Кіріспе

Теология мектебі Христиандық феминизм - ерлер мен әйелдердің моральдық, әлеуметтік және рухани теңдігін түсіну үшін христиандық көзқарасты қолданатын христиандық теология мектебі. Христиандық теологтар әйелдердің үлесі мен әйелдердің құндылығын мойындау христиандықты толық түсіну үшін қажет деп санайды. Христиан феминисттері Құдай жынысы мен нәсілі сияқты биологиялық сипаттамаларға байланысты кемсітпейді деген сеніммен жүріп, барлық адамдарды осы факторларға қарамастан үйлесімділік пен теңдікте өмір сүру үшін жаратты. Екінші жағынан, христиандық теңгерімдік - христиандар арасындағы гендерлік теңдік пен әділеттілікті жақтаған, бірақ өзін феминисттік қозғалысқа қосуды қаламайтын адамдар үшін қолданылады. Христиан феминисттері мен ғалымдары Киелі кітап мәтіндерін түсіндіру, сондай-ақ кейбір діни тұлғалардың еңбектері сексистік қасиеттерді немесе жауапкершілікті күшейте алады деп санайды, егер оларды мойындамаса, шіркеудегі патриархатты жалғастыруы мүмкін. Патриархаттан туындайтын мәселелерге әйелдерді діни қызметке тағайындау, некеде теңдіктің болмауы, аборттық құқықтар, әйелдердің руханилығын мойындамау және Құдайдың еркектік бейнесін алға жылжыту жатады. Сондай-ақ, ерлердің ерлерге бағынышты болуы күтіліп отырғандықтан, ертедегі христиандық діни жазбалардың қалай түсіндірілетіндігіне байланысты бүгінгі мәдениетте әйелдермен қалай жұмыс істейтініне қатысты уайымдар бар. Соған қарамастан, әйелдер христиан дінінің үйреткен ізгілігін жалғастыруда және мысал ретінде Жапонияның әйелдер христиандық ұстамдылық одағы. Киелі кітап мәтіндерін және ертедегі діни тұлғалардың жазбаларын түсіндіру арқылы христиан феминисттері мен ғалымдары осы дереккөздерден христиандықта кездесетін сексизмді де, ерлер мен әйелдер арасындағы теңдікті де дәлелдеу үшін пайда болады. Бұл мәтіндер діни қайраткерлердің жазбалары мен Киелі кітап арасында пайда болған түсініктердің қайшылықтарын көрсетеді.

Тарих

Кейбір христиан феминисттері теңгерім принципінің Исаның ілімі мен Марианизм сияқты ерте христиандық қозғалыстарда бар екеніне сенеді, бірақ бұл көптеген феминист ғалымдардың қатты таласқан көзқарасы. Олар христиан дінінің өзі гендерлік рөлдерге қатты сүйенеді деп санайды. Орта ғасырларда Норвичтің Джулиан және Бингеннің Хильдегард еркек және әйел сипаттамалары бар құдайлық күш идеясын зерттеді. XV-XVII ғасырлардағы протофеминисттік еңбектер әйелдердің діни тұрғыдан білім алуына, оқытуына және уағыздауына қарсылық білдірді. Мұндай протофеминисттердің бірі - Энн Хатчинсон, ол әйелдердің қадір-қасиеті мен құқықтары туралы тәлім бергені үшін Массачусетс штатындағы пуритандық колониядан қуылды. Феминизмнің бірінші толқыны он тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырдың басында әйелдердің діндегі орнына қызығушылықты арттырды. Өздерінің құқықтары үшін күрескен әйелдер шіркеуде де, басқа салаларда да өздерінің төмендігіне күмән келтіре бастады, бұған дейін шіркеудің ілімдерімен ақталған. Осы кезеңдегі кейбір христиан феминисттері Мари Можерет, Кэтрин Бушнелл, Кэтрин Бут, Франсис Виллард болды. 1960 және 1970 жылдары көптеген евангелистік әйелдер азаматтық құқық қозғалысының әсеріне ұшырады. Христиан феминисттері репродуктивті құқықтар, сондай-ақ некедегі және діни иерархиядағы теңсіздік туралы мақалалар жаза бастады. Олар әйелдерді діни қызметкер болуға тағайындады. Алайда, Рим-католик шіркеуі, Шығыс православие шіркеуі, Оңтүстік баптистер конвенциясы (АҚШ-тағы ең ірі протестанттық конфессия), сондай-ақ Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі (LDS Church) және американдық евангелистік қозғалыстағы көптеген шіркеулер әйелдерге дін қызметкерлерінің лауазымына кіруге тыйым салады. Кейбір христиан феминисттері әйелдерге теологиялық білім алуға мүмкіндік көбірек болғандықтан, олар әйелдерге діни қызметкер болуға құқық бермейтіндердің жазба орындарын қалай түсіндіруге ықпал ететін болады деп санайды.

