Кіріспе
2003 жылы Харви Пекар туралы американдық биографиялық фильм American Splendor 2003 жылы 20 қаңтарда Санденс кинофестивалінде көрсетілді және 15 тамызда Fine Line Features компаниясы АҚШ-та жарық көрді. Фильм сыншылардың ризашылығына ие болды. Ол 76-шы академиялық сыйлықтардың ең үздік адаптацияланған сценарий номинациясына ұсынылды.
American Splendor premiered at the Sundance Film Festival on January 20, 2003, and was released in the United States on August 15, by Fine Line Features. The film received critical acclaim. It was nominated for Best Adapted Screenplay at the 76th Academy Awards.
Сюжет
1950 жылы Хэллоуин күні Харви Пекар "Шықпақ немесе тәтті" ойыншығында супербатыр болып киінуден бас тартады. Бірнеше жылдан кейін Харвидің Кливленд көшелерінде жүргенін көреміз, содан кейін нағыз Харви Пейкар деректі фильм стилімен пайда болады. 1975 жылы, үнсіз Харви тамақ дәрігеріне барып, гипохондрияны көрсетеді. Харвидің әйелі олардың "плебеялық" өмір салтын мазақтайды және оны тастап кетеді, ал оған дау айту үшін дауысы жоқ. Бірнеше айдан кейін Харви ардагерлердің ауруханасында жұмыс істеп жатқанда, Боутс Элинор Уайлидің өлеңінен кеңес береді. Бір деректі фильмде Харви өзінің жарым-жартылай жұмыс істеген дискі жинаушы/сатушы ретінде өткізген жылдарын талқылайды. 1962 жылы Харви сарайда жазбаларды қарап жатқанда ұялшақ сәлемдемелер суреткері Роберт Крамбпен кездеседі, екеуі джаз және комикс кітаптары арқылы байланысады. 1975 жылы Кливлендке келген танымал Крамбтың оқиғасына тоқталайық. Жаңа бойдақ және ренжіген Харвиге ветерандар ауруханасының "өлі" файлдар бөлімінде ойландыратын сәт келеді, бұл оны өз әңгімесін салуға итермелейді, бірақ талантының жоқтығы оны тоқтатады. Супермаркеттегі оқиға оның жанды сана-сезіміне әсер етіп, түн бойы жазуға талпындырды. Харви Крамбпен бірге түскі асханада жаңа комикс үшін жұмыс істеп жатқан сценарийлерін көрсетеді, ал Крамб оларға сурет салуды ұсынады. Харви "Американдық сән" журналының сегіз санын жариялайды, бірақ қаржылық пайдасы аз және ол мұрағат қызметкері болып қала береді. Ол колледжде біраз уақыт танысқан Элис Куиннді кездестіреді, олар Теодор Дрейзердің "Дженни Герхардт" романын талқылайды. Ол кездесуден кейін өзін одан да жалғыз сезінеді. Осы арада Делавэрде Джойс комикс дүкеніндегі серіктесіне ренжіді, ол оның "Американдық сән No" данасын сатып жіберді. 8. Қалай? Ол Харвимен хат алысады және олар туыс рухтар екенін біледі, сондықтан ол онымен жеке кездесу үшін Кливлендке барады. Тамақ ішуге шыққаннан кейін, ол оның пәтерінде ішек-қарын кемітіп, құсып қалады. Харви оған ромашка шайын ұсынады, ал Джойс олармен танысуды өткізіп, үйленуге кеңес береді. Бір аптадан кейін Харви өзінің ардагер әріптесі Тоби Радлоффты көлігінде тамақ ішіп отырғанын көреді. Тоби Толедоға жаңа фильмге барады, Харви Делавэрге Джойске үйленуге және Кливлендке көшіп келуге көмектесуге барады. Шынайы Харвидің қасында отырып, шынайы Джойс Брэйбнер Харвидің әңгімелерінің кейіпкері болудың қандай болғаны туралы әңгімелейді. Қазір үйленген Харви мен Джойс Тобимен бірге "Сыртқылардың қайырымы" фильмінің көрсетіліміне қатысады, ол Харвиге дәмсіз болып көрінеді. Үйлеріне оралғанда Джойс Харвидің дүние-мүлкі туралы күңкілдеп, бірақ олардың сөгіс-сұғысын "Американдық сәнді" пьесаға айналдырғысы келетін театр продюсерінің хабары үзіп тастайды. Спектакльдің Лос-Анджелестегі тұсаукесерінен кейін Харвидің жетістіктерін Джойстің эмоционалдық күрестері мен балаға деген ықыласы қиындатады, ол продюсер Харвиге Дэвид Леттермен бірге кешкі түнде қонақ болуға ұсыныс жасағанда, одан да қиындады. Харви шоуда хит болып, бірнеше рет қайта келеді, ал Тоби MTV жұлдызына айналады. Кливлендте біреу Харвиді "Соңғы