Кіріспе
"Шілек сандық" - Гримм ағайындыларының жинақтаған 163-шы ертегісі. Эндрю Ланг оны "Жасыл ертегі кітабына" "Кристалл сандық" деп енгізді. Ол - Арн Томпсонның 410-түрі, Ұйқыдағы сұлу. Тағы бір нұсқасы - "Жас құл".
"The Glass Coffin" is a German fairy tale collected by the Brothers Grimm, tale number 163. Andrew Lang included it in The Green Fairy Book as The Crystal Coffin. It is Aarne Thompson type 410, Sleeping Beauty. Another variant is The Young Slave.
Қысқаша мазмұны
Бір тігіншінің шәкірті орманға түсіп кетті. Түн түскенде, ол жарық нұрын көріп, оның соңынан бір қораға барды. Ол жерде бір қарт кісі тұратын, ал тігінші жалбарынып сұрағаннан кейін, оған түнде қалуға рұқсат берді. Таңертең тігінші ұйқыдан оянғанда, үлкен бұғы мен жабайы шошқаның ұрысына куә болды. Елік жеңген соң, оған қарай ұшып келіп, мүйізін алып кетеді. Сонда шайтан оны бір тас қабырғаға қарсы қойып, есікті итеріп жіберді. Есіктің ішінде оған сәттілік әкелетін тасқа тұруға бұйырды. Ол солай істеді, және ол үлкен залына құлдырады, онда дауыс оған шыны сандыққа қарауға бағыттады. Қорапта әдемі қыз тұрды. Ол одан қорапты ашып, босатуын сұрады. Қыз оған өз оқиғасын айтып берді: ол бай графтың қызы еді, ата-анасы қайтыс болғаннан кейін оны ағасы тәрбиеледі. Бірде бір саяхатшы түнімен қасында қалып, сиқырлы амалдарды қолданады. Ол қызға түнде барып, оған тұрмысқа шығуын сұрайды. Ол сиқырлы қоздырғышты қолданған және оның ұсынысын қабылдамаған. Алдымен, ол қыздың ағасын бұғыға айналдырып, әйеліне айналдырып, әйнек сандыққа қамап, айналасындағы барлық елдерді сиқырлап тастайды. Жібекші мен қыз сиқырлы сарайдан шығып, еліктің қайтадан өзінің бауырына айналғандығын көрді. Ол өлтірген жабайы шошқа сиқыршы болған. Содан соң тігінші мен қыз үйленді.
Талдау
Шынынан жасалған табыт Снежаньмен салыстырылды, ол шыны табыттың ішіндегі әйелдің мотивімен бөліседі. "Шілек сандық" алғаш рет Гриммдердің ертегілер жинағында 1837 жылы жарық көрді. Бұл жинақтағы басқа да ертегілер сияқты жинақталған халық ертегісі емес. Оның орнына ағайынды Гриммдер оны 1728 жылы Сильванның "Das verwöhnte Mütter Söhngen" романындағы бөлімнен алған. Олар оны "нағыз сағаға ұқсайтын" деп есептеді.