Кіріспе

Реюньонның құстарының жойылған түрлері Маскаренді попугай немесе маскарин (Mascarinus mascarinus) - бұл Үнді мұхитының батысындағы Реюньонның Маскарен аралында мекендейтін попугайдың жойылған түрі. Бұл түрдің таксономиялық қатынастары талқылануға жатады; ол тарихи түрде Psittaculini попугайындарымен немесе vasa попугайындарымен топтастырылған, соңғы генетикалық зерттеулер бұрынғы топқа жағымды әсер етті. Маскаренді попугайдың ұзындығы үлкен қызыл құйрығы және ұзын, дөңгелек құйрық қауырсыны бар. Оның аяқтары қызыл түсті, ал көздері мен мұрын тесіктерінің айналасында жалаңаш қызыл тері бар. Оның қара бет маскасы және жартылай ақ құйрық қауырсындары болды, бірақ тірі құстың денесі, қанаттары мен басының түсі анық емес. Тірілердің суреттері дене мен бас күл сұр түсті, ал құйрықтың ақ бөлігінде екі қара орталық қауырсыны бар екенін көрсетеді. Ал, толғанған үлгілер мен соларға негізделген ескі сипаттамалар дененің қоңыр, ал бастың көкшіл екенін көрсетеді. Бұл үлгiлердiң ескiруi мен жарыққа түсуi салдарынан түсi өзгергенiне байланысты болуы мүмкiн. Бұл құстың тірі кезінде туралы біліміміз өте аз. Маскаренді попугай алғаш рет 1674 жылы аталып өткен. Бұл түрдің ғылыми сипаттамасы 1771 жылы берілген. Қазіргі таңда Парижде және Венада тек екі ғана толғанған үлгісі бар. Маскаренді попугайының жойылу уақыты мен себебі белгісіз. 1834 жылғы соңғы есеп күмәнді болып саналады, сондықтан түрдің 1800 жылға дейін жойылып кеткені және одан да ерте жойылып кеткен болуы мүмкін.

Таксономия

Маскаренді попугай алғаш рет 1674 жылы француз саяхатшысы Сиер Дюбуа өзінің саяхатнамасында атап өткен және кейін өмірден бірнеше рет сипатталған. 18 ғасырдың аяғында Францияға кем дегенде үш тірі дана әкелінді және тұтқында ұсталды, олардың екеуі тірі кезінде сипатталды. Қазіргі таңда екі толғанған үлгі бар; холотип, MNHN 211 үлгісі, Париждегі Muséum National d'Histoire Naturelle-де, ал екіншісі, NMW 50.688 үлгісі, Венадағы Naturhistorisches мұражайында. Соңғы дана 1806 жылы Лондондағы сауда-саттық кезінде Левериан мұражайынан сатып алынған. Маскаренді попугайды 1771 жылы швед зоологы Карл Линней Psittacus mascarinus (қысқаша "маскарин") деп ғылыми сипаттады. Бұл атауды алғаш рет 1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон қолданған, бірақ ғылыми атау ретінде қолданылмады. Бұл атау Маскарин аралдарына сілтеме болып табылады, олар өздерінің португалдық ашқыны Педро Маскаренхас есімімен аталған. Оның жаңа тұқымдас атауы басым болды және итальяндық зоолог Томазо Сальвадори оны 1891 жылы бұрынғы нақты атаумен біріктірген кезде, ол таутонимге айналды (екі бөлігі бірдей ғылыми атау). 1758 жылы Линей Psittacus obscurus деген атау берді, ол оны 1766 жылы Mascarene попугайымен қайтадан синоним етті. Осы байланыстың арқасында кейбір авторлар бұл маскарин аралдарынан деп сенді, бірақ бұл қара тотықтың сипаттамасы маскарин тотығынан ерекшеленеді. Кейін Реюньондағы үңгірлерден папагальдың суффизильді қалдықтары қазылып алынды және 1996 жылы хабарланды. Екі топырақты маскаренді топырақтың рентгендік суреттері қалған сүйектерді субфоссильдермен салыстыруға мүмкіндік берді және қазіргі үлгілермен салыстырғанда олардың аралық өлшемдер екенін көрсетті. Кіші ваза попугайы Реюньонға 1780 жылы әкелінді, бірақ субфоссильді попугай сүйектері кейбір аспектілерде осы түрге ұқсас болса да, олар Маскарен попугайына көбірек ұқсас болды және оған тиесілі деп саналды. Биномиалдық атау М. маскаринустан М. маскаринге 2016 жылы IOC World Bird List-пен Линнеус басқа түрлерге қалай қарағандығымен сәйкес келді. 2020 жылы Халықаралық зоологиялық номенклатура жөніндегі комиссия М. mascarinus атауын бастапқы орфографияның негізделген түзетуі ретінде сақтады.

