Kulthum ibn Iyad al-Qushayri

Кіріспе

Күлтұм ибн Ияд әл-Күшайри (كلثوم بن عياض القشيري) - 741 жылдың ақпан айынан қазан айындағы өліміне дейін бірнеше ай бойы Ифрикияның Умейядтар билеушісі.

Өмір

Кушайрдың (Бану Әмірдің тармағы) Қайси руының араб аристократы Күлтхүм ибн Иядты 741 жылдың ақпан айында Умайяд халифасы Хишам Каируанның (Ифрикияның, яғни Солтүстік Африканың орталық бөлігінің) губернаторы етіп тағайындады. Ол ұятқа қалған Убайд Алла ибн әл Хабабтың орнын басып, оның биліксіздігі қазіргі Марокко аймағында Ұлы Бербер көтерілісін туғызды және 740 жылдың соңында Асылдар шайқасында араб әскерінің жеңілісіне әкелді. Құлтумға шығыстағы полктардан, атап айтқанда Дамаск, Иордания, Киннасрин, Химс, Палестина және Мысырдан жиналған 30 мыңдық араб әскері берілді. Сирияның элиталық әскерінің әскери командасы Күлтумның немере інісі және тағайындалған мұрагері Балж ибн Бишр әл Кушайриге, ал екінші тағайындалған мұрагері Талаба ибн Салама әл Амилиге берілген. Култум Каируанның маңайына 741 жылы жазда келді. Ол қалаға кірмеді, бірақ қала билігін Ифрикияның қадисі Абд әл-Рахман ибн Укба әл-Ғифариге тапсырған хабаршы жіберді. Содан кейін Култум жағалауға шашып, Хабиб ибн Әби Убайданың қалған Ифрикий күштеріне қосылды, содан кейін Тлемцен айналасындағы бербер көтерілісіне қарсы тұрды. Сирия мен Ифрикияның арасындағы соғыс сәтті аяқталмады. Сириялық қолбасшылар, әсіресе Балж ибн Бишр, өздерінің Ifriqiyan әріптестеріне жоғары саналы және менмендікпен қарады, ал әскерлер қалың соққыға жуық болды. Култум келіспеушіліктерді жасырып, әскерлерді біріктірді. Әскерлер Себу өзенінен қазіргі Марокконың орталық аймағына қарай жылжыды, онда олар ақыры Халид ибн Хамид әл-Занатидің бербер көтерілісші армиясымен кездесті. Тәжірибелі ифрикийлердің кеңестерін елемейтін Құлтум бірнеше тактикалық қателіктер жіберді, бұл 741 жылдың қазан айында Багдаура шайқасында араб әскерінің апатты жеңілісіне әкелді. Култум майданда қаза тапты. Оның немере інісі Балж 742 жылдың басында сириялық әскердің қалдықтарын құтқарып, оларды әл-Андалусқа жеткізді.

Kulthum ibn Iyad, an Arab aristocrat of the Qaysi tribe of Qushayr (branch of the Banu Amir), was appointed by the Umayyad caliph Hisham in February 741 as governor of Kairouan (Ifriqiya, i. e. central North Africa), with authority over all the Maghreb (western North Africa) and al Andalus (the Iberian Peninsula). He replaced the disgraced Ubayd Allah ibn al Habhab, whose misgovernment had provoked the Great Berber Revolt in the area of modern Morocco and led to the defeat of the Arab army at the Battle of the Nobles in late 740. Kulthum was given an Arab army of 30,000, raised from the regiments of the east, specifically, Damascus, Jordan, Qinnasrin, Hims, Palestine and Egypt. The military command of this elite Syrian army was given to Kulthum's nephew and designated successor, Balj ibn Bishr al Qushayri, and the vice command to the designated second successor, Tha'laba ibn Salama al Amili. Kulthum arrived in the environs of Kairouan in the summer of 741. He did not enter the city, but dispatched a messenger assigning the government of the city to Abd al Rahman ibn Uqba al Ghifari, the qadi of Ifriqiya. Kulthum then hurried along the coast to make junction with the remaining Ifriqiyan forces of Habib ibn Abi Ubayda, then holding ground against the Berber rebellion around Tlemcen. The junction between the Ifriqiyan and Syrian forces did not go smoothly. The Syrian commanders, particularly Balj ibn Bishr, treated their Ifriqiyan counterparts in a high minded and disdainful fashion, and the armies nearly came to blows. Kulthum papered over the differences and kept the armies together. The armies moved down the Sebou river into the area central modern Morocco, where they finally encountered the Berber rebel army of Khalid ibn Hamid al Zanati. Disdaining the advice of the experienced Ifriqiyans, Kulthum made several tactical errors which led to the disastrous defeat of the Arab army at the Battle of Bagdoura in October 741. Kulthum was killed in the field. His nephew Balj rescued the remnants of the Syrian army and ferried them over to al Andalus in early 742.