Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румынияның Хунедоара уезіндегі Дэнсуш шіркеуі (сонымен қатар Святой Николай шіркеуі деп те аталады) – Румыниядағы ең көне православиелік тас шіркеу. 15 ғасырға дейін ол жергілікті князь отбасының "сарайының" бір бөлігі болды.
Church in Hunedoara County, Romania
The Densuș Church (also known as St Nicholas' Church) in the village of Densuș, Hunedoara County is the oldest orthodox stone church in Romania. Up to the 15th century it was part of a "court" of the local knezial family.
Ғимарат
Ғимараттың мұнарасы тастан салынған. Алтарь, неф және диаконник бір уақытта салынған, ал бүйірлік шапель кейіннен қосылған. Шіркеудің ішінде 15 ғасырдағы румындық дәстүрлі киім киген Исаның суреттері бар. Бұл суреттерді суретші Штефан салған. 18 ғасырда Симион де Питешти және оның шәкірттері қосымша суреттер салған. 1566 жылдан 19 ғасырдың соңына дейін ғимарат кальвинист шіркеуі ретінде де пайдаланылған. Осы себепті, суреттер 16 ғасырда әкпен боялған, ал қоңырау мұнарасында 1782 жылғы венгр жазуы бар. Шіркеудің нефі шаршы пішіндес, қабырғаларының қалыңдығы 1 метр, ал периметрі 7,40 м x 7,25 м. Наос ортасында 3 метрлік қабырғалары бар тағы бір шаршы алаңды бөліп тұратын 4 бағана орналасқан. 3 метрлік алтарь жартылай дөңгелек пішіндес, ал алтарь үстелінің орналасуы иконостас бастапқыда екі есікке ие болғандығын көрсетеді. Ғимараттың құрылысында әртүрлі римдік қираған материалдар қолданылған: бағаналар, тіреулер және тұғырлар, әктас блоктары, мәрмәр блоктары, плиткалар және терракота құбырлары, шикі тас және кейде кірпішпен байланыстырылған, ал шатырында екі арыстан мүсіні орналасқан. Арыстан мүсіндері мен сыртқы қабырғаға бекітілген бағаналар сияқты бұл бөлшектердің ешқандай конструкциялық маңызы жоқ сияқты. Мұнара төрт деңгейден тұрады, ал бірінші деңгей – наос бағаналарының алаңының шатыры. Келесі үш деңгей бөлінбеген, ал оларға кіру шіркеудің сыртынан жасалады. Наос үстінде мұнараға жалғасқан, бірақ сырттан көрінбейтін кішкентай жасырын бөлме бар. Шіркеу 14 ғасырдан бастап бірнеше рет жөнделген, ал 19 ғасырдың соңында әкімшілік оны тарихи ескерткіш ретінде жарияламас бұрын, бұзуға жақын болған. Осы кезеңде негізінен тас плиткалардан тұратын бастапқы шатыр құлап, оның орнына шифер шатыр орнатылған.
The church has a stone tower above the naos. The altar, nave, and diaconicon were built in the same period while the side chapel is a later addition. Inside the church there are 15th century mural paintings that show Jesus wearing Romanian traditional clothes. These paintings were made by artist Ștefan. In the 18th century more paintings were added by Simion de Pitești and his apprentices. From 1566 to the end of the 19th century the building functioned as a Calvinist church, too. Because of this, the paintings were lime whited in the 16th century and its belltower has a Hungarian inscription from 1782. The church nave is square with 1m thick walls and a perimeter of 7.40mx7.25m. In the middle of the naos there are 4 pillars delimiting another square area with 3 meters sides. The 3 meters long altar is semi circular, the positioning of the altar table suggests the iconostasis initially had two entrances. The building itself is made from various Roman ruins materials: columns posts and pedestals, limestone blocks, marble blocks, tiles and terra cotta pipes, bound by raw stone and sometimes bricks, and on the roof were placed two lion statues. Such details like the lion statues or columns attached to the exterior wall do not seem to have any structural utility. The tower rises on four levels, with the first level being the roof of the naos' pillar square. The next 3 levels are not separated and the access to their interior is done from the outside of the church. On the top of the naos' there is a small hidden chamber connected to the tower, but not distinguishable from the outside. The church was repaired at least several times from the 14th century onwards, and by the late 19th century was close to being demolished before the administration classed it as a historical monument. The original roof, mostly from stone tiles, collapsed during this time and was replaced with a shingle roof.
Денсуш туралы гипотеза
Ғимараттың сыртындағы аумақта археологиялық жұмыстар жүргізілді, зерттеушілер бірауыздан ғимараттың ешқандай қабірді бұзбағанын көрсетті. Ең көне табылған зат – Люксембургтің Зигмунды (14-15 ғасырлар) тұсындағы монета болғандықтан, осы екі факт қазіргі шіркеудің одан сәл ертерек салынғаны туралы қорытындыға әкелді. Даниэла Марку Истратеге сәйкес, шіркеуді талдау нәтижесінде ол 1250-1400 жылдар аралығында наостағы тірек алаңының маңында қайта жаңартылғаны анықталды. Ескі тірек шіркеудің жоспары 2011 жылы Альба-Юлияда қазылған тірек шіркеуіне ұқсас, оның ең ерте құрылыс мерзімі 10 немесе 11 ғасырға дейін жетеді. Шіркеу жоспарына енгізілген өзгерістерді және жаңа бөлімдердің қосылуын талдаған зерттеуші Раду Попа бұл өзгерістерді жергілікті knezes-тердің "сарбаздық шіркеуінен" қауымдық пайдалануға арналған ғимаратқа ауысуымен байланысты деп санайды. Басқа зерттеушілер оны 13 ғасырдың соңында салынған Сантамария Орлеадағы тас шіркеумен салыстырды. Шіркеудің негізі туралы бірнеше дұрыс емес болжамдар жасалды, мысалы, ол бұрын Замольксиске арналған дак ғибадатханасы болған, ал оның үстіне римдіктер Марс құдайына арналған ғибадатхана салған.
Archaeological work was done on the area outside the church, researchers unanimously pointing the building did not disturb any of the graves. Since the oldest finding was a coin from the time of Sigismund of Luxemburg (14th 15th century), these two facts led to the conclusion that the current church was built just earlier than that. According to Daniela Marcu Istrate, the analysis of the church indicates it was rebuilt around the pillar square in the naos between 1250 1400 CE. The plan of the old pillar church resembles the pillar church uncovered in 2011 in Alba Iulia, placing its earliest building date in the 10th or 11th century. Analysing the modifications done to the plan of the church and the addition of some compartments, researcher Radu Popa considered the changes to be connected to the passing of the church from a "court chapel" of the local knezes to an edifice of collective use. Other researchers have compared it to a stone church from Sântămăria Orlea built at the end of the 13th century. The church has generated a number of less adequate hypotheses about its foundation for example that it was once a Dacian temple dedicated to Zamolxis, upon which the conquering Romans built a temple dedicated to the god Mars.