Эволюция

Маскаренді попугайының туыстық қатынасы анық емес, ал 19 ғасырдың ортасынан бастап екі гипотеза айтысып келеді. Кейбір авторлар оны қара түстегі қауырсындылығы үшін Coracopsinae (Африка тектес) және басқалары үлкен қызыл қарны негізінде Psittaculinae (Азия тектес) попугайындарымен топтастырды, бұл топ үшін диагностикалық ерекшелік. Оның қауырсын үлгісі көбінесе пситтакулин үшін типсіз, бірақ басқа мүшелерінің қара бет үлгілері бар. Реюньонға 3 миллион жыл, бұл жаңа тұқымдардың пайда болуына жеткілікті уақыт, бірақ көптеген эндемиктер 300 000 және 180 000 жыл бұрын Питон-де-Нейж вулканы атылуымен жойылған болуы мүмкін. Сондықтан ең соңғы және қазіргі кездегі түрлер осы оқиғадан кейін аралды Африкадан немесе Мадагаскардан қайта отарлаған жануарлардың ұрпақтары болуы мүмкін. Егер Маскаренский попугай Реюньондағы жанартаудың атылуынан бұрын нақты бір тұқымға айналған болса, онда ол осы жойылу оқиғасынан аман қалғандардың бірі болар еді. 2012 жылы Лео Джозеф және оның әріптестері бұл табылғандықты мойындады, бірақ үлгі зақымдалған болуы мүмкін екенін және мәселені толық шешу үшін қосымша сынақтар қажет екенін атап өтті. Олар сондай-ақ, егер Mascarinus Coracopsis тұқымдасына енгені расталса, соңғысы кіші синонимге айналады, өйткені бұрынғы атауы ескірек. 2012 жылы Хьюм Маскарен аралдарындағы маскаренді попугай мен басқа попугайлардың анатомиялық ұқсастықтары бар екеніне таңғалды. Сондай-ақ, ол басқа аралдарда табылған қазбалар бұл түрдің Реюньонға дейін басқа жерде пайда болған деген болжамды растай алмайтынын атап өтті. 2017 жылы неміс биологы Ларс Подсиадловски және оның әріптестері жаңа генетикалық зерттеу үшін Вена үлгісін сынамалады және Маскаренді попугайдың, шын мәнінде, Хьюм ұсынғандай, Пситтакула тобының бөлігі екенін анықтады. Сондықтан Маскаринді попугайдың түп атасы - Азиядан Үнді мұхиты арқылы Маскарин аралдарына тараған Александриялық попугайлар. Зерттеушілер 2011 жылғы генетикалық зерттеуде зертханалық процедуралар кезінде ластанудың нәтижесінде зерттеу үшін іріктелген басқа екі попугай түрінің (оның ішінде кішігірім ваза попугай) тізбектерінің құрамасын қолданған болуы мүмкін деп болжады. 2017 жылғы зерттеуде сондай-ақ Tanygnathus тұқымдасының топырақтары Psittacula топырақтары арасында топтастырылғаны анықталды және Tanygnathus және Mascarinus сондықтан Psittacula тұқымдасына біріктірілуі керек деп ұсынылды. Төмендегі кладограммалар 2011 және 2017 жылдардағы ДНК зерттеулеріне сәйкес Маскаренді попугайдың орналасуын көрсетеді: Маскарин, Танигнатус, сондай-ақ Пситтин тұқымдастарының генетикалық зерттеулерге сәйкес Пситтакуля тұқымдасына кіретіндігі туралы мәселені шешу үшін, бұл тұқымдасты парафилетикалық (табиғи емес топтастыру) етіп, неміс орнитологы Майкл П. Браун және оның әріптестері 2019 жылы Пситтакуланы бірнеше тұқымдасқа бөлу керек деп ұсынды, осылайша Маскаринді сақтап қалды. 2022 жылы бразилиялық орнитолог Александр П. Селвати мен оның әріптестерінің генетикалық зерттеуі Psittacula, Mascarene попугайы мен Tanygnathus арасындағы қарым-қатынас туралы бұрынғы зерттеулерді растады. Олар Psittaculinae Австралия-Тынық мұхит аймағында (содан кейін Гондвана суперконтинентінің бөлігі) пайда болды және Psittacula Mascarinus тұқымының ата-бабалары Африкадағы алғашқы пситтакулиндер болды деп болжады. Миоценнің соңында (85 миллион жыл бұрын), және Маскарендерді олардан отарлады.

