Кіріспе

19 ғасырдың аяғында Ресейдің "Пересвет" атты кемесі - XIX ғасырдың аяғында Ресейдің Императорлық әскери-теңіз флотына салынған үш "Пересвет" атты кемелердің басты кемесі. Кеме 1903 жылдан бастап Порт-Артурда орналасқан. 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы кезінде ол Порт-Артур шайқасына қатысып, Сары теңіз шайқасында және Порт-Артур қоршауында қатты зақымдалған. Кеме ресейліктердің берілуінен бұрын батып кетеді, содан кейін жапондықтар оны құтқарып, Сагами (相模) деген атпен пайдалануға берді. Жарым-жартылай қайта қаруланған Сагами 1912 жылы Жапон императорлық әскери-теңіз флоты (IJN) жағалауды қорғау кемесі ретінде қайта жіктеді. 1916 жылы жапондықтар оны Бірінші дүниежүзілік соғыстың басынан бері одақтастары болған ресейліктерге сатып жіберді. 1917 жылдың басында Ақ теңізге бара жатқанда ол Египеттің Порт-Саид қаласының маңында неміс субмаринасы қойған миналарға соққы бергеннен кейін батып кетті.

Дизайн және сипаттама

Персевет класының дизайны британдық екінші класты линкорынан шықты. Британдық кемелер ресейлік крейсерлер сияқты коммерциялық рейдтік бронекрыжаттардан жеңіске жетуді көздеді. Бұл рөл ауыр қару-жарақ пен бронь есебінен жоғары жылдамдық пен ұзақ қашықтықты артықшылыққа ие етті. Оның ұзындығы 132 метр, ал арқалығы 22 метр, суға түсуі 8 метр болатын. Ол қайықты ығыстыруға арналған , ол шамадан тыс салмақпен және ығыстырып тұрды , оның экипажы 27 офицер мен 744 жауынгерден құралған . Кемеде үш тік үш еселенген бу қозғалтқыштары жұмыс істеді. Қозғалтқыштар ең жоғары жылдамдыққа жету үшін жасалған, алайда 1899 жылы қарашада теңізде сынақ өткізу кезінде ең жоғары жылдамдыққа жеткен. Кемедегі негізгі батарея екі қос мұнаралы, бірін алдыңғы, бірін артқы жақтағы екі мылтықтан тұратын. Екінші реттік қару-жарақ корпустың екі жағында және алдыңғы қалқанның астында казематтарға орнатылған он бір "Канет" жылдам атылатын (QF) қару-жарағынан тұрады. Бірнеше кішігірім пулялар торпедалық қайықтардан қорғаныс үшін қолданылған. Олардың ішінде 20 QF, 20 Hotchkiss және 8 пулемет бар. Сондай-ақ, кемеге 5 торпеда түтігі орнатылған, оның 3-і су үстіне, 2-сі су астында орналасқан. Кемеде 45 мина болған, олар кемеге бекітілген жерді қорғауға арналған. Персевецтің су желісі бронь белбеуі Харви броньінен құралған және қалың болды. Крупп цементпен қапталған бронежөктерінің қалыңдығы 9 дюймге дейін жетеді.

Құрылыс және мансап

Пересвет 1380 жылы монғол әскеріне қарсы Куликово шайқасында соғысып, қаза тапқан орыс православиелік монах Александр Пересветтің есімімен аталған. Оның кемені 1895 жылы 21 қарашада Санкт-Петербургтегі Балтық зауытында салған. Алайда, ол 1901 жылдың шілдесіне дейін 10,5 миллион рубльге аяқталмаған. Персвет тамызда әскери қызметке кіріп, 1901 жылдың қазан айында Порт-Артурға жіберілді.

