Кіріспе
Черни Врах () - Болгариядағы Витоша тауының шыңы. 2290 м биіктігімен бұл тау - елдегі төртінші ең биік тау. Мұсала (2925 м, Рила тауы), Вихрен (2914 м, Пирин тауы) және Ботев Вра (2376 м, Балқан жотасы) таулардан кейін. Черни-Врах солтүстік-батысында Торфено-Браншиштемен (Торф табиғат қорығы) шектеседі, ол оңтүстікке қарай орналасқан кең аумақ сияқты ауыз сумен қамтамасыз етілмейді. Бірнеше ірі тас өзендер шыңның маңында орналасқан, солтүстіктегі Владайска және Боянска өзендерінің жоғарғы ағыстарын, оңтүстіктегі Струма өзенін алып жатыр. Мұндағы түбі Қара теңіз мен Жерорта теңізі арасындағы су бөліктерінің бір бөлігі болып табылады. Оның солтүстік беткейлері Искар өзеніне, содан кейін Дунай өзеніне және Қара теңізге құйылады, ал оңтүстік беткейлері Матница өзеніне құйылады, өз кезегінде Струма өзеніне және Эгей теңізіне құяды. Черни-Врахта 1935 жылы, тау Балқан жағалауының ең көне ұлттық паркі болғаннан кейін бір жыл өткен соң, салынған метеостанция орналасқан. Станция ауа райының нашар кезінде баспана (әлі де туристік жатақхана жоқ) және ыстық тамақ ұсынатын жақсы жабдықталған асхана бар. Тау-кенді құтқару қызметі де сол жерде орналасқан. Ең жақын тау шалеті - солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай 3 км жерде орналасқан Алеко шалеті (1810 м, Симеоноводан, Софиядан гондола көтеру арқылы қол жетімді ірі шаңғы және сноуборд орталығы) және солтүстік-батысқа қарай 5,5 км жерде орналасқан Кумата шалеті (1725 м). Қыста шаңғы жолдары Черни-Врахты Алеко және Кумата аймақтарымен байланыстырады, ал шыңның солтүстік беткейіндегі шаңғы трассасы 600 м жер үсті көтеруімен қызмет етеді. Жылдық орташа желдің жылдамдығы 9,3 м/с, Черни Врах Балқан тау жотасындағы Мургаш шыңынан (10,3 м/с) кейін Болгариядағы екінші ең желлі шың болып табылады. Аңыз бойынша, Черни-Враға б. з. д. 181 жылы Македонияның патшасы Филип V көтерілген. Қазіргі кезде шыңға ең оңай жету - Малак Резен шыңына (2191 м) орналасқан Романски кресло-лифтісінің жоғарғы станциясынан 1,4 км жолмен. Черни-Вра болгар туризміне ерекше орын алады. Софияға жақын орналасқандықтан, бұл елдегі ең көп саяхат жасалатын тау шыңы болып табылады, оған жыл сайын ондаған мың адам келеді. Басты туристер тобына 300 адам кірді, олардың арасында болгар әдебиетінің қазіргі дояны Иван Вазов болды, ал басқа бір танымал болгар жазушысы Алекко Константинов болды. Бұл оқиға 1895 жылы 27 тамызда болды. Бұл күні Черни Врахта жыл сайын туристік митингтер өткізіледі. Черни Врах (Қара шың) атауларының этимологиясы белгісіз. Бұл таудың түбіне үстемдік ететін жартастардың қара түсіне байланысты. Басқа бір пікір бойынша, бұл атау шыңның бұрынғы қараңғы көрінісінен алынған, өйткені Витошаның субальпілік аймағы орта ғасырларда қой жайылымдарын кеңейту үшін өртелген тау қарағайларымен (Pinus mugo) жауып кеткен. Қазіргі уақытта Черни-Враның маңында тек бірнеше таулы қарағайлар қауымдастығы ғана сақталған, олардың кеңейіп, қалпына келу процесі өте баяу.
Cherni Vrah ( , "Black Peak") is the summit of Vitosha Mountain in Bulgaria. Rising to 2290 m, the peak is the fourth highest mountain summit in the country after Musala (2925 m, Rila Mountain), Vihren (2914 m, Pirin Mountain), and Botev Vrah (2376 m, Balkan Range). Cherni Vrah is bounded to the northwest by Torfeno Branishte (Turf Nature Reserve) which — like the extensive adjacent territory to the south — is a no go drinking water catchment area. Several major stone rivers are situated in the peak's vicinity, occupying the upper courses of Vladayska and Boyanska Rivers to the north, and Struma River to the south. The peak is part of the water divide between Black Sea and Mediterranean Sea, its northern slopes draining into Iskar River, and eventually into Danube River and Black Sea, and the southern slopes draining into Matnitsa River, flowing in turn into Struma River and Aegean Sea. Cherni Vrah hosts a weather station built in 1935, one year after the mountain became the oldest national park on the Balkans. The station provides refuge in bad weather (no tourist accommodation though), and has a well supplied cafeteria offering hot meals. A Mountain Rescue Service team is based on the peak too. The nearest mountain chalets are Aleko Chalet situated 3 km to the north northeast (1810 m, major ski and snowboard centre accessible by gondola lift from Simeonovo, Sofia), and Kumata Chalet (1725 m) situated 5.5 km to the northwest. Ski paths link Cherni Vrah to Aleko and Kumata areas in winter, and a ski run on the northern slope of the peak itself is served by a 600 m surface lift. With its annual average wind speed of 9.3 m/s Cherni Vrah is the second most windy peak in Bulgaria after Murgash Peak in the Balkan Range (10.3 m/s). The legend holds it that Cherni Vrah was climbed as early as 181 B. C. by King Philip V of Macedon. Nowadays, the easiest access to the peak is by a 1.4 km track from the upper station of Romanski chair lift situated on Malak Rezen Peak (2191 m). Cherni Vrah has a special place in Bulgarian tourism. Thanks to its proximity to Sofia the peak is by far the most visited mountain summit in the country, attracting tens of thousands of visitors annually. The first group of tourists to climb the peak involved 300 people, among them the contemporary doyen of Bulgarian literature Ivan Vazov, and was led by another famous Bulgarian writer, Aleko Konstantinov. The event took place on August 27, 1895, and annual tourist rallies are held on Cherni Vrah on that date considered the birthday of Bulgarian tourist movement. The etymology of the name Cherni Vrah (Black Peak) is uncertain. Popularly, it is attributed to the black colour of the conspicuous rock formations dominating the peak's tip. Another belief holds it that the name derived from the darker appearance the peak presumably had in the past, when the Subalpine zone of Vitosha used to be overgrown by mountain pine (Pinus mugo) that was burnt in the Middle Ages to expand sheep pastures. Nowadays only few isolated mountain pine communities have survived in the vicinity of Cherni Vrah, and their process of expansion and recovery is very slow.
Климат
Черни-Врахтың климаттық жағдайы тундралық, орташа жылдық температурасы 0,3С. 1931-1970 жылдар аралығында ең төменгі температура 27,4 °C, ең жоғары температура +22,7 °C болды.