Кіріспе

2003 жылы Харви Пекар туралы американдық биографиялық фильм American Splendor 2003 жылы 20 қаңтарда Санденс кинофестивалінде көрсетілді және 15 тамызда Fine Line Features компаниясы АҚШ-та жарық көрді. Фильм сыншылардың ризашылығына ие болды. Ол 76-шы академиялық сыйлықтардың ең үздік адаптацияланған сценарий номинациясына ұсынылды.

Сюжет

1950 жылы Хэллоуин күні Харви Пекар "Шықпақ немесе тәтті" ойыншығында супербатыр болып киінуден бас тартады. Бірнеше жылдан кейін Харвидің Кливленд көшелерінде жүргенін көреміз, содан кейін нағыз Харви Пейкар деректі фильм стилімен пайда болады. 1975 жылы, үнсіз Харви тамақ дәрігеріне барып, гипохондрияны көрсетеді. Харвидің әйелі олардың "плебеялық" өмір салтын мазақтайды және оны тастап кетеді, ал оған дау айту үшін дауысы жоқ. Бірнеше айдан кейін Харви ардагерлердің ауруханасында жұмыс істеп жатқанда, Боутс Элинор Уайлидің өлеңінен кеңес береді. Бір деректі фильмде Харви өзінің жарым-жартылай жұмыс істеген дискі жинаушы/сатушы ретінде өткізген жылдарын талқылайды. 1962 жылы Харви сарайда жазбаларды қарап жатқанда ұялшақ сәлемдемелер суреткері Роберт Крамбпен кездеседі, екеуі джаз және комикс кітаптары арқылы байланысады. 1975 жылы Кливлендке келген танымал Крамбтың оқиғасына тоқталайық. Жаңа бойдақ және ренжіген Харвиге ветерандар ауруханасының "өлі" файлдар бөлімінде ойландыратын сәт келеді, бұл оны өз әңгімесін салуға итермелейді, бірақ талантының жоқтығы оны тоқтатады. Супермаркеттегі оқиға оның жанды сана-сезіміне әсер етіп, түн бойы жазуға талпындырды. Харви Крамбпен бірге түскі асханада жаңа комикс үшін жұмыс істеп жатқан сценарийлерін көрсетеді, ал Крамб оларға сурет салуды ұсынады. Харви "Американдық сән" журналының сегіз санын жариялайды, бірақ қаржылық пайдасы аз және ол мұрағат қызметкері болып қала береді. Ол колледжде біраз уақыт танысқан Элис Куиннді кездестіреді, олар Теодор Дрейзердің "Дженни Герхардт" романын талқылайды. Ол кездесуден кейін өзін одан да жалғыз сезінеді. Осы арада Делавэрде Джойс комикс дүкеніндегі серіктесіне ренжіді, ол оның "Американдық сән No" данасын сатып жіберді. 8. Қалай? Ол Харвимен хат алысады және олар туыс рухтар екенін біледі, сондықтан ол онымен жеке кездесу үшін Кливлендке барады. Тамақ ішуге шыққаннан кейін, ол оның пәтерінде ішек-қарын кемітіп, құсып қалады. Харви оған ромашка шайын ұсынады, ал Джойс олармен танысуды өткізіп, үйленуге кеңес береді. Бір аптадан кейін Харви өзінің ардагер әріптесі Тоби Радлоффты көлігінде тамақ ішіп отырғанын көреді. Тоби Толедоға жаңа фильмге барады, Харви Делавэрге Джойске үйленуге және Кливлендке көшіп келуге көмектесуге барады. Шынайы Харвидің қасында отырып, шынайы Джойс Брэйбнер Харвидің әңгімелерінің кейіпкері болудың қандай болғаны туралы әңгімелейді. Қазір үйленген Харви мен Джойс Тобимен бірге "Сыртқылардың қайырымы" фильмінің көрсетіліміне қатысады, ол Харвиге дәмсіз болып көрінеді. Үйлеріне оралғанда Джойс Харвидің дүние-мүлкі туралы күңкілдеп, бірақ олардың сөгіс-сұғысын "Американдық сәнді" пьесаға айналдырғысы келетін театр продюсерінің хабары үзіп тастайды. Спектакльдің Лос-Анджелестегі тұсаукесерінен кейін Харвидің жетістіктерін Джойстің эмоционалдық күрестері мен балаға деген ықыласы қиындатады, ол продюсер Харвиге Дэвид Леттермен бірге кешкі түнде қонақ болуға ұсыныс жасағанда, одан да қиындады. Харви шоуда хит болып, бірнеше рет қайта келеді, ал Тоби MTV жұлдызына айналады. Кливлендте біреу Харвиді "Соңғы түн" бағдарламасынан таниды, бірақ олардың себептері оны ашуландырады. Осы арада Джойс шығармашыл және белсенді ретінде өмірін толықтай бағындыруға тырысады және Харвидің рұқсатынсыз бейбітшілік конференциясына барады. Бір күні Харвидің жамбасында ірің бар екен. Джойс әлі де жоқ болған кезде Харви "NBC-ге қарсы шабуыл" футболкасын киіп, Late Night-ке оралады, бұл қақтығысқа әкеледі. Джойс қайтып келгенде Харвидің ісігін тауып алады, ал ол көп ұзамай лимфома диагнозы қойылады. Ол ол туралы комикс кітап жасауын ұсынады, бірақ ол өлгісі келеді, сондықтан ол тәжірибеді суреттеу үшін суретші Фредті шақырады. Фред қызы Даниэльді алғашқы ақылдасу сессиясына әкеледі, ал Джойс оған ғашық болады. Харви еріксіз комикске қатысуға келіседі және Фредтен Даниэльді алып келуін сұрайды. Харвидің емделуі қиын. Бір күні түнде ол өзі шын өмірде ме, әлде комикстегі кейіпкер ме, және ол өлгенде оқиға аяқталады ма, әлде жалғасады ма деп ойлайды. Харви арман пейзажында жүріп, телефон кітапшасынан тапқан басқа Харви Пекарлар туралы ойланады. Бір жылдан кейін Харви мен Джойс "Біздің қатерлі ісік жылы" атты құжатқа қол қояды, ал ол қатерлі ісіксіз деп жарияланады. Олар Даниэллді асырап алады, ал Харви ата-ана болуды үйреніп алады. Нағыз Харви ардагерлер ауруханасынан зейнеткерлікке шығады және қызметкерле�...

