Кіріспе

Шығыс Англияның патшасы 879–890 жылдар аралығында. Гутрум (шамамен 835 – шамамен 890) – 9-шы ғасырдың соңында Шығыс Англияның патшасы болған. Бұрын Даниядан шыққан ол, 871 жылдың сәуір айында Редингке келген және Англо-саксон Англия патшалықтарын жаулап алуды мақсат еткен Ұлы Бутпарастар армиясымен бірігуге келген "Ұлы Жазғы Армияның" көшбасшыларының бірі еді. Бірлескен әскерлер Шығыс Англия, Нортумбрия және Мерсияның бір бөлігін жаулап алып, Ұлы Альфредтің Уэссексін басып алды, бірақ ақырында Альфред 878 жылы Эдингтон шайқасында оларды жеңді. Даниялықтар өз бекінісіне қайтарылды, онда Альфред оларды қоршауға алды және Гутрум ақырында басылды. Басылу шарты бойынша Гутрум келісімді бекіту үшін христиан дінін қабылдауы керек еді, содан кейін Уэссекстен кетуге міндетті болды. Альфред пен Гутрум арасындағы келесі шарт Альфред пен Гутрумның территорияларының шекарасын, сондай-ақ бейбіт сауда және олардың халқының бағасын белгіледі. Бұл шарт Дания заңының негізі саналады. Гутрум өліміне дейін Шығыс Англияны Ательстан деген христиандық есімімен басқарды.

Өмірбаян

Викингтердің шабуылдары Англияда 8 ғасырдың соңында басталды. Алғашқысы шамамен 787 немесе 789 жылы болған. 787 жылғы аңглосаксондық жылнамасында былай делінген:

Ағылшын елдеріне ұсақ-түйек шабуылдар 865 жылға дейін үзіліс-үзіліспен жалғасты, содан кейін Шығыс Англияға басып кіру және жаулап алу мақсатымен әлдеқайда ірі әскер түсті. Бұл бастапқы әскер 871 жылы Ұлы Жазғы әскермен нығайтылды.

Ұлы әскер

Данияның Хорик II-нің немересі және Дания тағына талапкер болған Гутрум Ұлы Жаз армиясының көшбасшыларының бірі болды, ол 871 жылдың сәуір айында Редингте орналасқан "Ұлы Дания армиясымен" бірікті. Бірлескен әскер Батыс саксондармен бірнеше шайқастар өткізіп, 871-872 жылдары қыстауға Лондонда келді. Осы кезеңде Лондонда соғылған монеталарда Хафдан есімі көрсетілген, ол оның басшы екенін көрсетеді. 872 жылдың күзінде Ұлы армия Нортумбрияға оралып, Нортумбрияның қуыршақ регенті Эггбертке қарсы көтерілісті басты. Армия Токсейде қыстады, ал бір жыл өткен соң Рептон аймағында болды деген хабар тарады. 874 жылы Мерсияны жаулап алып, Мерсияның Бургредін тақтан түсіріп, оның орнына Данияның марионеткалық регенті Сеолвульфты қойды. Осы жеңістен кейін Ұлы армия екіге бөлінді – жартысы Хафдан басшылығымен Стратклайдтың пиктілері мен британдықтарына қарсы солтүстікке бет алды, ал екінші жартысы Гутрум басшылығымен Уэссекске қарсы күресті жалғастыру үшін оңтүстікке жол тартты.

Күтпеген жерден шабуыл жасау

878 жылы 6 қаңтарда Епифания күні Гутрум Альфред пен оның сарайына Чиппенхемде күтпеген түнде шабуыл жасады. Бұл христиан дініндегі маңызды мереке болғандықтан, сакстардың күтпегенге дайын болмағаны анық – тіпті Уилтшир эалдорманы Вулфхердің шалақылығынан немесе қасақана рұқсат бергені мүмкін, себебі Альфред билікке қайта келген соң 878 жылы Вулфхер мен оның әйелі жерлерінен айырылды. Альфред шабуылдан аз ғана адамдарымен қашып, Сомерсет батпақтарындағы Ательни деген шағын ауылға тығылды. Англосаксондық жылнамада айтылғандай, келесі бірнеше айда ол әскерін жинап, Гутрумға қарсы партизандық соғыс жүргізді: Бірнеше ай өткен соң Альфред адал серіктерін Эгберт тасына шақырды, одан кейін олар басқыншылармен шайқасу үшін Эдингтонға жол тартты.

Альфредтен жеңіліс

878 жылы Ұлы Альфред Эдингтон шайқасында викингтер әскерін жеңді. Гутром сол кезде әскерінің қалдықтарымен "бекінісіне" шегінді. Альфред оны қуып, он төрт күн бойы қоршауға алды. Гутром ақыры бас берді, және бітім шарты жасалды. Англосаксон жылнамасы капитуляция шарттарын тіркеп алды:

Мәсіхшілікті қабылдауы және татулық

Бас тарту шарты бойынша Гутрум христиандық сенімге шомылдырылып, әскерімен бірге Уэссекстен кетуге міндетті болды. Бұл келісім Ведмор шарты деп аталады. Одан кейін Альфред пен Гутрумның территориялары арасындағы шекараны, бейбіт сауда туралы келісімдерді және олардың халқының бағасын белгілейтін тағы бір шарт жасалды. Бұл Альфред пен Гутрум шарты деп белгілі. Гутрум Шығыс Англияға қайтып келді, және 880 жылдары викингтердің шабуылдары туралы мәліметтер болғанымен, Гутрум енді қауіпті болмай, он жылдан астам уақыт бойы саксон вассалдары үшін христиан патшасы, ал викингтері үшін скандинав патшасы ретінде билік етті. Ол шомылдырылғаннан кейінгі аты – Этельстан деп жазылған монеталар соқты. 890 жылы қайтыс болғаннан кейін, 12 ғасырда Бьюри Сент-Эдмундс қаласында құрастырылған Сен-Нейтс жылнамасында Гутрумның Саффолк қаласындағы Хадлиде жерленгені жазылған.