Кіріспе

Архангел Михаилдың соборлық шіркеуі - Сербияның Белград қаласының орталығында, қаланың ескі бөлігінде, Кралья Петра және Кнеза Симе Марковица көшелерінің қиылысында орналасқан серб православ соборы. Ол 1837 және 1840 жылдар аралығында, сонымен қатар Архангел Михаилға арналған ескі шіркеудің орнында салынған. Бұл - елдің ең маңызды ғибадат орындарының бірі. Қала тұрғындары арасында ол жай ғана Саборна crkva (Кафедраль) деп аталады. 1979 жылы ерекше маңызды мәдени ескерткіш деп жарияланды. Собор шіркеуі - 19 ғасырдың бірінші жартысындағы Белградтың сақталған ескерткіштерінің бірі. Жаңа әлеуметтік және саяси құрылымдар баяу пайда болған уақытта собор шіркеуі түрік орталықшылдығынан тәуелсіздік үшін күрестегі негізгі қолдаушы болды.

Ескі шіркеу

Қазіргі шіркеудің орнында Киелі Михаил бас періштеге арналған ескі шіркеу болған. Протестанттық діни қызметкер және саяхат жазушысы Стьепан Герлах 1573-1578 жылдары император делегаттарының Стамбулға саяхаттарын сипаттағанда оның көрінісі туралы құнды деректерді ұсынды. Ол кеңістікке ие болса да, барлық қажетті литургиялық керек-жарақтар мен жиһаздармен жабдықталған, бірақ Белградтың барлық христиан азаматтарын қабылдауға жеткіліксіз болды. Бұл шіркеудің бар екендігі туралы кейінгі жазбалар негізінен 17-18 ғасырлардағы саяхат жазушылары сақтаған. XVIII ғасырдың басында Аустрия-Түркия қақтығыстары кезінде ол қиратылды, ал Австрия билігі Сербияның зақымдалған ғибадатханаларын қалпына келтірмеу туралы нақты бұйрық берді. Бұрынғы митрополит Можие Петрович, сол кезде қайтыс болған Ресей патшасы Ұлы Петрдің қолдауына үміттенген, шіркеуді жаңадан жаңартуды бастады. 1739 жылы Белград келісімінен кейін Османдық түрік әскері тағы да Белградқа кірді және "қалаға кірген бойда олар сербтерге және сербтердің жәдігерлеріне ашуын білдірді". Сербия митрополиті орналасқан елеулі үй бұзылды, ал шіркеу "тоналып, шатыры қиратылды". Қоңырау құю үшін үш күн бойы жанып тұрған үлкен от жағылды. Сол кезде адамдар жол бойымен өтіп бара жатқанда, күміс бұйымдарды балқып жатқан қолаға құйып тастайтын. Белградтың бұрынғы тұрғындары бұл оқиғаны "бір үлкен әрі қол жетпес нәрсе ретінде күтті. Олар үшін қоңыраудың дыбысы жай ғана діни дәстүрдің белгісі болған жоқ. Бұл қоңыраулар ғасырлар бойы күткен жеңістің символы болды". Түрік халқының арасында князь Милош қабылдаған шешім күмәнмен және қорқынышпен қабылданды. Белградтың уәзирі Гусейн-паша Гаванозоглу (1827-1833) қоңыраулар салуға жауапты герцог Петар Чукичке қатысты, ол үшін жазаланатынын айтып, қауіп төндіргендігі туралы анекдот бүгінгі күнге дейін сақталған. Герцог былай деп жауап берді: "Мен білемін, мен білемін, efendi Паша, егер мен оларды көтерсем, мен түрік қолынан өлемін, егер мен олай етпесем, мен қожайыным князь Милоштың қолынан өлемін. Мен қожайынымның құлы болып, оған мойынсұнбағаннан гөрі түрік қолынан өлгенді жақсы көремін". Қазіргі кезде ескі собор шіркеуінің қоңырауы Аспанға көтерілу шіркеуінің (1863) қоңырау мұнарасында орналасқан, сонымен қатар басқа төрт тарихи қоңырау, олардың көлемі мен шығу тегі әртүрлі. Бұл қоңырау алғаш рет 1830 жылы 15 ақпанда Сербия княздігі өз автономиясын алған кезде естілді. Бұрынғы шіркеу 1836 жылы 22 маусымға дейін қираған, бірақ көптеген талқылаулардан кейін князь Милош шіркеуді қиратып, жаңасын салуды бұйырды. Жаңа собор шіркеуінің құрылысы 1837 жылы 28 сәуірде басталды. Оның іргетастары 1837 жылы 15 шілдеде киеліленді, бұл ерекше оқиға ретінде сипатталған, оған митрополит Петар Йованович, жоғары дәрежелі шіркеу беделділері, Любица ханшайымы және Милан мен Михаил, крепостнойлар, балалар және "екі жынысты адамдар" куә болды.