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің бағасы 94% -ды құрайды, оның бағасы 186 сыншыдан алынған, орташа бағасы 8.3/10. Сайттың сын пікірінде: "Әрбір адамның көңіл көтеретін, қозғаушы суреті үшін де, стильдік жағынан да, "Американдық сән" - бұл шын мәнінде жер астындағы түпнұсқаның портреті". Metacritic сайтында фильмнің 42 пікірге негізделген 100 баллдан 90 баллдың орташа салмағы бар, бұл "жалпыға танымал" екенін көрсетеді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың төртеуін берді, оны "әдемі батыл фильм деп атады, онда кейде шындық пен көркем әдебиет бір кадрда бірге өмір сүреді". Ол "Джиаматти мен Дэвистің актерлік құрамы керемет" деп атап өтті, олар "тек сыртқы келбеті ғана емес, сонымен қатар осы екі адамның сезімдері мен тіпті жан-дүниесі" деп жазды, сонымен қатар Фридландердің өнерін мадақтады. Ол сондай-ақ фильмді "өз тарихының өзіндік жолын табуымен ләззаттанды" деп тапты, оның тұсаукесерін "бұл Кливленд отбасының күнделікті үміттері мен қорқынышына еліктіруімен таңғалдырады" деп сипаттады. "Американдық сән" 2003 жылы Санденс кинофестивалінде драмалық фильм үшін жюридің бас сыйлығын жеңіп алды, сонымен қатар Америка жазушылар гильдиясының ең үздік бейімделген сценарий сыйлығын алды. 2003 жылғы Канн кинофестивалінде фильм FIPRESCI сыншылары сыйлығын алды. "Американдық жарқырау" 2003 жылы Эдинбург халықаралық кинофестивалінде Guardian New Directors Award сыйлығын алды. Ол сондай-ақ 2003 жылғы "Оскар" сыйлығының "Ең үздік адаптацияланған сценарий" номинациясына ұсынылды. Колумнист Джейми Вольф фильмге лайықты бағасын жазды Slate, сонымен қатар Вуди Алленнің Энни Холл және оның басқа фильмдерімен ресми параллельдерге назар аударды. Харви Пекар фильмнің әсері туралы American Splendor: Our Movie Year (2004) журналында жарияланған түрлі әңгімелерінде жазды.