түн" бағдарламасынан таниды, бірақ олардың себептері оны ашуландырады. Осы арада Джойс шығармашыл және белсенді ретінде өмірін толықтай бағындыруға тырысады және Харвидің рұқсатынсыз бейбітшілік конференциясына барады. Бір күні Харвидің жамбасында ірің бар екен. Джойс әлі де жоқ болған кезде Харви "NBC-ге қарсы шабуыл" футболкасын киіп, Late Night-ке оралады, бұл қақтығысқа әкеледі. Джойс қайтып келгенде Харвидің ісігін тауып алады, ал ол көп ұзамай лимфома диагнозы қойылады. Ол ол туралы комикс кітап жасауын ұсынады, бірақ ол өлгісі келеді, сондықтан ол тәжірибеді суреттеу үшін суретші Фредті шақырады. Фред қызы Даниэльді алғашқы ақылдасу сессиясына әкеледі, ал Джойс оған ғашық болады. Харви еріксіз комикске қатысуға келіседі және Фредтен Даниэльді алып келуін сұрайды. Харвидің емделуі қиын. Бір күні түнде ол өзі шын өмірде ме, әлде комикстегі кейіпкер ме, және ол өлгенде оқиға аяқталады ма, әлде жалғасады ма деп ойлайды. Харви арман пейзажында жүріп, телефон кітапшасынан тапқан басқа Харви Пекарлар туралы ойланады. Бір жылдан кейін Харви мен Джойс "Біздің қатерлі ісік жылы" атты құжатқа қол қояды, ал ол қатерлі ісіксіз деп жарияланады. Олар Даниэллді асырап алады, ал Харви ата-ана болуды үйреніп алады. Нағыз Харви ардагерлер ауруханасынан зейнеткерлікке шығады және қызметкерле�...
we see Harvey walking the Cleveland streets, then the real Harvey Pekar appears in a documentary style setup. In 1975, a scratchy voiced Harvey visits a throat doctor and exhibits hypochondria. Harvey's wife derides their "plebeian" lifestyle and leaves him, while he has no voice to argue. A few months later, Harvey is at his file clerk job at a VA hospital when Mr. Boats offers advice from an Elinor Wylie poem. In a documentary scene, the real Harvey discusses his years as a part time used record collector/salesman. Flashing back to 1962, Harvey meets shy greeting card illustrator Robert Crumb while browsing records at a yard sale, and the two bond over jazz and comic books. Returning to 1975, the now popular Crumb is in Cleveland for a visit. The newly single and frustrated Harvey has a sobering moment in the VA hospital's "deceased" files section, leading him to try drawing his own stories, but his lack of talent stops him. An incident at the supermarket with his animated subconscious inspires him to stay up all night writing. At a diner with Crumb, Harvey shows Crumb scripts he's been working on for a new comic, while Crumb offers to illustrate them. Harvey publishes eight issues of American Splendor to critical acclaim but little financial gain and remains a file clerk. He runs into Alice Quinn, a woman he briefly knew in college, and they catch up and discuss Theodore Dreiser's novel Jennie Gerhardt. He leaves their encounter feeling even more alone. Meanwhile, in Delaware, Joyce is frustrated with her partner in the comic book store, who has sold her copy of American Splendor No. 8. She corresponds with Harvey and they discover they are kindred spirits, so she travels to Cleveland to meet him in person. Following a dinner date, she is overcome with a bout of nausea and vomiting at his apartment. A concerned Harvey offers her chamomile tea, and Joyce suggests they skip courtship and get married. A week later, Harvey sees his VA colleague Toby Radloff sitting in his car eating. Toby is on his way to Toledo to see the new movie Revenge of the Nerds, while Harvey is on his way to Delaware to marry Joyce and help her move to Cleveland. Sitting alongside the real Harvey, the real Joyce Brabner talks about what it was like to become a character in Harvey's stories. Now married, Harvey and Joyce attend a screening of Revenge of the Nerds with