Кіріспе

1971 жылы шыққан Ғордон Р. Диксонның ғылыми фантастикалық романы Қате тактикасы - американдық жазушы Гордон Р. Диксонның ғылыми фантастикалық романы, алғаш рет 1970-1971 жылдары Analog журналында серия ретінде жарияланды. Бұл Диксонның "Childe Cycle" сериясының бөлігі, онда адамзат жұлдыздарға жетіп, мамандандырылған бөлшекті топтарға бөлінді. Төртінші кітап, хронологиялық тұрғыдан бұл циклдің екінші кітабы, Некроманстан кейін шамамен бір ғасыр өткен соң, Дорсайдан бір ғасыр бұрын орын алады! Негізгі кейіпкер Клетус Грэм кейінгі шығармалардағы негізгі кейіпкерлердің ата-бабасы: егіздер Иан және Кенси Грэм және олардың немере інісі Донал Грэм. (Ата-анасының аты әр ұрпақ сайын өзгеріп отырады.) Бұл жерде негізгі тақырып Дорсай мәдениетінің дамуы және Дорсай әскери моделінің жасалуы, бұл олардың жауынгерлерін барлық әлемдердің ішіндегі ең жақсысына айналдырады. Сонымен қатар, планеталық мәдениеттердің дамуы мен олардың Жерден тәуелсіздікке дейінгі дамуы да көрсетілген.

