Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай саясаткері Ван Цзянь (王) (452 16 маусым 489), әдепті аты Чжунбао (仲寶), ресми атауы Нанчанның герцогы Вэньсянь (南文憲公), Қытайдың Лю Сун және Оңтүстік Ци әулеттерінің өкілі болды, ол Оңтүстік Цидің алғашқы екі императоры император Гао (Шяо Даочэн) және Император Ву (Шяо Цзе) билік құрған кезде ерекше күшті болды.
Chinese politician
Wang Jian (王儉) (452 – 16 June 489), courtesy name Zhongbao (仲寶), formally Duke Wenxian of Nanchang (南昌文憲公), was an official of the Chinese Liu Song and Southern Qi dynasties, who was particularly powerful during the reigns of the first two emperors of Southern Qi, Emperor Gao (Xiao Daocheng) and Emperor Wu (Xiao Ze).
Отбасылық негіздер
Ван Цзянь Оңтүстік династиясының ең қуатты ақсүйектер әулетінің бірі - Цзинь хандығының премьер-министрі Ван Дао кланынан шыққан. Оның атасы Ван Таншу (王曇首) - Сунг императоры Вэньдің ең сенімді қызметкерлерінің бірі, ал әкесі Ван Сенчуо (王僧) - император Вэньдің билігінің соңғы кезеңдерінде маңызды лауазымды адам болған. Ван Сенчуо Вэн императорының ханзадасы Лю Шаоны биліктен шығару туралы шешім қабылдауға қатысқандықтан, Лю Шао 453 жылы император Вэнді өлтіргеннен кейін Ван Сенчуоны өлтірді, ал Ван Цзяньды оның ағасы Ван Сенцзянь (王僧虔) өсірді. Ван Цзянь Лю Шаоның ағасы император Сяовуның Уан Сенчуоға "Южан маркизі" деген атағын мұра етті.
Wang Jian came from one of the most powerful noble families of the Southern Dynasties—the clan of the Jin prime minister Wang Dao. His grandfather Wang Tanshou (王曇首) was one of the most trusted officials of Emperor Wen of Song, and his father Wang Sengchuo (王僧綽) was an important official late in Emperor Wen's reign as well. As Wang Sengchuo was involved in Emperor Wen's decision making process in whether to depose his crown prince Liu Shao, Liu Shao, after assassinating Emperor Wen in 453, had Wang Sengchuo killed, and Wang Jian was raised by his uncle Wang Sengqian (王僧虔). Wang Jian inherited the title that Liu Shao's brother Emperor Xiaowu posthumously honored Wang Sengchuo with—Marquess of Yuzhang.
Лю Сонг тұсындағы қызмет
Ван Цзяньнің асыл тұқымнан туылғаны және жастайынан оқушы ретінде танымал болғаны үшін император Сяовуның ағасы император Мингтің тұсында Jiankang астанасының мэрі Юань Кан оны император Мингтің қызы ханшайым Янсянның күйеуі болуға ұсынды. Алайда, император Мин Ван Сенчуоның әйелі Лю Инь (劉英) Донгян ханшайымы (Уан Цзяньның анасы емес) Лю Шаоның сиқыршылыққа қатысы бар болғандықтан, ол өзінің қызының енесі болмауы керек деп ойлады. Ол ханшайым Донгянның денесін Ван Сенчуомен бірге қабірден алып тастағысы келді. Ван Цзянь бұл іс-шараны жүзеге асырмауды өтінді, ол өлгенді артық көретінін айтты, ал император Мин бұған қарсылық білдірді. Император Миннің тұсында ол бірнеше рет жоғары лауазымға көтерілді, бірақ ешқашан биліктің жоғарғы сатысына кірмеді. 472 жылы император Мин қайтыс болғаннан кейін, оның орнына оның қатыгез және қасақана ұлы император Хоуфэй билік құрғаннан кейін, Ван қорқып кетті және Юаньдан, ол кезде үкіметпен бірге Чу Юаньмен бірге, оны командирлік губернатор етіп тағайындауын өтінді. Юань оны Исинг қолбасшылығының (義興, шамамен қазіргі Уси, Цзянсу) губернаторы етіп тағайындады. 477 жылы генерал Сяо Даоченг император Хоуфэйді өлтіріп, үкіметті өз қолына алғаннан кейін, 478 жылы Ванды астанаға қайта шақырды. Ван Сяоның келесі не істегісі келетінін көре алды - тақты басып алу. Ол Сяоға белсенді түрде көмектесуге тырысқан жалғыз дворян болды. 479 жылы Сяо император Хуфэйдің ағасы император Шундан билікті басып алып, Лю Сонгты аяқтады және Оңтүстік Циді император Гао ретінде бастады.
