайында таксилейтін кезінде сол жақ негізгі тірегі құлап кетті. Тергеушілер апаттың, ешбір 138 жолаушы мен 8 экипаж мүшесі жарақаттанбаған, бірақ ұшақты жөндеуге келмейтіндей зақымдаған, себебі коррозиялық зақымға байланысты болғанын анықтады. 2004 жылдың 7 тамызында LAB Boeing 767 300ER (тіркелген CP 2425) Майамиден келген жоспарлы рейстен кейін Виру Виру халықаралық әуежайына қатты қонды және айтарлықтай зақымдалды. 2008 жылдың 1 қаңтарында сағат 10:35-те LAB Boeing 727 200 (тіркелген CP 2429) ұшқыштары Ла-Паздан Кобихаға бағытталған рейсте жанар май жетіспеуіне байланысты Тринидадтағы орманда мәжбүрлі қону жасауға мәжбүр болды. Ұшақта 151 жолаушы мен 8 экипаж мүшесі болды. Өкінішке орай, мәліметтер толық емес...

On 21 August 1944, an LAB Lockheed Model 18 Lodestar (registered CB 25) was destroyed in a fire at La Paz Airport. On 29 May 1947, an LAB Douglas C 47 Skytrain (registered CB 32) crashed near Trinidad. On 10 August 1949, an LAB Curtiss Wright C 46 Commando (registered CB 37) crashed near Rurrenabaque. In September of the same year, a Lodestar (registered CB 26) was damaged beyond repair in a shooting during the Bolivian National Revolution. In 1950, two LAB C 46s crashed: CB 51 near Cochabamba on 24 April, and its sister aircraft CB 38 on 2 October near La Laguna Lake. On 1 January 1951, an LAB C 47 (registered CB 31) was damaged beyond repair in a crash landing at La Paz Airport. On 3 November 1953, a Lloyd Aéreo Boliviano Douglas DC 3 (registered CP 600) crashed into a mountain near Potosí, killing the 25 passengers and 3 crew members on board. The aircraft had been on a scheduled domestic flight from Camiri to Sucre. On 5 September 1955, two LAB aircraft collided mid air over Cochabamba: A DC 3 (registered CP 572) on a scheduled passenger flight, and a Boeing B 17G (CP 597) on a cargo flight. The Boeing crashed, killing all three crew members. The DC 3 managed to perform an emergency landing. On 25 August 1956, a cargo configured Lloyd Aéreo DC 3 (registered CP 506) crash landed at La Paz Airport, killing two out of the three people on board. On 26 September 1956, the first hijacking of a commercial flight with political purposes was of the Lloyd Aereo Boliviano on 26 September 1956. The airplane (DC 4), carried 47 prisoners. They were being transported from Santa Cruz, Bolivia to the town of El Alto, in La Paz. There, a political group was waiting to take them to a concentration camp located in Carahuara de Carangas, Oruro. The 47 prisoners gained control of the aircraft in mid flight and rerouted the airplane to Tartagal, Argentina. Two of the 47 prisoners took control of the aircraft controls and received instructions to again reroute to Salta, Argentina as the airfield in Tartagal was not big enough for the DC 4. They did and moments later arrived safely to the city of Salta. They told the government of the injustice they were submitted to, and received political asylum. On 18 March 1957, another DC 3 (registered CP 535), which had been on a passenger flight from Cochabamba to Oruro, crashed into a mountain near Sayari. All 16 passengers and 3 crew members died. On 31 December 1959, all 11 occupants of an LAB C 47 (registered CP 584) died when the aircraft crashed shortly after take off from an airfield near San José de Chiquitos. On 5 February 1960, a Lloyd Aéreo Boliviano Douglas DC 4 (registered CP 604), that had been on a scheduled passenger flight from Cochabamba to La Paz, crashed shortly after take off into Laguna Huañacota, a mountain lake, following an engine fire. All 55 passengers and 4 crew members lost their lives (a two year old girl could be saved, but later died in hospital). On 21 August 1962, an LAB C 47 (registered CP 536) crashed near Cochabamba Airport during a post maintenance test flight, killing four out of the five people on board. On 15 March 1963 at approximately 13:55 local time, Lloyd Aéreo Boliviano Flight 915 from Arica, Chile to La Paz, that was operated by a Douglas DC 6 (registered CP 707) on this day, crashed into Mount Chachakumani, killing all 36 passengers and three crew members. At the time of the accident, there were poor visibility conditions due to bad weather. On 4 February 1964, an LAB C 47 aircraft (registered CP 568) crashed shortly after departing Yacuiba Airport, killing two out of the 29 people on board. On 3 August 1966, an LAB C 46 (registered CP 730) that had been on a cargo flight from Riberalta to Cochabamba crashed into a mountain range of the Andes, killing all three people on board. The accident likely occurred because of a navigational error of the pilot, who had chosen a wrong flight path and subsequently had flown at the wrong altitude. On 19 April 1968, an LAB DC 3 (registered CP 734) crashed shortly after take off from an airstrip at Trinidad. Even though the aircraft was damaged beyond repair, there were no fatalities. On 26 September 1969 at around 15:10 local time, an LAB DC 6 (registered CP 968) carrying 69 passengers and 5 crew members on a scheduled flight from Santa Cruz de la Sierra to La Paz crashed into Mount Choquetanga 176 kilometres away from the destination airport. There were no survivors when the wreckage was found after three days. Seventeen Bolivian football players had been amongst the passengers. On 16 December 1971, an LAB passenger flight from Sucre to La Paz was hijacked and demanded to be diverted to Chile. The aircraft landed at Cochabamba Airport instead, police forces stormed the plane and arrested the perpetrator. In the ensuing shooting, one crew member and one passenger were killed. On 13 October 1976 at 13:32 local time, a Boeing 707 freighter aircraft (registered N730JP) that had been chartered by LAB to operate a cargo flight from Santa Cruz de la Sierra to Miami crashed directly after take off from El Trompillo Airport into a housing area and a crowded football pitch, killing the three crew members as well as 88 people on the ground, making it the deadliest air disaster in Bolivia to date. The accident had likely occurred because the pilots had not selected the correct amount of thrust, so that the aircraft did not gain sufficient height. On 23 January 1980, a LAB Fairchild F 27J (registered CP 1175) ran off a taxiway whilst being on ground at Santa Ana del Yacuma Airport and went into a ditch, during which the fuel tank was ruptured by debris from the propeller. In the ensuing fire, the aircraft was destroyed, but all 15 passengers and the three crew members could be saved. On 2 June 1980, a Lloyd Aéreo Boliviano F 27J (registered CP 1117) crashed into a hill whilst approaching Yacuiba Airport, killing the 10 passengers and three crew members on board. On 16 March 1984, another F 27M (registered CP 862) crashed, this time in a jungle somewhere between Trinidad and San Borja, claiming the lives of the 20 passengers and three crew. On 23 January 1985, a passenger detonated a bomb in a lavatory on board an LAB flight from La Paz to Santa Cruz de la Sierra, killing him. The aircraft involved, a Boeing 727 200 registered CP 1276, was substantially damaged but could safely be landed. There were no fatalities among the other 119 passengers and seven crew members. On 31 August 1991, an LAB Boeing 707 (registered CP 1365) was destroyed in a hangar fire at Dothan Regional Airport in the United States. On 22 December 1994, a Lloyd Aéreo Boliviano Fokker F27 Friendship (registered CP 2165) overran the runway at Guayaramerín Airport following a rejected takeoff and crashed into trees. All 36 passengers and four crew members survived the accident. The planned destination of the scheduled domestic flight had been San Joaquín. On 9 January 2001 at 17:20 local time, the left main landing gear of an LAB Boeing 727 200 (registered CP 2323) collapsed while taxiing at Buenos Aires Ezeiza Airport prior to a scheduled flight to Santa Cruz de la Sierra. Investigator found that the accident, by which none of the 138 passengers and 8 crew members were injured but left the aircraft damaged beyond repair, happened because of corrosion damage. On 7 August 2004, an LAB Boeing 767 300ER (registered CP 2425) experienced a hard landing at Viru Viru International Airport following a scheduled flight from Miami, and was substantially damaged. On 1 February 2008 at 10:35 local time, the pilots of an LAB Boeing 727 200 (registered CP 2429) had to execute a forced landing in a jungle clearing near Trinidad due to fuel exhaustion. The aircraft carrying 151 passengers and 8 crew had been on a scheduled flight from La Paz to Cobija, when it had to divert to Trinidad due to bad weather conditions, ultimately failing make the distance with the remaining fuel. There were no fatalities; the aircraft was damaged beyond repair.