Орнату

22 ғасырдың аяғында адамзат тоғыз жұлдыздың айналасында, соның ішінде Жердің күн жүйесінде 15 жас әлемге қоныс тепкен. Ескі Жерде дәстүрлі "толық спектр" адамдар өмір сүрсе де, жас әлемдер "бөлшек" мәдениеттерді дамытып, әртүрлі жолдармен жүріп, мамандандырылған мәдениеттерді дамытты. Олардың ішіндегі ең танымалдары: экзотиктер, философтар, мистиктер және психологтар; Достық, олардың жарлы әлемдерінің аз өндірісін жалдамалылар ретінде жалдап толықтыратын пуритандық сенім иелері; және Дорсай, кәсіби сарбаздар. Басқа әлемдердегі қоныстанудың басталғанына бір ғасырдан аз уақыт өтті, ал жас әлемдер әлі күнге дейін Жерге өте тәуелді. Жерді екі негізгі топ басқарады: Батыс Альянс пен Шығыс Коалиция. Олар Жер бетінде ашық соғыспаса да, басқа планеталардағы соғыстарда қарсыластар тобын қолдайды. Батыс Альянс осы клиенттерге сарбаздарды қамтамасыз ете отырып, Шығыс Коалиция жергілікті сарбаздарға арқа сүйеу арқылы кеңесшілер, қару-жарақ және материалдар жіберуге бейім. 1970-ші жылдардың басындағы оқырмандар АҚШ пен КСРО арасындағы суық соғысқа, әсіресе Вьетнам соғысына ұқсас екенін байқамай қалмады, бірақ бұл ұқсастық оқиғаның дамуы бойынша бұзылады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Полковник-лейтенант Клетус Грэйм соғыста жарақат алып, бір тізесін салқаннан кейін Батыс Альянс әскери академиясында нұсқаушы болып қызмет атқарады. Ол әскери стратегия мен тактика туралы жоспарланған жиырма томдық кітаптар сериясының үш томын аяқтады және көптеген адамдар оның жұмысын маңызды қабылдамаса да, оның талдауы әскери ғылымда революция жасай алады деп санайды. Ол далаға шығып, теориясын тәжірибеге енгізуді қажет деп санап, академияны тастап, Культис әлеміне жіберілуді ұйымдастырады, онда Альянс көршілес колония Ньюландқа қарсы соғыста Бахалланың экзотикалық колониясын қолдап отыр. Оның әскери стратегиясының негізі, ол "қате тактика" деп аталады, қарсыласты асыра жетуге итермелеу және қателіктен пайда алуға дайын болу. Бұл сипаттама Рафаэль Сабатинидің "Скарамуш" романындағы ұқсас тұжырымдаманың бейімделуі, онда Моро кейіпкері қару шеберінің салонында оқиды. Култиске барған алғашқы түнде ол Шығыс Коалициясының сыртқы істер министрі Доу деКастриске қарсылық білдіріп, деКастристі өзіне назар аударуға мәжбүр етеді. Ол сонымен қатар Экзотиктер жалдаған Дорсай әскерлерінің офицері полковник Эчхан Ханмен және Ханның қызы Мелиссамен кездеседі. Экзотикалық қызметкер Мондар да бар және Грэмді байқап қалады. Өз теориясын іске асыра отырып, Грэм бірнеше рет деКастрис пен Ньюландерлерді шабуыл жасауға итермелейді, онда ол оларға шабуыл жасауға дайын. Ақырында, ол өздерінің ынтымақтастық жасамайтын қолбасшысын жолдан алып тастағаннан кейін, оларды ірі шабуыл жасауға итермелейді. Достастық командасы бағалап, аз қолданған Дорсай әскерлерін пайдаланып, ол соғысты жеңіп, ДеКастриске қорқынышты жеңіліс береді. Оның жеңісі өз командасында танымалдылығын жоғалтты. Мондар, онтогенетиканың экзотикалық ғылымын пайдалана отырып, оны тарихтың негізгі қозғаушысы ретінде таниды және оны экзотиктерге қосылуға шақырады, бірақ ол Дорсайға көшіп баруды таңдайды, сонда оларды өзі күткен әскери күшке айналдыра бастайды. Ол экзотиктердің кейбір дамыған ақыл-ой қабілеттеріне ие, олардың көмегімен ол өзінің мүгедек тізін сауықтыра алады. Мелисса әкесі Жерге қайтып, Батыс Альянста қол жеткізген генералдық дәрежесін қайтаруын қалайды. Ол үшін деКастристің ықпалына мұқтаж. Грэйм Экханның кетуіне жол бермеу үшін Мелиссаны өзіне үйленуге мәжбүрлейді, өйткені ол Экханды өзінің жоспарларына қажет деп санайды. Жылдар өте келе Грэйм Дорсайды кейінірек танымал болатын бірегей күшке айналдырады. Олардың жоғары даярлығы мен жоғары тактикасы арқылы олар үлкен күштерді жеңе алады және басқаларға қарағанда әлдеқайда аз зардап шегеді, сондықтан оларды басқа әлемдер үшін жалдауға әлдеқайда үнемді. Олар біртіндеп басқа әлемдердің оларды қорғау үшін күресу күштеріне байланысты Жерге тәуелді болмайтын мәртебеге жетеді, бұл Жердің клиенттік мемлекеттер жүйесі арқылы жас әлемдерді бақылауына қауіп төндіреді. Осы жағдайды болдырмау үшін, екі Жер фракциясы, Батыс Альянс пен Шығыс Коалиция, өз күштерін деКастриске біріктіреді және Дорсай күштерін соққыға түсіріп, оларды жеңуге тырысады. Жер Дорсайға шабуыл жасағанда, оны қорғауға сарбаздар жоқ, бірақ ДеКастрис Дорсай халқының күшін бағаламайды. Соңғы нәтиже тұрақтанған әлемдер арасындағы күш тепе-теңдігінің жаңа деңгейіне жетеді. (Дорсай үшін шынайы шайқас осы кітапта аз қамтылған. Грэхамның үйі Форали ауданы үшін соңғы шайқас деКастрис пен үй қорғанысын басқаратын тоқсанның аяғында тұрған Аманда Морган арасында аяқталады. Аманда Морган повесінде ол Дорсай рухының ең үздік үлгісі ретінде қолданылады.)

Қабылдау

Алгис Будрис романға аралас пікір білдіріп, "бұл әңгіменің күшін жоққа шығаруға болмайды, бірақ логикалық талдаудың нәтижесінде күлкілі немесе қызықты болып көрінетін кейбір нәрселер шығады" деді.