Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карл (; 26 желтоқсан 1446 24-25 мамыр 1472), Берри герцогы, кейін Нормандия герцогы және Аквитания герцогы, Франция королі Карл VII-нің ұлы. Ол өмірінің көп бөлігін ағасы Людовик XI патшамен қақтығыста өткізді.
Charles (; 26 December 1446 – 24/25 May 1472), Duke of Berry, later Duke of Normandy and Duke of Aquitaine, was a son of Charles VII, King of France. He spent most of his life in conflict with his elder brother, King Louis XI.
Ерте өмір
Карл Турда туған, Карл VII мен Анжуялық Марияның соңғы баласы және төртінші ұлы. Оның ағасы, дофин Луи, әкесімен бірнеше рет қақтығысып, 1456 жылдан бері Бургундияның сотында сүргінде өмір сүргендіктен, кейбіреулер тақты Карлге береді деп күтті. Алайда 1461 жылы Карл VII қайтыс болғанда, Людовик XI патшалық орнын иемденді. Патшалық билікке келгеннен кейін Людовик XI інісіне Берри герцогтігін беріп, оны өз меншігіне алды. Осыған қанағаттанбаған Карл 1465 жылы мамыр айында Шарло графты және Франциск II, Бретань герцогы сияқты басқа да қуатты ақсүйектерге қосылды және оны өз лигасының басына қойды. Бұл қазан айында Людовик XI мен Шарлоа графтарының арасындағы Конфлан келісімін жасасумен аяқталған көтерілістің басталуы болды.
Charles was born at Tours, last child and fourth son of Charles VII and Marie of Anjou. As his elder brother, the Dauphin Louis, had repeatedly run into conflict with his father and since 1456 was living in exile at the court of Burgundy, some expected the crown to pass to Charles. When Charles VII died in 1461, however, Louis XI succeeded nonetheless. After his accession, Louis XI granted his younger brother the Duchy of Berry as an appanage. Dissatisfied with this, Charles joined with Charles, Count of Charolais, and other powerful nobles such as Francis II, Duke of Brittany in the League of the Public Weal in May 1465 and they placed him at the head of their league. This started a rebellion which ended in October with the Treaty of Conflans between Louis XI and the Count of Charolais.
Нормандия герцогы
Шарт бойынша Карлге қосымша аппания ретінде Нормандия герцогтігі берілді. Ол жаңа иелігін басқаруға қабілетсіз болып, бұрынғы одақтасы Франциск II Бретаньмен қақтығысты. Людовик корольдік әскерді Нормандияға жіберіп, герцогтіктің тікелей корольдік бақылауын алды. Карл, қазір герцог Францискпен татуласып, Бретаньге қашып кетті, ол 1468 жылдың қыркүйегіне дейін сонда қалды, ол мен Франциск Ансенис келісімін Луимен қол қойды, бұрынғы Шарлой графын, қазір Бургундия герцогынан бас тартуға уәде берді. 1468 жылдың қазан айында Луи Пьерон қаласында өткен конференция кезінде Бургундиялық Карл Луиді тұтқындады. Бостандыққа шығу үшін Людовик Нормандия үшін өтемақы ретінде ағасына шампан шарапын беруге келісті. Бостандыққа шыққаннан кейін Людовик мәжбүрлеумен берген уәдесінен бас тартты, бірақ 1469 жылдың сәуірінде ол ақыры ағасымен татуласып, оған 1453 жылы Англия патшаларынан қайтарып алынған Аквитания герцогтігін берді. Осыдан бастап Карл Франция корольдік қаруын (шекарамен ерекшеленетін) Плантагенеттің үш арыстанының бірімен герцогтікті білдіру үшін бөлді. Сондай-ақ, Карл Бургундия герцогымен соңғысының жалғыз баласы және мұрагері Мэри Бургундияға үйленуге келісті. Луи өзінің ағасы мен жауының қызының арасындағы одаққа жол беру ниеті жоқ еді және Папа Пауыл II-ге өкілдерін жіберіп, қандастық негізде талап етілетін қажетті диспензия берілмеуін қамтамасыз етті. Луи бұл әрекетімен сәтті болмады, өйткені Папа оған рұқсат берді. Алайда, неке жоспары жүзеге аспады, өйткені Карл 1472 жылы мамыр айында Бордода туберкулез бен оның сүйіктісі Колетт де Шамбден, Луи д'Амбуаздың әйелі, Туаарс виконтінен жұққан жыныстық аурудан қайтыс болды. Чарльз 1472 жылы 24-25 мамырда қайтыс болды және заңды ұрпақ қалдырмады. Оның Берридің атақ-даңқы таққа қайта оралды.
Under the treaty, Charles was granted the Duchy of Normandy as an additional appanage. He proved unable to control his new possession and ran into conflict with his former ally Francis II of Brittany. Louis dispatched the royal army to Normandy and assumed direct royal control of the Duchy. Charles, now reconciled with Duke Francis, fled to Brittany, where he remained until September 1468, when he and Francis signed the Treaty of Ancenis with Louis, promising to abandon the former Count of Charolais, now Duke of Burgundy. In October 1468 Louis was imprisoned by Charles of Burgundy during a conference at Péronne. In order to obtain his release, Louis agreed to grant Champagne to his brother as compensation for Normandy. Once free, Louis reneged on the promises made under duress but in April 1469, he finally reconciled with his brother, granting him the Duchy of Aquitaine, recently won back from the Kings of England in 1453. Thenceforth Charles quartered the royal arms of France (differenced by a bordure engrailed gules) with one of the three lions of Plantagenet, to signify the duchy. Charles also agreed with the Duke of Burgundy to marry the latter's only child and heir, Mary of Burgundy. Louis had no intention of allowing a union between his brother and his enemy's daughter and dispatched envoys to Pope Paul II to ensure that the necessary dispensation, required on grounds of consanguinity, was not granted. Louis was unsuccessful in this endeavour, as the Pope granted the dispensation. Still, the marriage plan came to nothing as Charles died at Bordeaux in May 1472, probably from a combination of tuberculosis and a venereal disease contracted from his mistress Colette de Chambes, the wife of Louis d'Amboise, Viscount of Thouars. Charles died 24/25 May 1472 and left no legitimate issue. His apanage of Berry returned to the crown.