Manservant and Maidservant

Кіріспе

Айви Комптон Бернетттің 1947 жылғы романы "Мансервант және қызметші қыз" - Айви Комптон Бернетттің 1947 жылғы романы. Ол Құрама Штаттарда "Bullivant and the Lambs" деген атпен жарық көрді. 1962 жылы кімнің романы ең сүйіктісі деп сұрағанда, Комптон Бернет "Күйшік пен қызметші", "Үй мен оның басы" романдарына сілтеме жасады. Ол 2001 жылы New York Review Books баспасында және 2022 жылы Pushkin Press баспасында көп жылдар бойы басылмай келгеннен кейін қайта басылды. "Массервант пен келіншек" - Комптон Бернеттің ең күлкілі және таңғажайып өнертабысы. Ол Хорас Лэмбтің үйіне, садист, тербеліске және тиранға, балалары одан қорқатын және жек көретін және әйелі [Хорастың туысымен] қашып кетуді жоспарлап отырған адамға бағытталған. Бірақ, шын қиындықтар Орастың жүрегінде күтпеген өзгерістер пайда болғанда басталады. Сонда өкінген қожайыны да, оның құлдары да құрбандыққа ұшырай ма? Жасалған қателік үшін қандай өтемақы, не жұбаныш бар?

Сюжет

1892 жылы Хорас Лэмб мұрагерлік меншікте әйелімен, бес баласы, үлкен отбасы және көптеген қызметшілерімен, соның ішінде уәзір Буливантпен бірге тұрады. Хорас Шарлоттамен некелесу арқылы бай болса да, оның ақшасын қарапайым түрде басқаруға тырысады. Оның экономикасынан ең көп зардап шегуші - оның балалары (әсіресе үлкені Сара), олар жыртық киіп, үнемі суық пен аш тұрады. Шарлотта мен Хорастың туысы Мортимер бірге қашуды жоспарлайды. Осыны жүзеге асырудан бұрын Шарлотта өзінің ауырып жатқан әкесіне бару үшін шақырылады. Балаларды үлкен әпкелері Эмилия оқытады, алайда Хораций үлкен балаларға Гидеон Даблдейді ұстаздыққа алуға көндіріледі. Гидеон Хорастың шақыруын өте маңызды деп санайды, ол Қойлардан анасы Гертруда мен әпкесі Магдаленамен танысуды сұрайды. Гертруда бірден Хорацийге қызығады, ал Магдалена Мортимерге деген сезімдерін дамытады. Шарлоттаның жоқтығы екі отбасын бір-біріне жақындатады және Гертруда Хорасқа қызы мен Мортимердің бір күні үйленуі мүмкін екенін айтады, ол қорқынышты деп санайды. Шарлотта кенеттен оралып, балаларының жақсы киінгенін және тамақтанып, күйеуінің өкініш білдіргенін көреді. Хорас өзінің қателігін байқағанын айтады, бірақ Шарлотта мен Мортимердің арасындағы жоспар туралы білетінін айтады. Шарлотта отбасылық келісімді сақтау үшін, оны енді сүймегеніне қарамастан, Хораспен бірге қалуға шешім қабылдайды. Хорас Мортимер үшін тек Магдаленаға үйленіп, басқа жерге көшіп кетсе ғана төлейтінін айтады. Мортимердің басқа да мүмкіндіктері жоқ. Алайда Мортимер Шарлоттаның хаттар қорына жіберген хаттарының бірінің жоғалып кеткенін біледі. Ол оны Гертруда апатты түрде жинап алып, Магдаленаға қайтарып бергенін біледі. Өз мүддесін ойлап, Магдалена хатты ашып, оны Лэмб үйінде Хорацийдің алдына тастайды. Алдасудың салдарынан Мортимер Магдалинмен болған келісімін бұзады және оның орнына Буливант ұсынған пансионатта тұруға барады. Ол кетер алдында Бюливантқа хат оқиғасы Мисс Бьюкененнің сауатсыз екенін түсіндіруге көмектесті деп айтады. Ол Балливантты онымен араласуға шақырады. Алайда, Bullivant ашу-ыза кезінде кейде Мисс Бьюкененді оқып беруді сұрауымен ыңғайсыз жағдайға салады. Кейін ол Бьюкенен ханымның құпиясын ашпақшы Селден ханыммен бөліседі. Санаға түскеніне қарамастан, Хорас Мортимерді қатты сағынады. Ол өзінің екі үлкен ұлының оны жол апатынан өлімге ұшырату үшін сөз байласқанын білгенде, одан бетер күйзеледі. Мортимер Хорастың сатқындықты білгеннен кейін келіп, Хорасты үйге қайта кіргізуге көндіреді. Ол Хорасты өзінің жолдарын түзетуге шабыттандырған Шарлоттамен қарым-қатынасы екенін және ол енді Шарлотты сүймейтінін, оның әрқашан балаларын бірінші орынға қоятынын біледі. Балаларының сатқындығы туралы ой жүгірту үшін серуендеуге шыққан Хорас өлімнен қашып құтылып, қылмыс орнының жанында олардың қалта пышақтарының біреуін тапқанда, ұлдарын кінәлайды. Алайда, Джордж, өзінің орнын ұнатпайтын және отбасын ұрлап жүрген жас қызметші, Хорасқа зиян келтіру үшін сөз байластырғаны тез анықталады. Джорджты ол өкінер деп үміттенетін Буливант жазалайды, бірақ бұл мүмкін емес сияқты. Хораций суықтан ауырып, өлімге аз қалды, үй ішіндегілер оған жасаған әрекеттеріне өкініп, керемет түрде сауығып кетті. Мисс Бьюкенен қызметшілерге барады және оның құпиясын Джордж ашады, ол кейін Бюльвиванттың аспазшыға айтқанын естігенін мойындайды. Мисс Бьюкенен өлгенше сауатсыз болатынына сенсе де, жасөспірім аспаздың көмекшісі Мириам оған өскен жетімдер үйіндегі кішкентай балаларға үйреткендей үйретуді ұсынады.