Сипаттама

Маскаренді попугай ұзындығы бойынша болды. Қанаты, құйрығы, тұмсығы және тарсысы үлкен қызыл құйрықты және орташа ұзын, дөңгелек құйрық қауырсыны бар. Оның басының алдыңғы бөлігінде қара қайыс сияқты бет маскасы бар. Тарихи тұрғыдан дене, қанаттар, құйрық пен бас түстерінің сипатталуы мен бейнеленуінде бірнеше айырмашылықтар бар. Юмның пікірінше, бұл түс қараңғы қара сұр немесе қоңыр. 2017 жылы австралиялық орнитолог Джозеф М. Форшоу түсті қоңыр деп көрсеткен барлық суреттердің қате екенін қабылдау қиын болды; ол қоңырдың сұрдан қоңырға ауысуына қарағанда, тек қарқындылығынан қайтқандығы ықтимал деп тапты. Ол құстың алғашқы суреттері жасалған кезде, жарыққа түсуден кейін олардың қоңыр түске айналуы мүмкін емес екенін айтты. Ол сондай-ақ қамалған құстардың дұрыс тамақтануының оларды қоңыр түсіне айналдыратынына күмәнданады және құстың қоңыр болып "ортодоксалды бейнесін" қабылдады. Маскаренді попугайының бояуы туралы түсініспеушілікті француз гравюрі Франсуа Николас Мартинеттің Буффонның 1779 жылғы "Табиғи тарих құстары" атты еңбегінде, бұл түрдің алғашқы түсті көрінісі. Ол құсты күріш түсті, қызғылт түсті баспен көрсетеді, ал бұл түстердің күштілігі көшірмелер арасында айтарлықтай өзгереді, бұл Мартинеттің шеберханасында жұмыс істеген көптеген әртүрлі суретшілер қолмен бояған. Бұл даналарда дене қалың қоңырдан шоколадқа дейін, құйрығы ашық сұрдан қара сұр қоңырға дейін, ал басы көкшіл сұрдан көгершін сұрға дейін болады. Плитада екі қара түсті орталық құйрық қауырсын жоқ, бұл Бриссон сипаттаған ерекшелік, ал бұл ерекшеліктер кейінгі суретшілерде қайталанды. Мартинеттің суреті мен Буффонның сипаттауы, мүмкін, Париж үлгісіне негізделген. Маскаренді попугайының бас сүйегі жоғарыдан төменге дейін орташа тегістелген, мұрынның диаметрі ішкі септумның енінен (мұрын араларындағы қабырға) үлкен және ространың жоғарғы жиегінде (мұрынның сүйекті құйрығы) анық емес ойыс бар. Жақсырауыш жағы (жақсырауыштың бір жағында ашылатын) жоқ, ал жақсырауыш симфизінің артқы жағы (төменгі жақ сүйегінің екі жартысы қосылған жері) кеңінен овал, angulus mandibulae (жақсырауыштың артқы жағындағы төменгі жиек) бұрышты емес, жалпақ, ал симфиз төмен қарай қатты бұрышты. Вена данасының жартылай ақ болуы тұтқында ұзақ уақыт бойы азық-түлік тапшылығының салдарынан болуы мүмкін; кесілген негізгі қанаттың қауырсыны оны қамауға алғандығын көрсетеді. 1700 жылдары попугайдың тамақтануы туралы аз мәлімет бар еді, ал Вена данасы меланин синтезі үшін қажетті тирозин амин қышқылының жеткілікті мөлшерін тамақ арқылы алмауы мүмкін. Басқа попугайларда бұл пигмент пситтациннің болуынан зардап шеккен қауырсындардың ақ емес, қызғылт сары түске айналуы мүмкін, бірақ Коракопсис попугайлары мен Маскарен попугайлары бұл пигмент жоқ жалғыз попугайлар болып табылады. Кейде бұл үлгі "жарым-жартылай альбинист" деп сипатталады, бірақ шынайы альбинизм (тирозиназа ферментінің болмауы) ешқашан тек ішінара ғана болуы мүмкін емес. Бұл мүмкін, өйткені Реюньон мен Маврикийде кейбір жануарлар түрлері бар, бірақ әлі күнге дейін ешқандай окаменелі дәлелдер табылған жоқ.

Құрып кету

Маскарен аралдарында өсетін сегіздей попугай түрінің тек Маврикийдің эхо-паракиті (Psittacula echo) ғана тірі қалды. Басқалары, мүмкін, шамадан тыс аңшылық пен орманды жоюдың бірігуінен жойылып кеткен. Маскаренді попугайының жойылу себебі мен күні белгісіз. Ол өз баяндамасын басқа дереккөздерге немесе тіпті құлаққа құлақ түріп жазған болуы мүмкін. Бұл Реюньонның түпкүлдік популяциясынан жойылып кеткен соңғы популяция болды. Реюньон аралында маскаренді попугайдан кейін жоғалған жалғыз эндемикалық құс түрі - 19 ғасырдың ортасында өскен балапан.