Әйелдік немесе жынысты трансцендентті құдай

Кейбір христиан феминисттері шіркеудегі жыныстық теңдікті Құдайды еркек тұлға ретінде бейнелеу мен түсінуді қайта қарастырмайынша қол жеткізу мүмкін емес деп санайды. Софияның пішіні тұрақты емес, әдетте эмоцияларға толы және жеке көрініс береді. Ева мен Эстер. Басқалары Құдайды тек қана жыныстық қатынас деп қарастырады немесе Құдай мен Исаның әйелдік қылығына назар аударады. Мәсіхтің біріккен шіркеуі 1995 жылы жарық көрген "Жаңа ғасырдың ән кітабы" атты кітабында "Христиан шіркеуі шығарған, Құдайдың еркек пен әйел бейнелерін бірдей құрметтейтін жалғыз ән кітабы" деп жазылған.

Әйелдер мен олардың рөлдері христиандықта

Келесіде грек тіліндегі христиан мәтіндері мен әйелдердің христиандыққа қатысқан рөлдерін және олардың іс-әрекеттерін көрсететін Киелі кітап мәтіндерінің бірнеше аудармасы келтірілген. Мәриям Исаның анасы, әйелдердің мәсіхшіліктегі маңыздылығына ерекше көңіл бөледі. Ол Жәбірейіл бас періштенің алдына келіп, Құдайға деген бағышталуын Иса Мәсіхтің, Құтқарушының, анасы болу үшін оның шақыруын қабыл алу арқылы көрсетті. 54-та: "Екклезиастикалық тарих" 5.1.3 -та: "Құдайдың даңқына жетеленіп, азап шеккен Бландина ауыр азапқа қарамастан, күшті болды". Ол: "Мен мәсіхшімін, біз ешбір ұятқа қалмаймыз", - деп жариялайды, мәсіхші болғандықтан көрген азаптарына қарамастан. Геронтийдің "Меланияның кіші өмірі" 42 48 бөлімінде Меланияның әйелдерге Иса Мәсіхке толықтай қызмет ету үшін христиан әйелінің абыройын үйретудегі әрекеті туралы айтылады. Ол ешқашан да азғыруларға берілмеудің және Забур жырының ілімдерін мұқият ұстанудың маңыздылығын үйретті. Сонымен қатар, Мелания өз әйел серіктеріне Құдайға берік берілгендік танытуға және өз сенімдері үшін күресуге талпындырады.