In 1892 Horace Lamb lives on an inherited estate with his wife, their five children, his extended family and a slew of servants including the butler Bullivant. Though Horace is wealthy through his marriage to Charlotte he insists on controlling her money in a miserly way. The ones who suffer the most from his economy are his children (in particular his eldest Sarah) who dress in rags and are constantly cold and hungry. Charlotte and Horace's cousin Mortimer, who is his dependent, plan to run away together. Before this can be accomplished Charlotte is called to visit her ailing father. The children are taught by their great aunt Emilia, however Horace is eventually persuaded to hire a tutor, Gideon Doubleday, for the elder children. After Gideon takes a casual invitation from Horace seriously he decides to return the favour by asking the Lambs to meet his mother, Gertrude, and sister, Magdalen. Gertrude takes an immediate interest in Horace while Magdalen develops feelings for Mortimer. The two families grow closer in Charlotte's absence and Gertrude hints to Horace that her daughter and Mortimer might marry some day which he finds appalling. Charlotte abruptly returns and discovers her children well clothed and fed and her husband repentant. Horace claims to have seen the error in his ways but reveals he is aware of the plot between Charlotte and Mortimer. Charlotte decides to stay with Horace, despite no longer loving him, in order to maintain family harmony. Horace reveals that he will only continue to pay for Mortimer if he marries Magdalen and moves elsewhere. With no other options Mortimer assents. Mortimer discovers however that an intimate letter of Charlotte's that she sent to a letter drop off run by a Miss Buchanan has gone astray. He learns that it was accidentally collected by Gertrude who gave it to Magdalen to return. Acting in her own interest Magdalen instead opened the letter and then dropped it in the Lamb household in front of Horace. Because of the deception Mortimer breaks off his engagement with Magdalen and instead goes to live in a boarding house recommended by Bullivant. Before he leaves he tells Bullivant that the letter incident has made him realize that Miss Buchanan is illiterate. He urges Bullivant to socialize with her which he does. However during fits of irritation Bullivant occasionally places Miss Buchanan in an awkward position by asking her to read. He later shares Miss Buchanan's secret with the cook, Mrs. Selden. Despite the betrayal Horace misses Mortimer deeply. When he discovers that his two eldest sons conspired to let him die in an accident he is further distraught. Mortimer arrives just after Horace discovers the betrayal and persuades Horace to let him back into the house reasoning that it was Mortimer's relationship with Charlotte that inspired Horace to mend his ways and that he no longer loves Charlotte knowing that she will always put her children first. Going for a walk to reflect upon his children's betrayal, Horace narrowly escapes death and blames his sons when discovering one of their pocket knives near the scene of the crime. However it is quickly revealed that George, a young servant who resents his position and who has been stealing from the family, conspired to hurt Horace. George is punished by Bullivant who hopes that he will repent, though this seems far from likely. Horace grows sick from the cold and almost dies, causing the household to repent of their actions to him, and then makes a miraculous recovery. Miss Buchanan visits the servants and her secret is revealed by George, who then confesses he overheard Bullivant tell the cook. Though Miss Buchanan believes she will be illiterate until she dies, the teenage cook's assistant Miriam offers to teach her as she taught young children in the orphanage where she grew up.