Порт-Артур шайқасы

1894-95 жж. Бірінші Қытай-Жапон соғысындағы жапондық жеңістен кейін Ресей мен Жапония арасында Маньчжурия мен Кореяны бақылауға деген амбициялары бойынша шиеленістер туындады. Тағы бір мәселе - Ресейдің 1903 жылы қазанда уәде еткендей, өз әскерлерін Маньчжуриядан шығара алмауы. 1901 жылы Жапония жағдайды жеңілдету үшін келіссөздер бастады, бірақ Ресей үкіметі проблемаларды қалай шешу керектігін әлі шешпегендіктен, жауап беруде баяу және белгісіз болды. Жапония бұл әрекеттерді Ресейдің қару-жарақ бағдарламасын аяқтау үшін уақыт сатып алу үшін жасалған әдейі алдын ала қарау деп түсіндірді. Соңғы сабандары - Солтүстік Кореядағы ресейлік ағаш концессиялары және ресейліктердің Маньчжуриядағы жапон мүдделерін мойындаудан бас тартуы, сонымен қатар Кореядағы жапондық қызметке шарттарды қоюды жалғастыруы. Осы жағдай Жапония үкіметін 1903 жылдың желтоқсан айында соғыстың болмай қалмайтынын шешуге итермеледі. Тынық мұхит эскадрильясы Жапониямен арадағы шиеленістердің артуына байланысты түнде сыртқы портта тұрақтай бастады. Бұл жапондықтардың Кореяға әскерлерді түсіруге тырысуына жылдам реакция жасау үшін болды. 1904 жылы 8-9 ақпан түнінде IJN Порт-Артурдағы орыс флотына күтпеген жерден шабуыл жасады. Персевет алғашқы торпедалық қайық шабуылға ұшыраған жоқ және келесі күні таңертең вице-адмирал Того Хейхачиро басқаратын Біріккен флот шабуылға шыққан кезде. Того өзінің кемелерінің түнгі шабуылдары сәтті болады деп күткен еді, өйткені орыстардың қатты бейтарап және әлсірегенін болжаған, бірақ олар өздерінің таңғалысынан айығып, оның шабуылға дайын болды. Жапондық кемелер жағалауда қарауылдап жүрген қорғалған крейсер Ресей крейсері Бояринмен байқалған және Ресей қорғанысын ескерткен. Того өзінің негізгі қару-жарағымен Ресейдің жағалау қорғанысына шабуыл жасап, екінші қатарлы қаруларымен кемелермен шабуылдауды таңдады. Жапондықтар мен алты дюймдік пулялар ресейлік кемелерге зиян келтіргендіктен, оның отты бөліп жіберуі дұрыс емес шешім болып шықты. Пересвет соғыста үш рет соққыға ұшырап, әсері аз болды. Екі күннен кейін "Пересвет" жауынгерлік крейсерді жаулап алды. 28 шілдеде Пересвет Порт-Артурды қоршап тұрған жапондық позицияны бомбалады. Кемедегі кейбір қару-жарақтар жазда портты нығайту үшін алынып тасталды. Пересвет жалпы алғанда үш 6 дюймдік, екі 75 мм, екі 47 мм және төрт 37 мм гарматын жоғалтты. 9 тамызда портты аз ғана көретін батареядан екі снаряд атылды, бірақ олар аз ғана зақым келтірді.

Сары теңіздегі шайқас

Жапондықтардың бомбалауымен бірге, патша Николай II-нің тікелей бұйрығы Витгефтті Владивостокқа жетуге мәжбүр етті. Эскадрилья 10 тамызда таңертең Владивостокқа қашуға тырысты. 12:25 жаста оны жапон крейсерлері байқап, Құрама флот оны Жасыл теңіз шайқасы деп аталатын шайқаста ұстады. Пересвет шайқаста төртінші орында болды және іс-қимылдың алғашқы ұзақ кезеңінде қатты зақымдалған жоқ. Сағат 18:00-де оның жоғарғы мачталары жойылып, жапондық "Асахи" атты соғыс кемесінің 12 дюймдік снарядтары орыс флагманы "Цесаревичтің" басқару мұнарасына еніп, Витгефт пен рульшісін өлтіріп, капитанын ауыр жарақаттады. Бұл Витгефттің жоспарлаған маневрі деп ойлап, ресейлік соғыс желісі дәл сол бұрылыс жасады, бұл Тсесаревичтің артында тұрған барлық кемелерді, соның ішінде Пересветті де, тұрақтанған флагманды соққылаудан аулақ болу үшін айбынды маневр жасауға мәжбүр етті. Ухтомский басқа ресейлік кемелерге оны Порт-Артурға ертіп баруды белгіледі, бірақ бұл белгіді түсіну қиын болды, өйткені жалаулар көпірдің қоршауларына жоғары бағанасыз ілінеді және олар біртіндеп ғана танылады. Ежелгі провинцияның есімімен аталған. 25 тамызда бірінші сыныптық линкор болып саналып, 16 қыркүйекте Йокосука әскери-теңіз арсеналына келді. Оның жөндеу жұмыстары 30 қыркүйекте басталып, 20 шілдеге дейін жалғасты. Екі 18 дюймдік торпеда түтігі алғашқы торпеда қаруын алмастырды, ал оның экипажында 791 офицер мен жауынгер болды. Ол 1908 жылдың соңында Американың Ұлы ақ флоты Жапонияға келген кезде қабылдауға алынған кемелердің бірі болды және жыл сайынғы флот маневрлері кезінде "душман" кемесі ретінде жиі пайдаланылды. Сагами 1912 жылы 28 тамызда бірінші сыныпты жағалауды қорғаныс кемесі ретінде қайта жіктелді.

Ресейге оралу

1916 жылы Ресей үкіметі Балтық және Қара теңіздерінен тыс жерлерде өз әскери-теңіз күшін күшейтуге шешім қабылдады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония мен Ресей одақтас болғандықтан, Жапон үкіметі наурыз айында Сагами мен басқа да бұрынғы ресейлік әскери кемелерді Ресейге сатып жіберді. 3 сәуірде Владивостокқа келіп, екі күннен кейін бронекер ретінде жіктеліп, бұрынғы атауы Пересветке айналды. Кеме сынақ жүргізу кезінде 23 мамырда жағаға шығып, 9 шілдеде IJN-мен қайтадан пайда болды. Пересвет 30 шілдеде жөндеу жұмыстары үшін Майзуру әскери-теңіз арсеналына келіп, 18 қазанда Еуропалық Ресейге жөнелтілді. немесе 116 адам.