Because of Wang Jian's noble birth and because he became known for studiousness in his youth, Yuan Can, the mayor of the capital Jiankang under Emperor Xiaowu's brother Emperor Ming recommended him to be the husband of Emperor Ming's daughter, Princess Yangxian. However, Emperor Ming felt that because Wang Sengchuo's wife Liu Ying'e (劉英娥) the Princess Dongyang (who was not Wang Jian's mother) was involved in the witchcraft carried out by Liu Shao, she should not be his daughter's mother in law, he wanted to disinter Princess Dongyang's body from her joint tomb with Wang Sengchuo. Wang Jian pleaded that this not be carried out—stating that he would rather die—and Emperor Ming did not insist. During Emperor Ming's reign, he was repeatedly promoted, although was never among the upper echelon of officials. After Emperor Ming died in 472 and was succeeded by his violent and arbitrary son Emperor Houfei, Wang became fearful and requested that Yuan, who was then in charge of the government along with Chu Yuan, make him a commandery governor. Yuan made him the governor of Yixing Commandery (義興, roughly modern Wuxi, Jiangsu). After the general Xiao Daocheng assassinated Emperor Houfei in 477, and effectively took over the government, Wang was recalled to the capital in 478. Wang could see what Xiao wanted to do next—take over the throne—and he was the only nobleman who actively sought to assist Xiao in doing so, and he carried out the planning for the various steps that Xiao would take in taking over. In 479, Xiao was able to take over from Emperor Houfei's brother Emperor Shun, ending Liu Song and starting Southern Qi, as its Emperor Gao.
Оңтүстік Цы кезеңіндегі қызмет
Ван Цзяньның билікті басып алу кезінде қосқан үлесі үшін император Гао оны Наньчан герцогы етіп тағайындады. Император Гао Чу Юаньды премьер-министр етіп тағайындаса да, Ванның нақты күші көп болған сияқты. Ол жиі өзін Цзинь премьер-министрі Си Энмен салыстырып, Сидің сәнді стилін мақтаған. 479 жылы император Гао әлеуметтік тәртіпті сақтау үшін Цзяньканьде жалпыға бірдей сәйкестендіру картасы бағдарламасын енгізгісі келді, бірақ Ван оны оның практикалық емес екендігіне сендірді. 482 жылы император Гао қайтыс болып, оның орнын ұлы император Ву басқарған кезде, император Гао жаңа императорды сеніп тапсырған екі лауазымды адам Ван және Чу болды (бұл ретте император Ву Ваннан үлкен). Император Ву Ванға өзінің әкімшілігінде үлкен жауапкершіліктер жүктей берді, әсіресе Чу 482 жылы қайтыс болғаннан кейін. Ванның қаншалықты күшті болғаны үшін оның ағасы Ван Сенцзянь бір үйге көп көңіл бөлуді қаламағандықтан, бірнеше рет жоғарылатудан бас тартты және Ван Цзяньға өзінің сарайда тым ысырапшыл болмауға кеңес берді. 484 жылы Ван Цзянь У императорына өзінің төрт хатшысының өкілеттігін азайтуды ұсынды. У императоры У-ға жеке хат жазып, өзін түсіндіруге қатысты ерекше қадам жасады, бірақ бұл мәселеде Ванның кеңесін орындамады. Бір кезде Ван премьер-министр болған кезде оның өкінетінін айтты. Алайда, Ванның ұсынысы бойынша тағайындалған әркімді император У дереу тағайындаған. Император Гао немесе император Ву тұсында Уан императорлық университет директоры болудың екінші жауапкершілігін де өз мойнына алды. 485 жылы император Ву императорлық Зонгмингуан (總明觀) ғылыми-зерттеу мекемесін университетке біріктірді, бұл Уанға мектепті толығымен өз сарайында құруға мүмкіндік берді. Ван конфуцийшіл ғалым болғандықтан, осы кезден бастап университет әдебиетке емес конфуцийшілдікке назар аударды. 489 жылы Ван Цзянь қайтыс болды.
For Wang Jian's contributions during his takeover, Emperor Gao created him the Duke of Nanchang. Even though Emperor Gao made Chu Yuan prime minister, Wang appeared to have more actual power. He often compared himself to the Jin prime minister Xie An, praising Xie for his elegant style. In 479, Emperor Gao wanted to institute a universal identification card program in Jiankang to keep social order, but Wang persuaded him of its impracticality. In 482, when Emperor Gao died and was succeeded by his son Emperor Wu, Wang and Chu were the two officials that Emperor Gao entrusted the new emperor to (however, Emperor Wu was older than Wang). Emperor Wu continued to entrust Wang with great responsibilities within his administration, particularly after Chu died later in 482. Because of how powerful Wang was, his uncle Wang Sengqian, not wanting too much attention toward one household, repeatedly turned down promotions, and further advised Wang Jian not to be overly wasteful at his mansion. In 484, Wang Jian advised Emperor Wu to reduce the power of four secretaries that he had, and while Emperor Wu took the unusual step of personally writing a letter to Wang Jian to explain himself, he did not follow Wang's advice in this matter, and at one point, Wang lamented that while he was prime minister, his power was not as great as one of these secretaries, Ru Faliang (茹法亮). However, it was also said that anyone that Wang recommended for post was immediately commissioned by Emperor Wu. At some point during Emperor Gao or Emperor Wu's reign, Wang also took on the secondary responsibility of being the principal of the imperial university, and by 485, Emperor Wu had merged the imperial research facility Zongmingguan (總明觀) into the university, allowing Wang to have the school set up entirely within his own mansion. As Wang was also a Confucian scholar, it was said that from this point on, the university switched from a focus on literature to Confucianism. In 489, Wang Jian died.