Кіріспе

Неміс барокколық органшы және композитор Иоганн Стаден (хрестілді 2 шілде 1581 15 қараша 1634) - неміс барокколық органшы және композитор. Ол Нюрнберг мектебін құруымен танымал.

Өмір

Ол Ханс Стаден мен Элизабет Лёбельдің ұлы. Туған күні белгісіз, ол 1581 жылы Нюрнбергте дүниеге келген деп есептеледі (жазылған суреттегі күн) және жазбалар бойынша, Иоганнес Старнн 1581 жылдың шілдесінде шомылдыру рәсімінен өткен. 18 жасында Стаден қаладағы шіркеулердің бірінде органшы болып қызмет етіп, әйгілі болды. 1604 жылы ол Байройтте сот органшысы болып жұмысқа орналасты. 1605 жылы соттың Кулмбахқа көшіп, 1610 жылға дейін Стаден сол жерде қалып, екі дүниежүзілік әндер жинағын шығарды, Neue teutsche Lieder (1606) және Neue teutsche geistliche Gesäng (1609). Ол 1610 жылы Байройтқа тағы да барып, 1611 жылы Нюрнбергке қайтып оралған болуы мүмкін, сол жылы оның қызы шомылдыру рәсімінен өтті. 1612 жылы маусымда ол Нюрнбергтен Дрездендегі Ханс Лео Хаслер орнын алмастыру үшін қайтадан кетіп қалды. Ол 1614/15 жылға дейін сонда қалып, 20 маусымда Нюрнбергтің Шпиталькирхедегі органшы болды. Сол жылы ол Каспар Хаслерден кейін Лоренцкирхеге көшті. Ақырында, 1618 жылы ол Нюрнбергтегі ең беделді музыкалық лауазымға ие болды: Сент-Себальд шіркеуінің (Sebalduskirche) органшысы. Ол бұл лауазымға 1634 жылы қайтыс болғанға дейін ие болды.

Шығармалары мен ықпалы

Стаденнің көптеген еңбектері баспа коллекцияларында сақталған. Оның алғашқы жарияланған шығармалары - "Неуэ тейтше лидер" (1606), тағы бір "Неуэ тейтше лидер" (1609) және "Венера Кренцлейн" (1610) дүниежүзілік әндері; әндер қарапайым ырғақтарға ие, гармониялық қарапайым және имитациялық контрапункт жоқ. Оның бірнеше жинағын шығарған қасиетті әндері туралы да осыны айтуға болады. Басқа да қасиетті музыкаларға қызығушылық әлдеқайда жоғары: Harmoniae sacrae (1616) - ең ерте неміс қасиетті концерттерінің кейбірін қамтиды, бұл Нюрнберг дәстүріне міндетті бассо континуо, тәуелсіз аспаптық сүйемелдеу және соло концерті ұғымдарын енгізеді; бұл ерекшеліктер басқа да қасиетті хор музыкасының жинақтарында да көрінеді. Алайда негізгі стилі мотет стилі болып қала берді. Стаденнің аспаптық музыкасы шамамен 200-ден астам шығармадан тұрады, оның ішінде әртүрлі би түрлері ғана емес, сонымен қатар алғашқы неміс аспаптық сонаталарының кейбірі де бар. Бұл шығармалар Нюрнберг Музиккренцлейн атты орындаушылар тобы үшін жазылған болуы мүмкін. Стаден ұстаз ретінде жоғары бағаланды; ол Нюрнберг дәстүрін құруда маңызды рөл атқарды және оның ең маңызды шәкірті Иоганн Эразм Киндерман бұл дәстүрді Георг Каспар Веккер мен Генрих Швемер арқылы Крейгер ағайындарына және ақыр соңында Веккер мен Швемердің қолында оқыған Иоганн Пахельбелге жеткізді. Стаденнің басқа оқушылары оның үш ұлы (Йоханн, Адам және Зигмунд Теофил Стаден) және Нюрнбергтің басқа да композиторлары болды. 1620-30 жылдары Нюрнбергте жас музыканттарды даярлау арқылы Нюрнберг мектебі деп аталатын іс-шараларды ұйымдастырудан басқа, Стаденнің Нюрнбергтегі қызметіне қалаға арналған жаңа музыканы бағалау кірді (оның ішінде Сэмюэл Шейдттің 1634 жылғы Geistliche Concerten).