Қазіргі шіркеу

Собор 1837 және 1840 жылдар аралығында салынған. Алтынмен қапталған ою-өрнектелген иконостасты мүсінші Димитрий Петрович жасаған, ал иконостаста, тақтарда, хорлар мен амбулаторларда, сондай-ақ қабырғалар мен аркаларда орналасқан иконаларды 19 ғасырдың ең танымал серб суретшілерінің бірі Димитрий Аврамович сурет салған. Кафедральдық шіркеу Сербиядағы ең үлкен діни ғимараттардың бірі болды, ал Топчидердегі Петр мен Пауыл шіркеуінен кейін (1832-1834), Белградтағы ең көнесі. Ғимараттың шығыс жағында жартылай дөңгелек апсидасы бар бір кемелі бар, ал батыс жағында жоғарыда қоңырау мұнарасы тұр. Ішкі кеңістік құрбандық үстелінің кеңістігіне, кемеге және балабақшаға бөлінеді, онда баптистерия мен қоңырау мұнарасына апаратын баспалдақтар орналасқан. Солтүстік және оңтүстік қасбеттерінен ерекшеленетін батыс қасбеттің формасы қарапайым және бірдей, ал оның ерекше порталы мен кең кіреберіс сатылары бар. Собор шіркеуінің архитектурасы өзінің құрастырылуымен және жақсы пропорцияларымен Австрияда бір уақытта салынған танымал барокколық мұнарасы бар неоклассикалық шіркеулердің стандарттарын тікелей қабылдады. Сремски Карловчидегі ескі собор шіркеуі (1758), ол да осы топқа жатады, мүмкін үлгі болуы мүмкін. Бұл шіркеудің сәулеті Милош Обренович билік құрған кезде сакральдық сәулеті үлгісі ретінде қолданылған. Собор шіркеуінің суреті 19 ғасырдағы ең әйгілі серб суретшілерінің бірі Димитрие Аврамовичке (1815-1855) сеніп тапсырылды, ол 1841-1845 жылдар аралығында он сегіз үлкен қабырға композицияларын және иконостастар үшін елуге жуық иконалар сурет салған. Суретші Венаның тарихи мектебі мен неміс назареттерінің ықпалынан шыққан, бірақ оның драмалық түстер схемасы мен пластикалық драмалық ырғаққа деген ерекше сезімі танымал серб стилін жасады. Ол собор шіркеуінің қабырғаларында діни мазмұндағы бірегей монументальді композициялар жасады, олар сербтердің жаңа суреттерінде жоғары бағаланады. Сурет салу, иконостастаста, хор мен амнатада ою жұмыстары, қабырға суреттерімен қатар, қазыналық арнайы құндылықтарды ұсынады, онда қолданбалы өнер бұйымдары сақталады. Шіркеудің маңында, бүгінгі Задарская көшесі мен Kralja Petra көшесі мен Косанчичев Венацтың бір бөлігінде көне серб зираты орналасқан. Оның біртіндеп кеңейтілуі собордың шіркеу ауласын қамтыды, ол 19 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында қоршалмаған және ол сол кездегі танымал серб тұлғалары жерленген зират ретінде қызмет етті. Герцог Караджордтың бас сүйегі шіркеу ауласының оңтүстік бөлігінде 1837 жылға дейін көмілген, содан кейін ол Любица ханшайымның тілегі мен бұйрығына сәйкес алынып, Тополаға көшірілді. Қасиетті Иоаннның монументтері Қасиетті Урос және Сент-Деспот Стефан Штильянович († 1540), Сербия билеушілері князь Милош (1780-1860) және Михаило Обренович (1823-1868) қабірлері, сондай-ақ кейбір шіркеу беделділерінің қабірлері шіркеуде орналасқан. Сербия жазушысы және педагог Доситей Обрадович (1742-1811) және серб тілінің реформаторы Вук Караджич (1787-1864) шіркеудің басты кіреберісі алдында жерленген. Сербияның діни музыкасын орындайтын алғашқы Белград әншілер қоғамы , ол 1853 жылы собор шіркеуінде құрылды. Бұл хорды Сербия музыкасының барлық көрнекті композиторлары, мысалы, Иосиф Маринов, Стеван Мокраняк, Корнелие Станкович және басқалар жүргізді. 1961 жылы Белградта өткен Бейтараптық қозғалысының 1-ші саммиті кезінде Кипр президенті және Кипр шіркеуінің архиепискобы III Макарий конференцияға ресми қатысуымен бірге шіркеудегі литургиялық мерекелеуді басқарды.

Қалпына келтірілгендер мен қабірлер

Шіркеудің ерекше құндылығы - оның қазынасы, онда серб әулиелері император Стефан Урош V, Сербияның Лазарь әулиелерінің молдарының бөлігі, деспот Стефан Штильянович және Милош Обренович, Михайло Обренович, Митрополит Михаил, Митрополит Инокентье, Патриарх Гаврило V, Патриарх Викентье II, Вук Караджич, Досей Obradović қабірлері.

Серб Православие шіркеуінің патриархаты

Патриархат ғимараты 1935 жылы салынған, оны сәулетші Виктор Лукомский жобалаған. Ол Саборна шіркеуінің қарама-қарсысында орналасқан. Ғимараттың негізі қатты металдан жасалған және монументальді формаларды қамтиды. Негізгі қасбеті төмен бағаналары бар және үстіне Серб Православие шіркеуінің мүсінді гербі бар аркалы порталы бар портик ерекшеленеді. Фасадтың жоғарғы жағында Иоанн Креститель бейнеленген мозаикалық композиция орналасқан. Ғимараттың шығыс бөлігінде киелі Симеонға арналған часовня орналасқан. Онда 1935 жылы Владимир Предоевич сурет салған иконалар бар, Охрид шеберлерінің жұмысы, ою-өрнектелген иконостас бар. Архангел Михаилдың соборлық шіркеуі 1979 жылы ерекше маңызды мәдениет ескерткіші деп жарияланды және оны Сербия Республикасы қорғайды. Серб Православие шіркеуінің кітапханасы мен мұражайы да осы ғимаратта орналасқан.

Тартылу

Собор Белградтағы танымал туристік нысан болып табылады. Дегенмен, туристер үшін шіркеуді апта күндері бару жақсы, өйткені шіркеуде әдетте үйлену тойлары, шомылдыру рәсімдері және т.б. өтеді. демалыс күндері.