Кіріспе
Ағаштың түрі Castanea mollissima, сондай-ақ қытайлық каштаны деп аталады, бұл Қытай, Тайвань және Кореяда өсетін Fagaceae туысына жататын каштана ағашының түрі.
Castanea mollissima, also known as the Chinese chestnut, is a species of chestnut tree in the family Fagaceae that is native to China, Taiwan, and Korea.
Экология
Қаштанның басқа түрлеріне жақын өсірілгенде (япон қаштан, американдық қаштан және тәтті қаштан), қытай қаштандары олармен тез арада будандасады. Қытайлық қаштанның қабық саңырауқұлағының ауруы қаштанның көкпек ауруы (Cryphonectria parasitica, бұрын Endothia parasitica)мен бірге ұзақ уақыт бойы дамыған және бұл ауруға қарсы өте сәтті қарсылық дамыған, мүмкін басқа қаштан түрлеріне қарағанда, иммунитеті болмаса да, ол инфекцияланған кезде аз ғана зақымдануға ұшырайды. Алайда қытайлық қаштаң ағаштарының құртқа төзімділігі әртүрлі екенін ескеру керек. Кейбір адамдар өте сезімтал, ал басқалары ауруға мүлдем қарсы. Жапондық каштаны да салыстырмалы түрде құртқа төзімді, ал еуропалық каштаны сәл нашар. 1890 жылдары қытайлық және жапондық кестені АҚШ-қа әкелді, оларды американдық кестені салыстырғанда шағын, тығыз өлшемге ие болғандықтан, оларды жеміс бақшалары ретінде пайдалану мақсатында. Өкінішке орай, оның нәтижесі апатты болды, өйткені импортталған азиялық түрлер C. dentata-ның ешқандай төзімділігі жоқ зақымдануды енгізді. Бұл ауру алғаш рет 1904 жылы Бронкстағы зоопарктағы ағаштан байқалды және тез арада бақылаудан шығып, американдық қаштан ағаштарын қиратты. 30 жыл ішінде олардың мекендейтін жерінде бірде-бір түрі қалмады. Солтүстік Америкада қытайлық және американдық каштандарды кесіп, американдық каштандардың түрлі қалаулы қасиеттерін барынша арттыруға тырысу үшін белсенді бағдарлама жүргізілді, мысалы, үлкен бойлы, үлкен жаңғақ тәттілігі, сонымен қатар қытайлық каштандардан қоқыс өлім-жітіміне төзімділікті оқшаулап алып, алып жүреді.
Қолданылуы
Жаңғақ жеуге жарамды, ал ағаш шығыс Азияда кеңінен өсіріледі; жаңғақ өндіру үшін 300-ден астам сорттар таңдалды, олар бес негізгі аймақтық топқа бөлінеді: Солтүстік, Янцзы өзені аңғары, Сычуань және Гуйчжоу, Оңтүстік және Оңтүстік-Батыс. Бұдан басқа, Дандун каштаны (жапон каштаны Castanea crenata) Ляонин провинциясындағы негізгі сорт болып табылады. Кейбір сорттар, мысалы "Kuling", "Meiling" және "Nanking", диаметрі 4 см-ге дейінгі үлкен жаңғақтар бар. Жаңғақ тәтті, кейбіреулер оны кез-келген қаштандардың ішіндегі ең жақсы дәмді деп санайды, бірақ басқалары американдық қаштандар сияқты жақсы емес деп мәлімдейді. Сондай-ақ, жаңғақ жануарлар дүниесін азық-түлікпен қамтамасыз етеді.