Қазіргі кездегі әйелдерге қатысты христиандық көзқарастар

Христиандықта әйелдердің маңыздылығын білуге қоса, Киелі кітап мәтіндері арқылы, христиандықтың қазіргі уақытта әйелдерге қалай әсер ететіні туралы білу өте маңызды. Бұл бөлімде христиан дінінде еркек билігі қалай дамып, қазіргі қоғамда да әйелдерге зиян келтіретінін көрсетеді, ал христиан дінін әйелдерді бағындыруды білдірмей қолданғанда, әйелдерге дінге толықтай қатысуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл әйелдер христиан дінінің ілімдері бойынша жәбірленуде. Мысалы, Адриана есімді әйел күйеуінің полиция қызметкері екенін айтып, оны қатты қорлағанына қарамастан, Құдай некелерін жарылқағанын білгендіктен, күйеуінен ажыраса алмайтындай сезінген. Бір пастор мен оның әйелі оның жағдайын айтып, қызу дұға еткен соң, оның қиындықтары шешілетінін айтты. Адриананың көзқарасын өзгертуге Пятидесятница мәдениетімен өскен психолог Эдна оған күйеуінің зорлық-зомбылығын және өз сеніміне төтеп беруге көмектесті. Осылайша ол Адрианаға және басқа да әйелдерге күйеулерінің зорлық-зомбылығы Құдайға ұнай ма, жоқ па, соны ойлануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, діни қайраткерлер, пасторлар мен діни қызметкерлер, зорлық-зомбылық көрген әйелдерге Құдайға сенулері өзгеріске әкеледі деп айтады. Кейде әйелдер зорлық-зомбылық өздерінің кемшіліктерімен байланысты деп айтады. Екінші жағынан, Жапонияның патриархалды тарихының ортасында, теңдік талап ету арқылы саяси белсенділік танытқан жапон әйелдері жиналып, әйелдердің христиандық ұстамдылық одағын құрды, бұл оларға бір-бірін қолдауға және мансабында өркендеуге мүмкіндік берді. Ұйымның көрнекті мүшесі - Ушиода Чисико, қайырымдылық белсендісі, оның альтруистік ізденістерін оның христиандық сенімі қозғады. Оның үлесіне әйелдердің әлеуметтік және саяси рөлін қорғау және кедей әйелдерге кәсіптік дағдыларды алуға көмектесу кіреді. Ұйымның тағы бір танымал мүшесі - Хани Мотоко, ол Жапонияның алғашқы әйел журналисі ретінде белгілі. WCTU-ге қатысуы арқылы ұйым Мотоконың шығармаларына назар аударуға көмектесті. Мотоконың мәсіхшілікке деген құлшынысы ол мәсіхшілік мектепке оқуға түскеннен кейін басталды. Кейіннен ол жазушы ретінде еңбек жолын бастаған кезде, ол жетім балаларға қалай көмек көрсету керектігі туралы оқырмандарға хабарлаған христиан жетімдер үйі туралы жазды. Кейіннен Мотоко ерлер мен әйелдердің үйдегі жауапкершілікті бөлісуіне ықпал ететін үй шаруашылығы реформаларын енгізді. Жоғарыда аталған мақалалар әйелдердің христиандық арқылы өздерінің құлшыныстарын қалай көрсететіндері және оның олардың өміріне қалай әсер ететіні туралы, сондай-ақ әйелдерге сенімдегі адамдар қалай қарайды деген жайында түсінік береді. Бұл оқиғалар тек қана кейбір христиандық топтарға қатысты болғандықтан, оларды қазіргі заманғы әйелдердің барлық тәжірибесімен салыстыруға болмайды.

Рим католиктік діні

Көптеген Папалар болды, мысалы Иоанн Павел II және Папа Франциск, олар өздерінің жұртшылыққа арнаған жолдарында феминизмнің бір түріне сілтеме жасады. Папа Францисктің "отбасындағы әйелдің орны толмас рөлі [т] әйелдік рухтың байлығы болып табылатын нәзіктік сыйлықтары, отбасы өмірі үшін шынайы күшті білдіреді, оларсыз адам баласының міндеті жүзеге аспайды" деген сөздері келтірілген. Кейбір ерлер мен әйелдер папа Францисктің сөздерін әйелдердің католик шіркеуінде маңызды рөл атқаратынын "өмірлі үміт" деп қабылдады. Осы әйелдер мен ерлер сондай-ақ "радикалды феминизм" сол кездегі Папа Иоанн Павел II-нің ілімдерін жағымсыз деп қарастыруға себепші деп санайды, сонымен қатар олар Папа Иоанн Павел II әйелдерді шіркеуге қосу үшін, кем дегенде өз заманы үшін үлкен қадамдар жасады деп санайды. 20-ғасырдағы Дороти Дэй және Ана Тереза сияқты тұлғалар қазіргі католик қауымдастығында әйелдер үшін мүмкіндіктердің әртүрлілігін көрсетеді.

Шығыс православие

Мәсіхшіліктің әйелдердің рөліне, әсіресе әйелдердің діни қызметке тағайындалуына қатысты консервативті көзқарас танытатын тағы бір саласы - Шығыс православиесі.

Оңтүстік баптистер

Оңтүстік баптистер қауымы соңғы жылдары әйелдерге қатысты толықтай позицияны қабылдады.