Toby, which Harvey finds insipid. Back at their apartment, Joyce gripes about Harvey's possessions, but their spat is interrupted by a message from a theater producer who wants to make American Splendor into a play. After the play's Los Angeles debut, Harvey's growing success is complicated by Joyce's emotional struggles and desire for children, compounded when a producer calls to offer Harvey a guest spot on Late Night with David Letterman. Harvey is a hit on the show and comes back for multiple appearances, while Toby becomes an MTV star. Back in Cleveland, someone recognizes Harvey from Late Night, but their reasons anger him. Meanwhile, Joyce seeks fulfillment as a creator and activist and travels to a peace conference without Harvey's permission. One night, Harvey discovers a lump on his groin. With Joyce still away, Harvey returns to Late Night wearing an "On Strike Against NBC" shirt, leading to chaos. Joyce returns and discovers Harvey's lump and he is soon diagnosed with lymphoma. She suggests he make a comic book about it, but he just wants to die, so she enlists Fred, an artist, to illustrate the experience. Fred brings his daughter Danielle to their first brainstorming session, and Joyce is smitten with her. Harvey reluctantly agrees to participate in the comic and asks Fred to keep bringing Danielle. Harvey's treatment is difficult. One night, he wonders if he is real or a comic book character, and whether the story will end or continue if he dies. Harvey wanders through a dreamscape, musing about other Harvey Pekars he finds in the telephone book. One year later, Harvey and Joyce sign the completed Our Cancer Year, and he is declared cancer free. They adopt Danielle, and Harvey adjusts to being a parent. The real Harvey retires from the VA hospital and the staff hold a retirement party, during which Joyce, Danielle and Harvey embrace.
Қабылдау
Rotten Tomatoes сайтында фильмнің бағасы 94% -ды құрайды, оның бағасы 186 сыншыдан алынған, орташа бағасы 8.3/10. Сайттың сын пікірінде: "Әрбір адамның көңіл көтеретін, қозғаушы суреті үшін де, стильдік жағынан да, "Американдық сән" - бұл шын мәнінде жер астындағы түпнұсқаның портреті". Metacritic сайтында фильмнің 42 пікірге негізделген 100 баллдан 90 баллдың орташа салмағы бар, бұл "жалпыға танымал" екенін көрсетеді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың төртеуін берді, оны "әдемі батыл фильм деп атады, онда кейде шындық пен көркем әдебиет бір кадрда бірге өмір сүреді". Ол "Джиаматти мен Дэвистің актерлік құрамы керемет" деп атап өтті, олар "тек сыртқы келбеті ғана емес, сонымен қатар осы екі адамның сезімдері мен тіпті жан-дүниесі" деп жазды, сонымен қатар Фридландердің өнерін мадақтады. Ол сондай-ақ фильмді "өз тарихының өзіндік жолын табуымен ләззаттанды" деп тапты, оның тұсаукесерін "бұл Кливленд отбасының күнделікті үміттері мен қорқынышына еліктіруімен таңғалдырады" деп сипаттады. "Американдық сән" 2003 жылы Санденс кинофестивалінде драмалық фильм үшін жюридің бас сыйлығын жеңіп алды, сонымен қатар Америка жазушылар гильдиясының ең үздік бейімделген сценарий сыйлығын алды. 2003 жылғы Канн кинофестивалінде фильм FIPRESCI сыншылары сыйлығын алды. "Американдық жарқырау" 2003 жылы Эдинбург халықаралық кинофестивалінде Guardian New Directors Award сыйлығын алды. Ол сондай-ақ 2003 жылғы "Оскар" сыйлығының "Ең үздік адаптацияланған сценарий" номинациясына ұсынылды. Колумнист Джейми Вольф фильмге лайықты бағасын жазды Slate, сонымен қатар Вуди Алленнің Энни Холл және оның басқа фильмдерімен ресми параллельдерге назар аударды. Харви Пекар фильмнің әсері туралы American Splendor: Our Movie Year (2004) журналында жарияланған түрлі әңгімелерінде жазды.